۱۳۹۸ آبان ۲۶, یکشنبه

ملکه های نامدار ایران: ۶ و ۷ و ۸ - ملکه های ایران در دوران شاه اسماعیل ‌بنیانگذار پادشاهی صفویه



اشاراتی در مورد شاه اسماعیل ‌بنیانگذار پادشاهی صفویه: تاريخ صفويه را از زمان جلوس شاه اسماعيل صفوي بر تخت
سلطنت در سال ۹۰۷ هجري قمری، آغاز مي ‏کنند اما در واقع قرائني مسلّم آن را عقب‏تر مي‏برد. شروع کار اين سلسله زماني است که خديجه سلطان خواهر حسن‏بيک، به خانه سلطان جنيد نبيره شيخ صدرالدين آمد و سلطان حيدر (پسر سلطان جنيد) با عالم شاه بيگم ازدواج کرد. بر اثر اين پيوند که از مسائل سياسي به دور نبود، اسماعيل ميرزا به وجود آمد و به شاه اسماعيل اوّل معروف گرديد.  اسماعیل بن شیخ حیدر بن شیخ جنید ملقب به ابوالمظفر بهادرخان حسینی معروف به شاه اسماعیل ختایی (زاده ی ۱۷ ژوئیه ۱۴۸۷ - در گذشته ی ۲۳ مه ۱۵۲۴ میلادی) پایه‌گذار و نخستین شاه دولت صفوی بود. حکم‌رانی شاه اسماعیل به دو دلیل نقطه عطفی در تاریخ ایران است. دلیل نخست اینکه پس از گذشت نهصد سال از نابودی شاهنشاهی ساسانیان؛ یک فرمانروایی و پادشاهی متمرکز ایرانی توانست بر سراسر ایران آن روزگار حکومت نماید. بعد از اسلام، چندین پادشاهی ایرانی مانند صفاریان، سامانیان، طاهریان، زیاریان، آل بویه و سربداران روی کار آمدند، لیکن هیچ‌ کدام نتوانستند تمام ایران را زیر پوشش خود قرار دهند و میان تمام نواحی و مناطق جغرافیایی ایران در آن دوران یکپارچگی پدیدآورند. دلیل دوم، اعلام رسمی مذهب شیعه دوازده امامی بود. شاه اسماعیل شاعری پرکار بود که با تخلص ختایی شعر می‌سرود وی پس از عمادالدین نسیمی، ادبیات آذربایجانی را گسترش داد. علاوه بر ترکی آذربایجانی به زبان فارسی نیز شعر می ‌سرود که تنها چند نمونه از اشعار فارسی وی به جا مانده ‌است. شاه اسماعیل یکم در خلال ۱۰ سال، پس از حرکت از لاهیجان، سراسر ایران را از کرمان و فارس و خراسان تا خوزستان و عراق عرب زیر پرچم دولت واحدی درآورد و ملوک‌الطوایفی را از ایران بر انداخت و سیاست تمرکز را مستقر ساخت. همسران شاه اسماعیل به ترتیب عبارت بودند از خورشید بانو، بهروزه بانو و شاه بیگم یا تاجلی بیگم
ملکه خورشید بانو
خورشید بانو نخستین همسر شاه اسماعیل بود. متاسفانه اطلاعات و آگاهی ها در مورد این ملکه بسیار محدود است
ملکه بهروزه بانو
بهروزه بانو دومین همسر  و سوگلی شاه اسماعیل بود. بهروزه بانو برای شاه یک دختر به دنیا آورد. شاه برای بهروزه بانو و همسر دیگرش تاجلی بیگم احترام زیادی قائل بود و برای این دو بانو شعر می ‌سرود. بهروزه بانو پس از جنگ چالدران توسط عثمانیان به همراه تاجلی بیگم اسیر شد. پس از چندی تاجلی بیگم از عثمانی گریخت، اما بهروزه همچنان اسیر ماند تا آنکه او را به قاضی استانبول شوهر دادند، اما بهروزه در استانبول شورشی به پا کرد و در همان زمان تاجلی بیگم همراه با منصور (از
قزلباشان) به عثمانی رفت تا از سلطان عثمانی خواهش کند که بهروزه بانو را آزاد کند و سلطان هم این خواسته را قبول کرد.
بهروزه ‏بانو همسر شاه اسماعيل صفوي طي نبرد چالدران به اسارت قواي عثماني در آمد و با قاضي عسکرِ حکومت مزبور ازدواج کرد و با کشته شدن او از آدرنه به استانبول آمد. پس از آن ديگر از زندگي‏ اش خبري نيست. شاه اسماعيل با شنيدن خبر اسارتش بسيار اندوهگين گشت و براي آزادي‏ اش حاضر به پرداخت غرامت‏ هايي گرديد. مؤلف عالم آراي عباسي اين بانو را با کفايت، اهل تدبير و سياستمدار معرفي کرده است 
ملکه شاه بیگم یا تاجلی بیگم
Tacli-begum 892894.jpg
تاجلی بیگم یا شاه‌ بیگم بانو (متولد ۱۴۸۸ موصل – درگذشته ی ۱۵۴۰ شیراز) ملکه ی همسر شاه اسماعیل یکم و ملکه ی مادر شاه تهماسب یکم بود. تاجلی بیگم یکی از ملکه ‌های قدرتمند و تأثیرگذار در امپراتوری صفویان بود. تاجلی بیگم دختر محمد بیگ و از ترکمانان موصولو بود که در سال ۱۵۰۳ با شاه اسماعیل یکم ازدواج کرد و شهبانوی دربار صفویه شد. حاصل این ازدواج پنج فرزند به‌ نام‌های تهماسب میرزا، سام میرزا، بهرام میرزا، پریخان خانم و مهین ‌بانو خانم بود. وی زنی زیبا، باهوش و جنگ‌جو بود به همین دلیل شاه اسماعیل او را دوست داشت و برایش شعر می ‌سرود‌. تاجلی تنها همسر شاه بود که در شمشیرزنی مهارت داشت و همواره همسرش را در جنگ‌ هایش همراهی می ‌کرد. مهم ‌ترین این جنگ ‌ها نبرد با ازبکان و جنگ چالدران بود. او در جنگ چالدران به‌دست یکی از فرمانده‌های سپاه دشمن اسیر شد، اما با دادن یک جفت گوشواره لعل گران‌بها به اسکندر پاشا سردار سپاه عثمانی‌ توانست فرار کند
در سال ۱۵۲۴ شاه اسماعیل فوت شد. بزرگان کشور و سران قزلباش با کمک تاجلی بیگم تهماسب میرزا را که در آن زمان ۱۰ سال داشت با نام شاه تهماسب یکم به‌ سلطنت رساندند‌. تاجلی بیگم ملکه مادر شد و لقب نواب‌ علیه را کسب کرد همچنین به‌ رابط میان شاه و درباریان تبدیل شد به همین دلیل تهماسب او را شاه بیگم خانم نامید. وی قصد داشت قدرت قزلباش را بر امور دولت از بین ببرد اما آن‌ ها از تصمیم ملکه آگاه شدند و چون قدرت خود را در خطر دیدند میان شاه و ملکه مادر دشمنی ایجاد کنند، آن‌ ها با این شایعه که ملکه مادر قصد برکناری شاه تهماسب و به سلطنت رساندن بهرام میرزا را در سر دارد و می خواهد حکومت را به تنهایی اداره کند، شاه را نسبت به مادرش بدبین کردند و در نهایت تهماسب، مادرش را به شیراز تبعید کرد. تاجلی در طول سفر بیمار شد و سرانجام در سال ۱۵۴۰ تنها چند ماه بعد از ورود به شیراز درگذشت. او را با احترام در قطعه ی بی‌بی دختران شاه‌ چراغ شیراز دفن کردند
تاجلی بیگم علاوه بر سیاست به فعالیت‌های عمرانی علاقه داشت و از زنان خیر دوران صفوی بود. حرم فاطمه معصومه در سال ۱۵۲۰ به فرمان او بازسازی و ایوان شمالی آن ساخته شد. او همچنین دستور بازسازی پل‌ دختر را در سال ۱۵۲۷ داد. از جمله دیگر آثار او بنای عمارت گنبد در اردبیل بود
تاجلی بیگم یکی از همسران نيکونام شاه اسماعيل است. شوهرش در مواقع حساس سياسي و اجتماعي با وي مشورت مي‏ کرد. اين بانو در جنگ چالدران پس از شکست لشکر ايران از عثماني‏ ها به اسارت مسيح پاشا زاده، از نظاميان عثماني، در آمد اما با دادن يک جفت گوشواره ی گرانبها معروف به لعل بي‏رگ و ادوات ارزشمند ديگر از اسارت رهايي يافت. تاجلی بيگم در دربار صفويان اعتبار سياسي بسياري داشت. با فرا رسيدن مرگ شاه اسماعيل در رجب سال ۹۳۰ هجري قمری وقتي اميران قزلباش با وي مشورت کردند با رأي او قرار بر اين گرديد که شاه طهماسب روي کار آيد. وقتي او زمام حکومت را در دست گرفت، در آغاز احترام تاجلی بيگم را داشت اما همچون گذشته اين زن در دربار صفويه محبوب نماند. گويا شاه طهماسب از شخصيت او در هراس بود و در سال ۹۴۰ هجري قمری از وي روي گردانيد. تاجلی بیگم آزرده ‏خاطر و غمگين درگذشت و در بقعه بي‏بي دخترانِ ميدان شاه شيراز دفن گرديد. اين زن به فعاليت‏ هاي عمراني و احياي معماري تشيع اهتمامي وافر داشت و در سال ۹۲۵ هجري قمری به دستور او گنبد حضرت معصومه در قم بازسازي گرديد. چهار سال بعد عايدي چندين روستا را براي اداره اين مجموعه وقف نمود. بازسازي پلي روي رودخانه قزل ‏اوزون (ميان زنجان و ميانه) که به پُل‏ دختر موسوم است و در سال ۹۳۳ هجري قمری مرمت گرديد، از آثار اوست. از ديگر اقداماتش بناي عمارت گنبد عالي در اردبيل معروف به جنّت‏ سرا و نيز وقف آبادي حسن‏ آباد براي سادات فقير است
*
پژوهش و تدوین
دکتر منوچهر سعادت نوری

