۱۳۹۷ مرداد ۲۶, جمعه

«برایان هوک» و گروه «اقدام در مورد ایران»


* بنا بر گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری فارس- «مایک پامپئو»، وزیر خارجه آمریکا روز پنجشنبه (۲۵ مردادماه) «برایان هوک» را به عنوان رئیس گروهی موسوم به «اقدام ایران» منصوب کرده است. پامپئو درباره اهداف تشکیل این گروه گفت: ««گروه اقدام ایران، مسئول راهبری، بازبینی و هماهنگی همه جوانب اقدامات مرتبط با ایران در وزارت خارجه خواهد بود و مستقیماً با من کار خواهد کرد.» او درباره «هوک» که قرار است مسئولیت این گروه را بر عهده بگیرد گفت: «از زمان اعلام تصمیم رئیس‌جمهور (ترامپ) برای خروج از توافق (هسته‌ای) در ماه مِی، برایان هوک نقش مهمی در شکل دادن به راهبرد ما برای اعمال حداکثر فشار دیپلماتیک و اقتصادی علیه ایران، ایفا کرده است.»
«هوک» ۴۹ ساله در دوران «رکس تیلرسون»، وزیر خارجه سابق آمریکا به عنوان مدیر دفتر برنامه‌‌ریزی‌های سیاسی وزارت خارجه منصوب شد. این در حالی بود که تا آن زمان، به عنوان یکی از مخالفان ترامپ شناخته می‌شد. او یکی از افراد دخیل در تشکیل سازمانی به نام «جان هی» بود: گروهی متشکل از مشاوران سیاست خارجی «میت رامنی»، نامزد حزب جمهوری‌خواه در انتخابات سال ۲۰۱۲ که در انتخابات سال ۲۰۱۶ با نگارش نامه‌ای که به امضای ۱۲۱ نفر از شخصیت‌های حزب جمهوری‌خواه رسید با ریاست‌جمهوری ترامپ مخالفت کردند. هوک‌ قبل‌تر از آن در دولت «جورج دبلیو بوش» در سمت‌ های مختلفی از جمله دستیار وزیر خارجه در سازمان‌های بین‌المللی، دستیار ارشد سفیر آمریکا در سازمان ملل، دستیار ویژه رئیس‌جمهور آمریکا و غیره انجام خدمت کرده بود. در وزارت خارجه تیلرسون، نام هوک در مسائل مربوط به ایران زمانی بیشتر شنیده شد که او سرپرستی کارگروهی را به عهده گرفت که مأمور مذاکره با دولت‌های اروپایی برای اصلاح برجام مطابق خواست ترامپ شده بود. با وجود این، رسانه‌های بین‌المللی در همان زمان گزارش داده بودند دیپلمات‌های اروپایی که از اختلافات ترامپ با تیلرسون درباره برجام آگاه هستند در نشست‌هایشان با برایان هوک بارها از او پرسیده‌اند چه ضمانتی وجود دارد که توافق آنها با تیم تیلرسون، مورد قبول ترامپ باشد. بعد از اخراج تیلرسون از وزارت خارجه آمریکا توسط ترامپ، برایان هوک یکی از معدود دیپلمات‌هایی بود که از پاکسازی‌های بعدی این دستگاه از تیم تیلرسون در امان ماند. برخی از این موضوع را به شخصیت فرصت‌طلب او و گرایشش برای همرنگ شدن با اشخاص متفاوت نسبت داده‌اند. «دانیل رانده»، کارشناس اندیشکده مطالعات بین‌المللی و راهبردی در مصاحبه‌ای مارس ۲۰۱۸، بعد از اخراج تیلرسون به درستی پیش‌بینی کرده بود برایان هوک با تیم پامپئو همساز شده و ماندگار شود. این کارشناس به بلومبرگ گفت: «او بسیار همرنگ جماعت است و این را هم می‌داند که دارد برای دولت ترامپ کار می‌کند.» نگاه ابزاری هوک به مقوله حقوق بشر و دیدگاه او درباره عَلَم کردن این موضوع به عنوان اهرم فشار علیه کشورهای مخالف آمریکا از جمله ایران، از دیگر نکات درباره او است. هوک، زمانی که تنها ۳ ماه از حضور تیلرسون در وزارت خارجه آمریکا می‌گذشته در یادداشتی خطاب به او دیدگاه‌هایش درباره ارتباط مقوله حقوق بشر با منافع آمریکا را نوشته بود. پولیتیکو که این نامه را اولین بار دسامبر ۲۰۱۷ گزارش داده بود، دیدگاه هوک را اینطور توصیف می‌کند: «اینکه آمریکا باید از حقوق بشر به عنوان چماقی علیه مخالفانش مثل ایران، چین و کره شمالی استفاده کرده و در همان حال دست متحدان سرکوبگری مانند فیلیپین، مصر و عربستان سعودی را باز بگذارد.» هوک در آن نامه خطاب به تیلرسون نوشته است: «باید با متحدانمان، نسبت به دشمنانمان به نحو متفاوت و بهتر رفتار کنیم. در غیر این صورت، دشمنان بیشتر و متحدان کمتری خواهیم داشت.» او در همین نامه، دیدگاه‌های ابزارگرایانه‌اش درباره مسائل حقوق بشر را روشن‌تر توضیح می‌دهد: «به همین دلیل، بایستی حقوق بشر را در ارتباط آمریکا با چین، روسیه، کره شمالی و ایران مسئله‌ای مهم قلمداد کنیم. و این مسئله تنها به دلیل نگرانی‌های اخلاقی از سوابق آن کشورها [در زمینه مسائل حقوق بشری] نیست. به این دلیل هم هست که فشار بر این رژیم‌ها در مسئله حقوق بشر، روشی برای تحمیل هزینه برآنها، مقابله با فشارهای آنها و گرفتن ابتکار عمل راهبردی از آنها است.»
هر چند که این دیدگاه‌های هوک مسئله‌ای نیست که نتوان آن را از رفتارهای سیاستمداران آمریکایی هنگام پرداختن به مسائل حقوق بشری استنباط کرد، نامه او یکی از اسنادی است که راه را برای توسل آنها به توجیه‌های مختلف و گریز از آنچه واقعا به آن فکر می‌کنند، می‌بندد: تارنمای خبرگزاری فارس
* زندگی نامه ی «برایان هوک» / به زبان انگلیسی:   تارنمای ویکی پدیا
* هوک پس از مراسم معارفه گفت ماموریت او و کارگروهش پیگیری سیاست‌های دولت در ارتباط با ایران خواهد بود و تلاش خواهد کرد با رفتارهای به زعم او "مخرب رژیم ایران" چون برنامه هسته‌ای، حمایت از تروریسم و بی‌ثبات کردن منطقه" مقابله کند. برایان هوک که به خبرنگاران حاضر در کنفرانس خبری وزارت‌خارجه پاسخ می‌داد تاکید کرد: "ایران باید رفتارش را عوض کند. اگر آنها خواستار مذاکره باشند، رئیس‌جمهور (ترامپ) علنا اعلام آمادگی کرده است و ما آماده‌ایم." او همچنین گفت که چند روز پیش در اروپا با همتایان خود درباره ایران گفتگو کرده و یکی از اهداف گروه‌کاری او تضمین اجرای تحریم‌های ایران و هماهنگی با متحدان واشنگتن در این باره است. هوک در پاسخ به سوالی درباره صادرات نفت ایران به چین گفت: "هدف ما به صفر رساندن صادرات نفت ایران تا چهارم نوامبر آینده است.": تارنمای بی بی سی
دیپلمات های اروپایی معقتدند که «برایان هوک» ممکن است بهترین شانس آنها برای زنده نگه داشتن برجام باشد: تارنمای انتخاب
«برایان هوک» مشاور ارشد وزارت خارجه آمریکا مخالف سیاست های ترامپ درباره ایران است: تارنمای صدای ایران 
تهیه و تدوین:
دکتر منوچهر سعادت نوری
*