*
گزیده ای از نوشتارها
http://msnselectedarticles.blogspot.com/2019/11/blog-post_17.html
بخش های پیشین مجموعه ی ملکه های نامدار ایران
======================

۱۳۹۸ آبان ۱۹, یکشنبه

گفتنی های تغذیه: ۴۰ - "ماست" و ارزش غذایی آن


ماست در فرهنگ واژه ها
ماست = خوراکی از انواع لبنیات که از شیر تهیه کنند. کردی: مازد - گیلکی: یرنی - سمنانی: مست - سنگسری: موست - شهمیرزادی: ماست - افغانی: ماسته: لغت نامه دهخدا
ماست = از انواع لبنیات است که با مایه زدن شیر بسته و سفت می شود. ماست ها را کیسه کردن کنایه از: ترسیدن و کنار رفتن یا با احتیاط عمل کردن: فرهنگ فارسی معین
ماست = فراودۀ لبنی که از مایه زدن شیر گرم و بستن آن در اثر گرم ماندن تولید می شود: فرهنگ فارسی عمید
ماست = یا به فارسی تاجیکی چککه، یکی از گونه ‌های لبنیات است که از تخمیر شیر توسط یک باکتری به نام لاکتوباسیلوس حاصل می‌شود. از هر نوع شیری برای تهیه ماست می‌توان استفاده نمود، اما ماست ‌های امروزی را اغلب از شیرِ گاو و گوسفند تهیه می‌ کنند: دانشنامهٔ آزاد ویکی‌ پدیا
چگونگی تبدیل شیر به ماست
ماست از تخمیر قند شیر به نام لاکتوز حاصل می‌شود. باکتری ویژه ی تهیه ماست، لاکتوز را به اسید لاکتیک تبدیل می‌کند و به علاوه به ماست بافت ژل مانندی می‌دهد. به دلیل وجود اسید لاکتیک، ماست مزه ی تند و ترشی پیدا می‌ کند. جهت تهیهٔ ماست باید باکتری مخصوص را داخل شیر پاستوریزه ریخت. دمای شیر(۴۰ تا ۴۶ درجه سانتیگراد) و همچنین شرایط محیط برای تهیه ی ماست بسیار حائز اهمیت است. این باکتری، قند موجود در شیر را تجزیه نموده و اسید لاکتیک تولید می‌کند. به دلیل وجود این اسید، پی‌اچ یا پ هاش (یک کمیت مهم لگاریتمی که میزان اسیدی یا بازی بودن مواد را مشخص می‌کند) شیر پایین رفته و پروتئین موجود در شیر به صورت تودهٔ جامدی در می‌آید. معمولاً از ترکیب چند نوع باکتری به نام‌ های استرپتو کوکوس سالیواریوس و لاکتو باسیلوس بلگاریکوس و بتا کوکوس سیترووس و استرپتو کوکوس دی استیل لاکتیک استفاده می ‌شود. اگر پس از انجام عمل تخمیر روی شیر، ماست به دست آمده را حرارت ندهیم تا باکتری ‌های موجود در آن کشته شوند، به عنوان ماستی که باکتری زنده و فعال داخلش وجود دارد به فروش رسیده و اغلب افراد عقیده دارند که این ماست، دارای ارزش غذایی بسیار بالایی است. البته معمولاً ماست را پس از تهیه پاستوریزه می‌کنند که باکتری‌های موجود در آن کشته شود. این نوع ماست پاستوریزه را تا چند ماه می‌توان حتی بیرون از یخچال نگهداری نمود. طرفداران این دو نوع ماست هر کدام سعی می‌کنند با انجام تحقیقات مختلف، تفاوت در مواد مغذی این ماست‌ها را نشان دهند و بیان می‌کنند که هر کدام چه کاستی ‌هایی دارند. ماست‌هایی که پس از تهیه، پاستوریزه نمی‌شوند آنزیمی برای تجزیه لاکتوز دارند، بنابراین افرادی که به لاکتوز حساسیت دارند، با خوردن این نوع ماست متوجه شده ‌اند که پس از مصرف، مشکلاتی که با خوردن لبنیات در آن‌ ها بروز پیدا می ‌کند دیگر دیده نمی ‌شود
تاریخچه ی مصرف ماست
به غیر از زبان ‌های فارسی و کردی برای ماست در دیگر زبان‌های دنیا، غالباً نام "یوقورت" را بکار می‌ گیرند که ریشه در زبان ترکی دارد. اگر چه در تاریخ فرهنگ هند و ایران باستان به ماست در پانصد سال قبل از میلاد مسیح اشاره شده‌است و در سنت ایران، مردم بر این باور بوده‌اند که ابراهیم پیامبر به علت مصرف منظم و روزانه ماست صاحب عمری طولانی همراه با سلامتی بوده ‌است. اما اولین ماست‌ها احتمالاً به‌ طور تصادفی تهیه شدند؛ یعنی زمانی که شیر را برای حمل و نقل داخل کیسه ‌هایی که از پوست بز درست شده بود می ‌ریختند، باکتری موجود در پوست بز، شیر را تخمیر نموده و ماست به دست می ‌آمد.
ماست تا دهه ی آغازین قرن بیستم تنها میان مردم اروپای مرکزی و شرقی رایج بود تا این که در آن زمان، یک زیست شناس روسی کشف کرد که دلیل طول عمر مردم بلغارستان، استفاده زیاد از ماست می باشد. از آنجا که این زیست شناس عقیده داشت که لاکتو باسیلوس برای سلامتی مفید است، او سعی نمود که استفاده از ماست را در سرتاسر اروپا رواج دهد. به دنبال آن در سال ۱۹۱۹ میلادی اولین کارخانه صنعتی تولید ماست در شهر بارسلونای اسپانیا احداث شد و مصرف ماست روز به روز افزایش یافت
ارزش های غذایی و خواص ماست
ماست ماده غذایی مفیدی می‌باشد که سرشار از پروتئین و برخی انواع ویتامین ب است. املاح موجود در آن زیاد بوده و در عوض، میزان چربی آن با میزان چربی شیری که ماست از آن تهیه شده برابر می‌باشد. ماست نیز مانند بقیه هم گروه‌ های خود منبع بسیار خوب کلسیم، فسفر، اسید پانتوتنیک و روی است. کلسیم موجود در ماست، در حفظ سلامت سلول‌ های روده‌ نیز مفید است. ماست به افزایش سطح ایمنی بدن نیز کمک می‌ کند