گزیده ای از نوشتارها
http://msnselectedarticles.blogspot.com/2018/08/blog-post_17.html
=========

۱۳۹۷ مرداد ۲۴, چهارشنبه

مجموعه ی یک آوا و بسا صدا: ۳۷ - ترانه ی "دحتر"

 
ترانه ی "دختر مردم" - اجرا: حسن شماعی زاده
https://www.youtube.com/watch?v=pCpwfJvsFuA
ترانه ی " یه دختر دارم شاه نداره " - اجرا: حسن شماعی زاده
https://www.youtube.com/watch?v=3Z61WSql1Hw
ترانه ی "دختر کولی" - اجرا: حسن شماعی زاده
https://www.youtube.com/watch?v=Z5guwNDQw58
ترانه ی "دختر کد خدا" - اجرا: ستار
https://www.youtube.com/watch?v=qFhKz10rtjM
ترانه ی "دختر ایرونی" - اجرا: اندی و کورس
https://www.youtube.com/watch?v=-05qe1MF5Pg
ترانه ی "دختر چوپون" - اجرا: سیاوش -
https://www.youtube.com/watch?v=t3d_7ssVQxE
ترانه ی "دختر" - اجرا: حمید طالب زاده
https://www.youtube.com/watch?v=Lq-KCymPPyg
ترانه ی " دختری از ساری" - اجرا: محمد دنیوی
https://www.youtube.com/watch?v=gTxdCFeT3y8
ترانه ی "دختر احمد آباد" - اجرا: گروه هنری احمد آباد آبادان
https://www.youtube.com/watch?v=t1PODB6meoA
ترانه ی "دختر آذری" - اجرا: جمشید
https://www.youtube.com/watch?v=7izZQrwtDqY
ترانه ی "دوست دختر من" - اجرا: مهرداد
https://www.youtube.com/watch?v=m-4TdWQ3onc
ترانه ی "دختر من دنیای من" - اجرا: علیرضا بیرانوند
https://www.youtube.com/watch?v=_uu_aoUGOZM
تهیه و تدوین:
دکتر منوچهر سعادت نوری