خواص ماست: اشتها آور/ چاق‌کننده/ دفع سمومات/ رفع یبوست/ خاصیت ضد میکروبی/ خاصیت ضد سرطانی/ کمک به کاهش چربی خون
نکته قابل توجه در مورد ماست اینست که علاوه بر خواص فراوان و موثر در سلامت جسمی، برای حفظ تعادل روحی و جلوگیری از انواع کج خلقی و بداخلاقی در سنین مختلف می توان از ماست استفاده نمود
انواع ماست
ماست ‌ها را معمولاًبه صورت شیرین و گاه به صورت ترش، و با طعم‌های مختلف به فروش می‌رسانند
ماست میوه‌ای از افزودن انواع میوه‌جات تهیه می‌شود که علاوه بر ایجاد طعم ‌های مختلف ماست، طعم ترش آن را کاهش دهد
ماست خامه‌ای (ماست یونانی) از مخلوط کردن شیر با خامه تهیه می‌شود تا میزان چربی شیر را به ۱۰ درصد برساند. معمولاً این نوع ماست را به همراه عسل به عنوان نوعی دسر مصرف می‌کنند
ماست و موسیر را از ماست با سیر یا موسیر له‌شده تهیه می‌ کنند. گاهی هم حتی با سبزی ریزشده مخلوط می‌کنند و طعم ‌های مختلفی از ماست ایجاد می‌ نمایند
ماست چکیده از آبگیری ماست معمولی درست می‌ شود. این کار را با گذراندن ماست معمولی از صافی ‌های پارچه‌ ای انجام می‌دهند
ماست و خیار هم نوعی ماست است که پس از آنکه ماست چکیده با کمی آب زده شد، خیار و نعنا و سیر در ماست ریخته می ‌شود و نمک و فلفل بدان می ‌پاشند و هم می‌ زنند. معمولاً با نعنای خشک و برگ گل گلاب نیز آن را می ‌آرایند
ماست اسپار: این ماست از طردوغ به آن مخلوطی از نمک و دانه ی گیاهان دارویی از قبیل میخک و شنبلیله، سیاه دانه و غیره که بو داده شده ‌اند به همراه نمک و در داخل مشک های مخصوص نگهداری  می‌ریزند تا این ماست تهیه شود
ماست و چغندر؛ ماست و لبو. نوعی پیش غذا که هنوز هم متداول است و برای تهیه ٔ آن نخست چغندر را به تنور پزند و سپس پوست کنده تکه تکه نمایند آنگاه آنها را در بشقابی تخت قرار دهند و روی آنرا با ماست نیم چکیده پوشانند و بر روی آن با نقش ونگار گرد دارچین و جز آن ریزند و بر سفره گذارند.
ماست و شیره؛ نوعی غذاست مردم تنگدست را و آن افزودن مقداری شیره بر ماست است که آن را تا حد لازم شیرین و مطبوع سازد آنگاه آنرا با نان خورند
ماست در برخی از گزارشات علمی
ارزش غذایی انواع ماست از نظر درصد عوامل مغذی
بررسي ميزان استالدئيد در ماست هاي توليد شده بوسيله سويه هاي ميکروبي بومي
ماست را با چی بخوریم و با چی نخوریم
آیا مصرف ماست میوه ای مفید است
ماست در برخی از  گزارشات ویدیویی
طرز تهیه ماست خانگی
فواید ماسک ماست برای پوست صورت و طرز تهیه چند نوع آن
خوردن ماست با اسفناج ممنوع
رباعی: کاسه ماست و جام می
جوانی بود و جمع_ دوستان و بزم و تار و نی
کاسه ماستی بود مزه ، بهر_ چندین جام_ می
فضا بس پرشعف بود از سر_ ظهر تا شب هنگامی
نبود تشویش و غم آخر چه می آید دگر از پی
دکتر منوچهر سعادت نوری
*
ماست در برخی از اصطلاحات فارسی
ماست به دهانش مایه زده اند یا مایه کرده اند؛ نظیر: آرد بدهنش گرفته (امثال و حکم دهخدا)
ماست توی دهن کسی بودن؛ به موقع از گفتن حرفی خودداری کردن - در مقام گفتار ساکت و صامت نشستن و در نتیجه فرصت را از دست دادن و گرفتار زیان مادی یا معنوی شدن ؛ وقتی فلانی داشت این میوه ها را به تو قالب می کردماست تو دهنت بود که بگویی لک زده هایش را نگذارند (فرهنگ لغات عامیانه ٔ جمال زاده)
ماست را هم نمی برد ؛ در تداول عامه چاقو، کارد بسیار کند است (فرهنگ فارسی معین)
ماست مالی کردن: امری را که ممکن است موجب مرافعه و نزاع شود لاپوشانی کردن و آن را مورد توجیه و تأویل قرار دادن . رفع و رجوع کردن . سروته کاری را به هم آوردن و ظاهر قضایا را به نحوی درست کردن . (فرهنگ لغات عامیانه ٔ جمال زاده ) - به نحوی خطایی را پوشانیدن . به زرنگی و چربدستی عیوب کسی را پوشیدن . پوشانیدن خطایی یا عیبی و غیره (یادداشت به خط مرحوم دهخدا)
ماست ها را کیسه کردن؛ جا خوردن . ترسیدن از تهدید کسی . غلاف کردن و دم درکشیدن یا دست از کار خود برداشتن و جاخوردگی و ترس خودرا بخوبی نشان دادن ؛ تا صدای من بلند شد پسره ماست ها را کیسه کرد و دست از شلوغ بازی بر داشت و مثل آدم یک گوشه نشست (فرهنگ لغات عامیانه ٔ جمال زاده) - مرعوب شدن . ترسیدن (یادداشت به خط مرحوم دهخدا)
مو از ماست کشیدن؛ سخت زیرک و بافراست بودن . سخت دقیق بودن ، در حساب و امثال آن (یادداشت به خط مرحوم دهخدا)
نگارش  و تدوین
دکتر منوچهر سعادت نوری

*
همچنین نگاه کنید به
دوغ: ترکیب آب و ماست

۱۳۹۸ آبان ۱۶, پنجشنبه

مجموعه ی ملکه های نامدار ایران: ۵ - ملکه شیرین بانو دومین همسر خسرو پرویز پادشاه ساسانی