*
گزیده ای از نوشتارها
http://msnselectedarticles.blogspot.com/2018/08/blog-post_15.html
بخش های پیشین مجموعه ی یک آوا و بسا صدا
========

۱۳۹۷ مرداد ۲۱, یکشنبه

ایرانیان در پهنه ی سرزمین نیاکان آریایی: ۹۰ - سرزمین آریایی نشین "بلخ" در ایران باستان


پیشینه ی تاریخی بلخ
* شهر بَلخ یا شهر باختر (یونانی باستان: باکترا - لاتین: باکترا) از شهرهای مهم ایران باستان و از قدیمی‌ترین شهرهاست که امروزه در فاصله ۲۰ کیلومتری از مزار شریف مرکز ولایت بلخ در افغانستان واقع است.  بلخ به قولی کهن‌ترین شهر تاریخ جهان است که پیشینهٔ آن به هزاران سال قبل از میلاد برمی گردد و یکی از شهرهای مهم امپراطوری ایران بوده‌ است. این شهر، در مرز میان بیابان‌ های بی‌درخت و زمین ‌های سرسبز، در شمال هندوکش و جنوب آمو دریا، زمانی بسیار آباد بود و آب شهر از طریق شبکه‌ای مرکب از ۱۸ جوی پخش می‌شد که درّه‌های شهر را به هم پیوند می‌داد. بلخ در برخوردگاه جاده ‌های کاروانی واقع بود که از جنوب به هند، از غرب به ایران، و از شرق به چین کشیده می‌شد. کاروان ‌های بی‌شماری از طریق این شهر، رفت ‌و آمد می‌ کردند.
* حدود یک هزار سال قبل از میلاد آریایی ها در کنار دریای کم عمق، "بلخاب شهر" را بنا نمودند که دارای ۱۸ نهر بود و به تولیدات زراعی پرداختند. آن ها در کشت و کار زراعی مجبور شدند تا ابزار آهنی را نیز تولید نمایند.
*  باختری‌ها و بعدها کوشانیان و جانشینان آنها، با الهام گرفتن از سنت بومی آریائی خود و سنت یونانی، با چهره ‌نگاری شهریارانشان بر روی سکه ‌ها، گونه‌ای مهم از هنر و منبعی غنی از داده‌ های تاریخی را بوجود آوردند. چهره‌ ن گاری ‌های شاهان را می‌توان بصورت حکاکی‌شده بر مدخل معابد سنگی یا بر روی دیوارهای نیایشگاه‌ ها یافت
آگاهی های بیشتر پیرامون بلخ در فرهنگ واژه ها و نوشتارها
* باختر (بلخ) یا باختریش یا بلخ نام پایتخت مملکتی است که بدین نام نامیده می‌شده و در پای کوه پاراپامیز واقع ست و رود بلخاب (باختروس یا باکتروس) از این شهر می‌گذرد و نام ایالت و شهر از اسم این رود گرفته شده‌است…. بلخ شهری بزرگ است به خراسان و خرم و مستقر خسروان بوده است اندر قدیم ، و اندر وی بناهای خسروان است با نقش ها و کارکردهای عجیب و ویران گشته . آن را "نوبهار" نیز خوانند و جای بازرگانان است و جائی بسیارنعمت است و آبادان و او را رودیست بزرگ از حدود بامیان برود، و به نزدیک بلخ به دوازده قسم گردد و به شهر فرود آید، و همه اندر کشت و برز روستاهای او بکار شود، و از آنجا ترنج و نارنج و نیشکر و نیلوفر خیزد (حدود العالم) - نام شهری است مشهور از خراسان و آن از شهرهای قدیم است و همچو استخر فارس - اولین سازنده ٔ آن را لهراسب شاه نوشته اند. شهری است مشهور که از بناهای سلاطین قدیم عجم بوده و سال ها لهراسب و گشتاسب در آنجا زیستند و در آنجا آتشکده ساخته بودند. همچنان که مرو را مرو شاهیجان گویند آنرا بلخ بامیان خوانند (از آنندراج ) - مردم بلخ تا زمان مؤلف ذخیره ٔ خوارزمشاهی (نیمه ٔ اول قرن ششم هجری) به فارسی تکلم می کرده اند: لغت نامهٔ دهخدا
" در قدیم ایالت معروف و بزرگی بوده در خراسان، بر سر راه خراسان به ماوراءالنهر. اکنون شهری کوچک است و در شمال افغانستان واقع است، و قسمتی از آن ایالت جزو خاک افغانستان و قسمت دیگر جزو ترکستان شوروی می‌باشد. و آن را باختر یا باختریش نیز می‌نامیدند: فرهنگ فارسی معین