ملکه شیرین از شهبانوان پرنفوذ ساسانی و از معشوقه ‌های مشهور و کامروای ادب فارسی است. او محبوب‌ترین همسر خسرو پرویز شاه مقتدر ساسانی بود. شیرین را شهبانویی ایرانی ارمنی‌ الاصل دانسته ‌اند که خسرو پرویز دلباخته او شد. بر اساس نوشته‌ها، بسیار زیبا و مورد علاقه و پرستش خسرو پرویز بود. سبئوس (اسقف مسیحی و تاریخ ‌نگار ارمنی سدهٔ هفتم پس از میلاد) از او با عنوان شهبانوی بزرگ یاد کرده است.
طبق منابع، نفوذ شیرین بر خسرو به حدی بود که در سال ۶۲۷ میلادی خسرو پسرش مردانشاه را که از شیرین زاده شده بود بجای شیرویه پسر ارشدش که از ماریا (مریم) همسر رومی اش بود به عنوان ولیعهد و جانشین بعد از خود انتخاب نمود، این کار بعدها موجب توطئه ای خونین در دربار شد و شیرویه بعد از نیل به مقصود خود و بدست آوردن تاج و تخت شاهی نخست مردانشاه برادر ناتنی اش که ولیعهد قانونی بود را کشت و سپس ۱۷ برادر تنی و ناتنی اش را نابود کرد. شیرویه به شیرین چشم داشت، با آنکه بیش از پنجاه بهار از عمر شیرین گذشته بود اما همچنان بسیار جذاب و دلربا بود و بقول ابوبکر خوارزمی هر چه بر سنش می‌افزود روز به روز زیباتر می‌شد پس کس نزد شیرین فرستاد که یا به زناشویی من درآ یا مجازات شو که اگر به زنی من درآیی تو را همچون دوران پدر سرور زنان کنم و حتی بیشتر به تو بخشم. شیرین که در ظاهر به خواست شیرویه رضا داده بود دو شرط برای او گذاشت و ان دو شرط این بود: نخست اینکه اموال و دارایی‌های او و فرزندانش را که غصب کرده‌اند به وی بازگردانند دوم اینکه پیش از آنکه خسرو پرویز را به خاک سپارند به مزار او برود. شیرویه با کمال میل پذیرفت، سپس شیرین اموال خود به نیازمندان بخشید و کنیزان و خدمتکارانش را آزاد کرد سپس بهترین و پاکیزه ‌ترین لباس ها را پوشیده خود را به زیبایی تمام بیاراست و انگشتری که زیر نگین زهری کشنده جا داده بود در انگشت کرد و به مزار خسرو پرویز درآمد و کالبدش را در آغوش گرفت با دندان نگین را کند و زهر را نوشید و درحالی که دست در گردن خسرو داشت جان سپرد. خبر آن را به شیرویه رسانیدند، دریغ و افسوس گفت و دستور داد شیرین را همان گونه که هست در کنار پیکر خسرو پرویز باز گزارند و در
آرامگاه را به بندند و چنان کردند
عشق فرهاد به شیرین
به گفته ی نظامی و برخی مورخان فرهاد که مهندسی برجسته در سنگ‌تراشی و نگارگری بود در مأموریتی دل در گرو عشق شیرین بست و شیفته وی شد (به عقیده نظامی این جریان زمانی اتفاق افتاده بود که شیرین هنوز به ازدواج رسمی با خسرو درنیامده بود و در کاخی در بهیستون اقامت داشت) خسروپرویز از این جریان اطلاع یافت و خشمگین شده اما چون جرمی برای کشتن او ندید او را فریفت و به کندن کوه بیستون واداشت، با این شرط که اگر در این کار توفیق یافت دل از عشق شیرین می‌کشد، اما امید او به این بود که جان بر سر این کار ببازد. فرهاد با شوق و توانایی خاصی به این کار پرداخت و پاره‌های سنگین کوه را که ده مرد از برداشتن آن عاجز بودند، کَند. گویند به تحریک خسرو پرویز پیرزنی به دروغ خبر مرگ شیرین را به او داد و
فرهاد به شنیدن این خبر تیشهٔ خود را بر فرق خویش کوبید و در دم جان سپرد
همچنین نگاه کنید به
داستان شیرین و فرهاد در خمسهٔ نظامی
شیرین در ادبیات و فرهنگ پارسی
خصایصی چون عشق، استواری، صبر، وفاداری به شوهر و پاکدامنی و مرگ پرافتخارش او را به زنی اعلا و آرمانی در تاریخ و ادبیات بدل کرده‌است. به روایت نظامی گنجوی شیرین بزرگ زاده‌ای از تبار شاهان ارمنستان بود که بعدها نیز یک چند به جای عمه‌اش بر تخت نشست اما بعد از ازدواج با خسرو فرمانروایی بر ارمنستان را رها کرد. براساس همین روایت او زنی پاکدامن و وفادار و صبور بود و وفاداری و عشق خالص او به خسرو زبانزد بود. در منظومهٔ نظامی حدیث وصال خسرو و شیرین پس از فراز و نشیب‌ها و دوری‌های فراوان، با آب و تاب بازگفته شده و صورتی بس عاشقانه خود، گرفته‌است. چهره شیرین در شاهنامه استوارتر و با صلابت تر است هر چند از او در شاهنامه کم سخن به میان رفته اما او نماد یک زن نمونه است که همواره در کنار و همدم شوهر خویش است و جز او مهر کسی را در دل ندارد به حدی که وقتی شیرویه پس از مرگ پدر به او پیشنهاد همخوابگی و اعتبار و ثروت‌های کلان دوره پدرش را می‌دهد او مرگ در کنار تنها عشقش را به خفت همخوابگی با شیرویه ترجیح می‌دهد و به چهره ای آرمانی مبدل می‌گردد. شاعران و مورخان زیادی در باب او شعرها سروده و داستان سرایی‌ها کرده‌اند. فردوسی گوید که پرویز جز شیرین هیچ‌کدام از دختران بزرگان و شاهان را نمی‌پسندید:
پسندش نبودی جز او در جهان  ز خوبان و از دختران شهان
 نظامی در باب وی گوید:
شب افروزی چو مهتاب جوانی  سیه چشمی چو ماه زندگانی
در آن مجلس که او لب برگشادی  نبودی کس که حالی جان ندادی
کسی را کان سخن در گوش رفتی  گر افلاطون بدی از هوش رفتی
همچنین نگاه کنید به 
داستان خسرو و شیرین در خمسهٔ نظامی
حماسه ی خسرو و شیرین و روایتی دیگر از چگونگی پایان زندگی شیرین
شاهزاده ارمنی و برادر زاده و جانشین مهین بانو فرمانروای ارمنستان و زنی خردمند که همسر وفادار خسروپرویز بود. در آن زمان ارمنستان یکی از شهرهای کوچک ایران و شاه ارمنستان زیر نظر شاهنشاه ایران بود. خسروپرویز و شیرین حماسه ای از خود ساختند که همیشه در تاریخ ماندگار ماند. شیرین از خسرو چهار فرزند به نام های نستور، شهریار، فرود و مردانشاه بدنیا آورد که هر چهار فرزند وی در زندان کشته شدند. داستان عشق او و خسرو پرویز و دلدادگی او و فرهاد در ادبیات ایران مشهور است. پس از این که خسرو پرویز بدست افسری جوان به نام مهرهرمز (که پدرش مرزبان نیم روز “بابل و عراق” بوده و دو سال پیش از این واقعه، به دست خسروپرویز مجازات شده بود) کشته می‌شود، به پسرش شیرویه گفت که من به عنوان ملکه ایران باید بهترین مراسم سوگواری را برای پدرت خسرو پرویز بجا آورم و در حالی که زیباترین لباس و آرایش را داشت با متانت به همراه موبدان و بزرگان به تشیع جنازه خسرو پرویز پرداخت. پس از انجام مراسم از حاضران خواست که او را برای آخرین وداع با جنازه همسرش تنها بگذارند در آن هنگام با خنجری در کنار جسد همسرش، خود را کشت
کاخ شیرین
کاخ شیرین در شهرستان کنونی قصرشیرین که با نام عمارت خسرو نیز شناخته می‌شود بدستور خسرو پرویز به عنوان تفرجگاه و محلی امن بدور از مسائل سیاسی و حکومتی برای آسایش همسر محبوبش شیرین در منطقه ای گرمسیری و خوش آب و هوا ساخته شد که خرابه ‌های آن در این شهرستان هنوز باقی ست. خسرو و شیرین و همراهانشان زمستان را در این منطقه گرمسیری به تفریح و شکار می‌پرداختند. شهرستان قصر شیرین نیز بعلت مجموعه کاخ هایی که برای شیرین بنا شده ‌است به این نام مشهور گشته است
*
پژوهش و تدوین
دکتر منوچهر سعادت نوری
*
گزیده ای از نوشتارها
http://msnselectedarticles.blogspot.com/2019/11/blog-post_7.html
بخش های پیشین مجموعه ی ملکه های نامدار ایران
=====================

۱۳۹۸ آبان ۱۵, چهارشنبه

گفتنی های تغذیه: ۳۹ - خطر ضد ایمنی "چای ‌کیسه ‌ای" و مشکل میزان "سرب" در آب لوله کشی و آشامیدنی برخی شهرها

خطر وجود ذرات پلاستیکی در برخی چای ‌های کیسه‌ای
تحقیقات جدید دانشگاه "مک ‌گیل"  در مونترآل کانادا نشان داده است برخی از انواع چای ‌های کیسه‌ای که در تولید کیسه‌های توری و کوچک آنها از مواد اولیه ی پلاستیکی استفاده می‌ شود، ممکن است میلیاردها ذره میکروپلاستیک را در فنجان شما بر جای بگذارند. ذرات میکروپلاستیک به طور گسترده در محیط، آب ‌های شیر و بعضی از غذاها یافت می‌شوند. سازمان جهانی بهداشت می‌گوید چنین ذراتِ موجود در آب آشامیدنی خطری به همراه ندارند اما به گفته ی همین سازمان این یافته‌ها مبتنی بر "اطلاعات محدود" بوده و به تحقیقات بیشتری در این زمینه نیاز است. محققان دانشگاه "مک‌گیل" مونترآل کانادا هم‌چنین خواستار تحقیقات بیشتر در مورد اثرات سلامتی میکروپلاستیک ها شده‌اند که به عنوان ذرات کوچک با طول کمتر از پنج میلی‌متر از هر نوع مواد زاید پلاستیکی تعریف شده‌اند. در این مطالعه محققانِ کانادایی چهار نوع چای کیسه‌ای مختلف را تهیه کردند. بیشتر چای‌های کیسه‌ای از کیسه‌های کاغذی تهیه شده‌اند اما برخی از تولید کنندگان به تازگی به کیسه‌های پلاستیکی توری برای تهیه این چای‌ها روی آورده‌اند. محققان چای‌های مختلف کیسه‌ای را تخلیه کرده و کیسه‌های خالی را در آب گرم با دمای ۹۵ درجه سانتی‌گراد قرار داده تا عمل دم کشیدن چای را با کیسه‌های خالی شبیه ‌سازی کنند. نتایج نشان داد هر یک از کیسه‌های پلاستیکی خالی از چای به تنهایی ۱۱.۶ میلیارد ذره میکروپلاستیک و ۳.۱ میلیارد ذره نانو پلاستیک کوچک‌تر را درون آب داغ آزاد می‌کند که این ذرات با چشم غیر مسلح کاملاً نامرئی هستند.
براساس این مطالعه که در مجله ی علوم و فناوری محیط زیست منتشر شده است، سطوح آزاد شده  از بسته بندی چای‌های کیسه‌ای  چندین مرتبه بالاتر از میزان پلاستیک موجود در سایر مواد غذایی یا آب ‌های بطری‌های پلاستیکی است. به گفته ی محققان علت این میزان از تفاوت در سطوح پلاستیک را دو عامل می‌توان دانست. اول آن که در این تحقیق تمرکز محققان بر هر دو نوع ذرات پلاستیکی میکروپلاستیک‌ها که حدود ضخامت یک مو را داشته و ذرات نانوپلاستیک که  هزار برابر کوچک‌ترند، بوده است و دوم آن که پلاستیک کیسه‌های چای در معرض  آب جوش قرار دارد نه دمای اتاق و از همین رو احتمال آزاد شدن ذرات ریز پلاستیکی در آن‌ها بیشتر است. بنا بر گزارش شبکه خبری بی‌بی‌سی، محققان این مطالعه را فرصتی برای
مصرف‌کنندگان دانسته‌اند تا خریدهای آگاهانه‌ تری داشته باشند و به دنبال کاهش هر چه بیشتر استفاده از پلاستیک باشند
مسمومیت با پلاستیک
پلاستیک ها در حین فرایند تولید محصولات مشکلات زیادی را از نظر ایمنی ایجاد می کنند. اما علاوه بر این، بسیاری از مواد افزودنی شیمیایی که به محصولات پلاستیکی اضافه می شوند تا بتوانند عملکرد و خواص مطلوبی داشته باشند، اثرات منفی بر محیط زیست و سلامت انسان خواهند داشت. این اثرات عبارتند از: مسمومیت با موادی مانند سرب، کادمیوم و جیوه - سرطان زایی - اختلال در غدد درون ریز، که می تواند منجر به سرطان، نقصهای مادرزادی، اختلال در سیستم ایمنی و مشکلات رشد
در کودکان شود
همچنین نگاه کنید به
Plastic Tea Bags Release Billions of Microplastics Into Every Cup
*
سرب موجود در آب  برخی شهرها می تواند از حد ایمن بالاتر باشد
تحقیقات نشان می دهد که میزان سرب موجود در آب لوله کشی صدها هزار خانه در شهرهای بزرگ کانادا از حد ایمن فراتر می رود. از دوازده هزار نمونه جمع آوری شده از ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۸، یک سوم آنها از میزان توصیه شده براساس راهنمای ملی یعنی ۵ ذره در میلیارد (پی پی بی) فراتر می رود. کانادا از نظر سرانه ملی صاحب سومین ذخایر بزرگ آب شیرین جهان است. آلودگی به سرب به افت بهره هوشی (آی کیو) در کودکان، فشار خون بالا و بیماری قلبی ارتباط داده شده است. این مطالعه که یک سال طول کشید توسط ۱۲۰ روزنامه نگار از ۱۰ رسانه مختلف و نه دانشگاه در همکاری با موسسه گزارشگری تحقیقی انجام شد. محققان نتایج دوازده هزار تست بین سال های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۸ را جمع آوری و تحلیل کردند. درحالی که سرب موجود در یک سوم نمونه ها از ۵ ذره در میلیارد فراتر می رود، در ۱۸ درصد نمونه ها، این میزان بالاتر از ۱۵ ذره در میلیارد بود که میزان مجاز در آب لوله کشی آمریکاست. مونترآل، دومین شهر بزرگ کانادا با یک میلیون و ۷۵۰ هزار نفر جمعیت و اوک‌ویل از بخش های ثروتمندتر کلان شهر تورنتو جزو نواحی نمونه برداری شده بودند. رجینا، مرکز استان ساسکاچوان و پرینس پورت در بریتیش کلمبیا از دیگر شهرهای مورد آزمایش بودند.
گزارشگران همچنین آب آشامیدنی در خانه های قدیمی‌تر ۳۲ شهر در کانادا را آزمایش کردند. از ۲۶۰ خانه نمونه‌برداری شده حدود ۳۹ درصد از میزان توصیه شده فدرال فراتر می رفت. بزرگترین منبع سرب در شبکه آب آشامیدنی کانادا لوله های کهنه در داخل خانه ها و لوله های شرکت آب است که خانه ها را به منابع اصلی آب وصل می کند. دولت کانادا در سال ۲۰۱۷ در گزارشی تخمین زد که حدود ۵۰۰ هزار خانه در این کشور دستخوش مشکل انتشار سرب در لوله های کهنه هستند. تحقیقات تازه نشان داد که اندازه گیری میزان سرب در آب در بخش های مختلف کشور به شیوه های مختلفی صورت می گیرد و گاه اصلا اندازه گیری نمی شود. رهبران استان کبک و شهر مونترآل قول داده اند برای مقابله با این مشکل اقدام کنند. دولت کبک قول داد روش اندازه گیری سرب در آب آشامیدنی این استان را عوض و دستور العمل های وزارت بهداشت کانادا در زمینه میزان قابل قبول را دنبال کند.حد مجاز این استان هم اکنون ۱۰ پی پی بی است که دو برابر توصیه ی آسازمان های فدرال است
مسمومیت با سرب
سرب، غلظت ترکیبات هیدروکسی ویتامین دی  را در استخوان تغییر می دهد و باعث تغییر در هموستازی کلسیم و عملکرد سلول های استخوانی می شود. در سلول های عصبی سرب جانشین کلسیم  شده و جریان کلسیم را متوقف می کند. این عمل منجر به مهار انتقال سیناپس می شود. سرب می تواند از طریق جانشین شدن به جای کلسیم در فرایندهای وابسته به کلسیم از جمله یادگیری، حافظه، رشد و تمایز سلول های عصبی و عملکرد حرکتی، اختلال ایجاد کند. همچنین در ایجاد اختلالات رفتاری، عاطفی، مهارت های حرکتی دوران کودکی، مهارت های خواندن و ریاضی و پرخاشگری نقش دارد
مهمترین علایم مسمومیت با سرب:: "سرب آلی" ایجاد مسمومیت عصبی مرکزی می کند و "سرب معدنی" مسمومیت همراه با اختلالات در سنتز هموگلوبین خون ایجاد می نماید. علایم مسمومیت حاد با سرب شامل بی اشتهایی، تحریک پذیری، استفراغ، انسفالوپاتی حاد و آتاکسی، تشنج و اغما است.پیدایش لکه های آبی خاکستری در کنار لثه ها، ناشی از رسوب سولفور سرب است. دل درد و قولنج شدید شکمی، یبوست، درد مفاصل زانوها، مچ و آرنج، کمر، شانه، سردرد، خستگی، بی قراری و بی اشتهایی از علایم مسمومیت با سرب هستند.
پژوهش و تدوین
دکتر منوچهر سعادت نوری
*
همچنین نگاه کنید به
چای کیسه‌ای / آب آشامیدنی/ پلاستیک/ سرب
*
بخش های پیشین مجموعه ی گفتنی های تغذیه
http://msnselectedarticles.blogspot.com/2014/10/blog-post_87.html
=============

۱۳۹۸ آبان ۱۴, سه‌شنبه

ملکه های نامدار ایران

سرزمین ایران در طول پر فراز و نشیب تاریخ ملکه های گوناگونی داشته است: ملکه های همسر یا شهبانو، ملکه های سلطنتی (که سلطنت یا پادشاهی کردند مانند پوراندخت و آذرمیدخت ساسانی) و ملکه های مادر. ملکه های همسر و ملکه های مادر فراوان ترین و ملکه های سلطنتی معدود ترین ملکه ها بوده اند. ویژگی های نامدارترین ملکه های همسر یا شهبانوان برخی از پادشاهان ایران را با یکدیگر بررسی و مرور می کنیم
۱ 
 ملکه کاساندان، همسر کوروش بزرگ
کاساندان، کاسادان یا کَساندان همسر رسمی و محبوب کوروش بزرگ، از تبار هخامنشی بود. کاساندان ملکه ی ۲۸ کشور آسیائی و ملکه ی جهان و تنها همسر کوروش بزرگ و در نزد کورش بسیار مورد احترام بود. وی با قدرت مطلق شهبانوی ایران در کنار کوروش کبیر بر جهان پادشاهی می کرد و به طور مستقل دومین فرد قدرتمند و سیاستمدار حکومت بود. هر چند که دخالت زنان در پادشاهی جایز نبود اما کوروش بزرگ همواره از همسرش مشاوره های فراوانی می گرفت و عملا او را در کنار خود در سیاست دخالت می داد و همراه وی به رتق و فتق امپراتوری می پرداخت. کاساندان صاحب پنج فرزند بود: کمبوجیه، بردیا، آتوسا، آرتیستون و دختری که نامش ذکر نشده‌است. به گفته داندامایف، دختر سوم احتمالاً رکسانا بوده‌است کاساندان قبل از این که همسرش کوروش بزرگ بمیرد از دنیا رفت و کوروش دستور داد تا همه درباریان برای وی عزاداری کنند و این عزاداری به مدت یک سال طول کشید. بنا بر نوشته ی هرودوت، هنگامی که وی درگذشت کوروش بزرگ دستور داد تا تمام اتباع شاهنشاهی برای وی عزاداری بزرگی بر پا کنند. این گزارش در سالنامه نبونید آمده‌است که وقتی همسر پادشاه فوت کرد، در بابل از ۲۷ آدر تا ۳ نیسان (۲۱–۲۶ مارس سال ۵۳۸) عزاداری عمومی بر پا شد. نورا الیزابت مری بویس (استاد دانشگاه و پژوهشگر در رشته مطالعات زرتشتی) حدس می‌زند ملکه کاساندان، در بنایی که به آن زندان سلیمان می‌گویند، در پاسارگاد به خاک سپرده شده باشد
٢
ملکه آتوسا همسر داریوش بزرگ
آتوسا یا هتوئسه دختر کوروش بزرگ، شهبانوی پادشاه هخامنشی داریوش یکم، و مادر خشایارشا بود. به گواهی مورخین یونانی، آتوسا تاثیرگذارترین همسر داریوش بزرگ بود‌ه. به گفته مورخین یونانی، آتوسا خصلت‌های نظیر قدرت‌طلبی، درایت و اقتدار داشت. هرودوت از وی به نام شهبانوی داریوش بزرگ یاد کرده است و آتوسا را چندین بار در لشگرکشی ها داریوش یاور فکری و روحی داریوش دانسته است. چند نبرد و لشگر کشی مهم تاریخی ایران به گفته هرودوت به فرمان ملکه آتوسا صورت گرفته است .
آتوسا (۵۵۰ تا ۴۷۵ پیش از میلاد مسیح) از شهبانو های ایران، دختر کوروش کبیر و همسر دو پادشاه هخامنشی کمبوجیه و داریوش یکم و مادر خشایارشا بود. وی از برجسته ترین زنان در تاریخ ایران قدیم بود... آشیل نمایشنامه نویس قرن پنجم پیش از میلاد در نمایشنامه ای با نام «ایرانیان» از آتوسا به عنوان بانوی بانوان یاد می کند. آتوسا خواندن و نوشتن را به خوبی می دانست و نقش مهمی در آموزش درباریان داشت.. پس از درگذشت کمبوجیه در راه بازگشت از مصر، داریوش یکم با آتوسا ازدواج می کند... آتوسا ملکه ی بیش از ۲۸ کشور آسیایی در زمان امپراطوری داریوش بزرگ بود و از وی به نام ” شهبانوی داریوش بزرگ ” یاد کرده اند... آتوسا که شاعر و ادیب بود؛ به نوجوانان درس ادبیات پارسی می داد. وی بزرگترین نقش مهم را در امور مملکتی اجرا می کرد و در عین حال بهترین یاور روحی و روانی برای داریوش بود. او در نبرد با شورشی ها و نیز یونانی ها، داریوش را همراهی می کرد و به شاه قدرت می داد..
هرودوت می گوید:« آتوسا از قدرت فوقالعادهای برخوردار بود و در دوره ی جنگ با یونان که به توصیه او انجام شده بود، داریوش یکم همواره از نصیحت های او بهره می جست. او حتی علاقه مند بود که در میدان کارزار نیز شوهرش را همراهی کند". هرودوت نقل می کند که آتوسا به داریوش شاه گفت: «چرا نشسته ای و عازم جنگ نمی شوی و سرزمین های دیگر را تسخیر نمی کنی. پادشاهی به جوانی و ثروتمندی تو شایسته است که عازم جنگ شود و به پیروزی هایی نایل شود تا به ایرانیان ثابت شود مرد قابلی بر آنها حکمرانی می کند.» اگر چه گفته هرودوت اغراق آمیز می باشد ولی باز هم بیانگر نفوذ آتوسا بر شوهرش است. گفته شده است که آتوسا به خوبی از اوضاع فرهنگی زمان خود آگاه بود و از حضور یونانیان و دیگر ملیت ها در دربار بسیار بهره می برد. اگر داریوش به منطقه ای لشگر می کشید شورای سلطنت برای اداره امور کشور تشکیل می شد و رئیس و مافوق همه در رأس شورای سلطنت شهبانو آتوسا بود. آتوسا از داریوش شاه دارای چهار فرزند شد، که بزرگترین آنها خشایارشا بود. اما آتوسا همسر اول داریوش یکم نبود و داریوش از همسر اولش دارای پسرانی بود که همگی از خشایارشا بزرگتر بودند. مطابق قانون پادشاهی, پسر بزرگ شاه پس از او به پادشاهی می رسید. جالب توجه اینکه آتوسا آن قدر بر شوهر خود نفوذ داشت و به حدی زیرک و با کیاست بود که توانست خشایارشا را پس از داریوش به پادشاهی برساند. در زمان پادشاهی خشایارشا آتوسا به عنوان مادر پادشاه در امور دولت نظارت می کرد. از زمان مرگ او هیچ اطلاعی در دست نیست. گفته می شود آرامگاه او در کنار آرامگاه داریوش بزرگ در نقش رستم قرار دارد.. پس از مرگ او خشایارشاه به دلیل ناتوانی هایی که از خود نشان داد نه تنها پیش زمینه ی قتل خود بلکه مقدمات انحطاط سلسه ی بزرگ هخامنشی را نیز فراهم کرد
همچنین نگاه کنید به: سروده ای درباره ی شهبانوی ایرانی آتوسا از ای. اچ. پلامپتر به زبان انگلیسی
نوشتاری با اشاره به آتوسا از همین نگارنده به زبان انگلیسی
۳
ملکه استر همسر اخشورش یا خشایارشاه، پادشاه هخامنشی
 در دربار شاه اخشورش یا خشایارشاه، پادشاه هخامنشی که بر ۱۲۷ استان فرمان می‌راند، مهمانی برگزار شد و ملکه وشتی فراخوانده شد که بدون لباس در میهمانی حاضر شود. از آنجا که زنان ایرانی به عفت شهره بوده و برای آن بسیار اهمیت قائل اند ملکه از این کار سر باز زد، و شاه با مشاوره مردخای، تصمیم گرفت که او را عزل کند و بکشد و شخص دیگری را جای او بنشاند. در جستجو برای یافتن دختری بجای ملکه، دختران زیباروی باکره به قصر برای گلچین شدن آورده شدند. یکی از این دختران، هدسه، یا همان استر، دختر یتیم از نسل تبعیدشدگان یهودیّه که به عنوان ملکه برگزیده شد. طبق آموزش پسرعمویش مردخای او هیچ سخنی از تبارش نگفت. همچنین نگاه کنید به
استر ملکه ی افسانه ای ایران
٤ -
ملکه ماریا (مریم بانو) نخستین همسر خسرو پرویز پادشاه ساسانی
نخستین همسر خسرو پرویز پادشاه مقتدر ساسانیز، ماریا (مریم بانو) شاهزاده‌ای رومی و دختر موریس (امپراتور) روم بود. در سال ۵۹۰ میلادی پس از اینکه خسرو برای کمک در برابر شورش بهرام چوبین از امپراتور روم درخواست کمک و لشکر کرد، موریس نیز ضمن امتیازاتی که از خسرو گرفت لشکری از ارتش روم در اختیار خسرو و سردارانش گذاشت تا تاج و تخت را از بهرام چوبین و شورشیان باز پس گیرد که شرح آن در شاهنامه و دیگر منابع به تفصیل آمده‌است. یکی از شرط‌ های موریس این بود که خسروپرویز پس از باز پس‌ گیری تاج و تخت ایران دخترش ماریا که در منابع فارسی مریم نامیده می‌شود به زنی بگیرد و او را ملکه خویش سازد خسرو نیز شرط را پذیرفت و موریس خسرو را همچون پسر خویش خواند و ارتش و فرماندهان رومی را در اختیارش نهاد و دخترش مریم را با جهاز و جواهرات و خدمتکاران فراوان نزد خسرو فرستاد، این ازدواج به دلایل سیاسی صورت گرفت. در رویدادنامه ی "میخائیل سوری" وجود او ثبت شده‌ است. در "شاهنامه ی فردوسی" از او سخن به میان رفته‌ است. مورخانی همچون محمد بن جریر طبری، ابن عبری، میرخواند و فردوسی از او یاد کرده‌اند. در نوشته‌ های پس از شاهنامه، از مریم و شیرین به عنوان ملکه‌های رقیب نام برده شده. در چندین مورد ذکر شده که رقابت آن‌ها بر سر تعیین جانشین برای تخت و تاج شاهی بوده ‌است مریم از پسرش شیرویه و شیرین از پسرش مردانشاه حمایت می‌کرد اما برنده این بازی شیرین بود چرا که نفوذی تام بر خسرو داست و از همین علاقه شاه برای فتح جایگاه بالا استفاده کرد و توانست سرور و بزرگ زنان و شهبانوی پرنفوذ امپراتوری ساسانیان شود. منابع اولیه ذکر کرده‌اند که شیرویه (همچنین با نام قباد دوم هم شناخته می‌شود)، بزرگترین پسر خسرو بوده که پسر مریم است. همچنین پوراندخت و آذرمیدخت نیز دختران خسرو پرویز از مریم زاده شده اند. مریم بواسطه کمکی که پدرش به خسرو در رسیدن به تاج و تخت کرده بود همواره مورد احترام خسروپرویز بود از این رو در دربار نفوذ قدرتمندی داشت و بسیاری از پیروان مسیحی این آزادی را داشتند تا کلیسا داشته باشند ازدواج خسرو پرویز با مریم که پیرو آیین مسیحیت و رومی تبار بود، بر موبدان زرتشتی ناخوشایند آمد اما پادشاه جوان از سر مصلحت تن به این ازدواج داد. در مورد مرگ مریم اختلاف نظر است اما جایگاهش بعد از ورود شیرین معشوقه خسرو تنزل یافت
*
مجموعه ی ملکه های نامدار ایران
ادامه دارد
*
پژوهش و تدوین
دکتر منوچهر سعادت نوری
*
=========================

۱۳۹۸ آبان ۱۳, دوشنبه

قضیه ی استیضاح ترامپ از زبان چند مقام نظامی و سیاسی آمریکا

از زبان سرهنگ الکساندر ویندمن عضو ارشد کمیته ی امنیت ملی آمریکا
Alexander Vindman on May 20, 2019.jpg
برخی از ویژگی های سرهنگ الکساندر ویندمن
خانواده ی الکساندر ویندمن در سال ۱۹۷۹ وقتی که الکساندر سه سال داشت، از جمهوری سابق شوروی گریختند و به آمریکا پناهنده شدند. او دو دهه است که در ارتش آمریکا هم به عنوان سرهنگ و هم در مقام دیپلمات مشغول به کار است. او به عراق هم اعزام و در آنجا در جریان یک انفجار مجروح شد. سرهنگ الکساندر ویندمن از سال ۲۰۱۸ و در دورانی که جان بولتون به عنوان مشاور ارشد امنیت ملی کاخ‌سفید حضور داشت به این کمیته پیوست. پیش از فراخوانده شدن به واشنگتن و مشغول شدن در کمیته ی امنیت ملی، سرهنگ ویندمن از سال ۲۰۰۸ در سفارت ‌های آمریکا در روسیه و اوکراین مشغول به کار بود.
سایر ویژگی های او به زبان انگلیسی
سرهنگ الکساندر ویندمن، عضو ارشد کمیته ی امنیت ملی کاخ ‌سفید که به هنگام تماس تلفنی دونالد ترامپ با رئیس‌جمهور اوکراین مستقیما به آن گوش کرده بود برای ادای توضیحات به کنگره ی آمریکا رفت. او در بیانیه ی آغازین مراسم استماع خود گفت که پیش‌تر نسبت به تحت فشار گذاشتن دولت اوکراین برای تحقیق درباره ی پسر جو بایدن دو بار هشدار داده بود. الکساندر ویندمن در بیانیه ی آغازین خود در کنگره گفت که نگرانی او درباره ی اوکراین نخستین بار پس از جلسه‌ای که با مقام ‌های امنیت ملی اوکراین داشته آغاز شده است. گوردون ساندلند، سفیر آمریکا در اتحادیه ی اروپا که در کنگره شهادت داد هم گفته بود که موضوع دیدار ترامپ با رئیس‌جمهور اوکراین به اعلام علنی این تحقیقات علیه بایدن‌ها مشروط شده بود. سرهنگ ویندمن در بیانیه ی خود نوشت: "من به سفیر ساندلند گفتم که اظهارات او مبنی بر تقاضای تحقیق از جو بایدن و پسر او (در جلسه با اوکراینی‌ها) نامناسب بوده است چرا که چنین تحقیقاتی هیچ ارتباطی با مساله ی امنیت ملی ندارد". او گفت پس از این جلسه "احساس وظیفه کرده" و کتبا مراتب نگرانی خود را به کمیته ی امنیت ملی کاخ ‌سفید اعلام کرده است. "از نظر من این تقاضای درستی نبود که از یک دولت خارجی بخواهیم درباره ی یک شهروند آمریکایی تحقیق کند... من نگران پیامدهای آن و همچنین حمایت آمریکا از اوکراین" بودم. سرهنگ ویندمن گفت او نگران این بوده که تحقیق از بایدن‌ها که " بدون تردید در جهت منافع یک حزب ارزیابی خواهد شد ممکن است در آینده موجب تضعیف کمک واشنگتن به این کشور شود". موضوعی که از نظر این مقام نظامی "به امنیت ملی آمریکا آسیب خواهد رساند". او در بیانیه ی آغازین خود گفت همواره خدمت نظامی خود را "در مسیری فراجناحی و غیرحزبی" انجام داده و همواره با نهایت احترام به دولت ‌ها اعم از جمهور‌ی خواه و دموکرات انجام وظیفه کرده است
*
از زبان ویلیام تایلر لیسانسیه ی آکادمی نظامی وست پوینت
William B. Taylor, Jr., Ambassador of the United States to Ukraine.jpg
برخی از ویژگی های ویلیام تایلر
فرزندان: ۲
تحصیلات: لیسانس از آکادمی نظامی ایالات متحده معروف به وست پوینت/ "ام پی آ" از دانشگاه هاروارد
شغل: دیپلمات
شرکت در عملیات نظامی: جنگ ویتنام
ویلیام تایلر، سرپرست سفارت آمریکا در اوکراین که برای ادای توضیحات به کنگره احضار شده بود گفت کمک نظامی آمریکا و درخواست دیدار رئیس جمهوری اوکراین با دونالد ترامپ، هر دو به اعلان رسمی تحقیقات علیه رقیب انتخاباتی ترامپ مشروط شده بوده است. این در حالی است که ترامپ و کاخ ‌سفید تاکید دارند که "گروکشی سیاسی" با هدف کمک به ستاد انتخاباتی ترامپ رخ نداده است. تایلر، سفیر موقت آمریکا در اوکراین این اظهارات را روز سه‌شنبه، ۲۲ اکتبر ۲۰۱۹، در برابر کمیته ‌های سه گانه مجلس نمایندگان که وظیفه ی تحقیقات استیضاح را بر عهده دارند بیان کرد. این مقام وزارت خارجه به نمایندگان کنگره گفت سیاست خارجی آمریکا با اوکراین از نظر او "تحت شعاع مسایل داخلی تضعیف شده" است. این اظهارات از سوی یک دیپلمات کهنه‌کار که پیش‌تر برای سال‌ها سفیر آمریکا در اوکراین بوده کاملا در تضاد با ادعای ترامپ است
 از زبان ویلیام هریسون کورتنی دیپلمات پیشین آمریکا
برخی از ویژگی های ویلیام کورتنی
زاده ی ۱۸ ژوئیه ۱۹۴۴ در بالتیمور مریلند، آمریکا
سفیر پیشین آمریکا در قزاقستان و گرجستان
کارشناس ارشد اندیشکده ی راند
نویسنده ی مقالات سیاسی: نمونه ها ۱  ۲  ۳   
ویلیام کورتنی دیپلمات پیشین آمریکا در واکنش به رویداد‌هایی که در جریان رسیدگی به پرونده ی استیضاح دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور این کشور در حال رقم خوردن است، گفت: رای مجلس نمایندگان سبب خواهد شد جریان استیضاح وارد مسیر عادی و طبیعی خود شود و بهانه ی جمهوری‌خواهان مبنی بر رعایت نشدن «تشریفات قانونی» بی‌اثر بماند. ویلیام کورتنی با اشاره به حضور شاهدان عینی در نشست کمیته‌های کنگره گفت: آنچه را که هم اکنون شاهد هستیم شهادت دادن مقام‌ها و دیپلمات‌های کارکشته ی وزارت امور خارجه است که از جایگاه کارشناسان حرفه‌ای و پیشکسوت امور خارجی سخن می‌گویند و رئیس جمهور ترامپ از آنان خواسته بود قرار و مدار معامله پایاپای با رئیس جمهور زلنسکی با اوکراین بگذارند و موضوع همکاری فرزند جو بایدن، معاون پیشین رئیس‌جمهور (و رقیب احتمالی ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۲۰) را تحت پیگرد قانونی قرار بدهند
از زبان گوردون ساندلند، سفیر آمریکا در اتحادیه ی اروپا
Gordon Sondland official photo.jpg
برخی از ویژگی های گوردون ساندلند
هتل ‌دار در شمال‌ غرب آمریکا
بیشتر: به زبان انگلیسی 
در ۵ نوامبر ۲۰۱۹ گوردون ساندلند، سفیر آمریکا در اتحادیه ی اروپا با ارسال نامه‌ای به کنگره بخشی از شهادت مفصل ماه پیش خود را پس گرفت. ساندلند قبلا انکار کرده بود که هیچ گاه درباره مشروط بودن کمک نظامی آمریکا به اوکراین با مقام‌های این کشور سخن گفته باشد اما اکنون می‌گوید "یادش آمده" که چنین گفتگویی را با یکی از دستیاران رئیس‌جمهوری اوکراین داشته است. اصلاحیه‌ای سه صفحه‌ای ساندلند که روز سه‌شنبه پنجم نوامبر ۲۰۱۹ منتشر شد از آن جهت اهمیت دارد که کاخ ‌سفید از زمان آغاز تحقیقات استیضاح مکررا تکرار کرده‌ که ترامپ هیچ "بده بستان سیاسی" با همتای اوکراینی خود نداشته و هرگز تلاش نکرده با متوقف کردن پرداخت کمک نظامی به این کشور، دولت ولودیمیر زلنسکی را برای تحقیق درباره فساد ادعایی علیه رقیب انتخاباتی خود (جو بایدن) تحت فشار قرار دهد. گوردون ساندلند که منصوب سیاسی ترامپ در دستگاه دیپلماسی آمریکا محسوب می‌شود و تا پیش از دریافت حکم سفیری کشورش در اتحادیه اروپا سابقه سیاسی نداشته در نامه اصلاحیه خود آورده که "اکنون به یاد می‌آوردم که در جلسه یکم سپتامبر به یرمیک گفتم که به احتمال زیاد پرداخت کمک نظامی به اوکراین روی نخواهد داد مگر آغاز تحقیقات مبارزه با فساد که طی چند هفته گذشته بارها درباره‌اش حرف زده‌ایم علنا اعلام شود". این در حالی است که وی در جلسه ۱۰ ساعته شهادت خود برابر کنگره انکار کرده بود که هیچ انگیزه سیاسی پشت معطل گذاشتن این کمک نظامی وجود داشته است. به همین علت هم رسانه‌های آمریکایی روز سه‌شنبه نوشتند که ساندلند تنها پس از آن اظهارات خود را پس گرفته که چند دیپلمات دیگر طی چند هفته گذشته به کنگره گفته‌اند که در این باره به ساندلند حتی تذکر داده‌اند. یکی از شاخص‌ترین آنها سرهنگ الکساندر ویندمن، عضو ارشد کمیته ی امنیت ملی کاخ‌ سفید بود که دو هفته پیش در کنگره گفت: "من به سفیر ساندلند گفتم که اظهارات او مبنی بر تقاضای تحقیق از جو بایدن و پسر او (در جلسه با اوکراینی‌ها) نامناسب بوده است چرا که چنین تحقیقاتی هیچ ارتباطی با مساله امنیت ملی ندارد". ساندلند که پیش از انتصاب از سوی ترامپ به هتل‌داری در شمال‌غرب آمریکا شهرت داشت از حامیان مالی مراسم تحلیف و ادای سوگند ترامپ در ژانویه سال ۲۰۱۷ است و آن طور که گزارش شده او مبلغ یک میلیون دلار به حساب ستاد برگزارکننده این مراسم واریز کرده بوده است. انتظار می‌رود اصلاحیه ی  ۵ نوامبر ۲۰۱۹ ساندلند به دموکرات‌ها اجازه دهد که بر منطق پشت تحقیقات استیضاح بیشتر تکیه کنند هر چند کاخ ‌سفید، ساعتی پس از انتشار محتوای این نامه در بیانیه‌ای آن را "سندی دیگر بر غیرقانونی و بدون پشتوانه بودن تحقیقات استیضاح" خواند
*
پژوهش و تدوین
دکتر منوچهر سعادت نوری
*
====================