* گفته می‌شد که در جنوب رود آمویه و در مغرب و جنوب غربی کوه هایی بود که از سوی شمال گرد هندوستان را گرفته‌اند. به همین جهت این ناحیه اهمیت بسیار در روابط دول داشت زیرا یگانه راه خشکی در میان آسیای غربی و هندوستان از یک سو، و تاتارستان و چین از سوی دیگر بود. در همان ناحیه بود که نخست ملت هند و آریائی متوقف گشت و پس از گذشتن از سرزمین کوهستانی شمال شرقی بایران آمد و نژاد ایرانی امروز را تشکیل داد و نیز همان ناحیه سرچشمهٔ بسیاری از عقاید آئین زردشت بود. شهر باختریا (باکترا) بقول مورخین قدیم پایتخت این ایالت بود و آن را قدیم‌ترین شهر جهان می‌دانستند و آن را مادر شهرها یا
ام‌القری لقب داده‌ بودند: نوشتاری از سعید نفیسی
* شهر باستانی بلخ،  ملقّب به "بامی"  در سرزمین باختران،  در چهل و شش میلی آمو دریا، و پیش تر از مهمترین شهرهای خراسان بزرگ بوده و امروز جزو کشور افغانستان است. این شهر زمانی شایان ترین کانون پیروان بودا و زردشت به شمار می آمد و خاک آن پاک و گرامی تلقی می شد. نوبهار (پرستش گاه بوداییان آن) و آتشکده مشهور بلخ (که لهراسب و گشتاسب پی افکندند) زبانزد بود: نوشته ی محمد مهدی حسنی
* در سرزمینی که امروز افغانستان نامیده می‌شود، بزرگترین جشن ‌های آریایی و از جمله نوروز، در بلخ باستان برگزار می‌شده است. فرهنگیان افغان باور دارند که بر پایه اسطوره‌های ملی، پنج هزار سال پیش، در عهد یما در بلخ، جشن باستانی نوروز پایه ریزی شد که تا کنون با همان فر و شکوهمندی برپا می شود. صالح محمد خلیق، نویسنده کتاب "جشن های آریایی" و رییس اداره اطلاعات و فرهنگ ولایت بلخ می‌گوید: "بر اساس افسانه های کهن، کیومرث، نخستین فرمانروای آریایی است که نوروز را بنیان نهاده و تاریخ را از آن آغاز کرده است". از این رو، دولتمردان محلی که خود را پیرو فرمان روایان آریایی می‌دانند سال ‌است سیاست حفظ آیین‌های کهن را در پیش گرفته‌اند: نوشتاری از هارون نجفی‌زاده در تارنمای بی‌بی‌سی
* فردوسی پژوهنده ی‌ نام‌آوران و پهلونان ایران باستان، راجع به کیومرث این‌گونه اظهار می‌دارد کیومرث نخستین کسی بودکه آیین تاج و تحت را آورد یا احیا نمود پیش از او در میان اقوام ایرانی دولتی وجود نداشت. حکومت کیومرث از روز نوروز که جهان پر از فرّ و آیین است آغاز می‌گردد. دشت و دمن پر از سبزه و گیاه، آفتاب گرمابخش و درخشان، چنین روزی است
که کیومرث تاج شاهی بسر برنهاد: نوشتاری در دانشنامهٔ آزاد ویکی‌پدیا
اشاراتی به دادگاه یا دیوان بلخ
* اگر چشم قاضی به دوستان و بستگان افتد و گوشی قاضی هر ندایی را پذیرا باشد آنچنان دیوان و دارالقضا را به دیوان بلخ تشبیه كنند: تارنمای بیتوته
* ضرب المثل "دیوان بلخ" در گفتگو های مردم،  به گونه های مختلف شنیده می شود: "صد رحمت به دیوان بلخ"،  "دیوان بلخ است" ، "حکم قاضی بلخ است" ، " مگر دیوان بلخ است" ، "آفرین باد بر دیوان بلخ" ، "آفرین صد بار بر دیوان بلخ". سوای آن،  نزدیک به هزار سال است که حکایات و روایت ها و داستان های مختلف شیرین و خواندنی و بازگفتنی از بی دادگریها و آرای بیخردانه و ستمگرانه دیوان بلخ بر زبان مردم جاری است، هرچند در ادب رسمی کهن و یافته های تاریخی به مفهومی روشن از آن بر نمی خوریم ولی در فرهنگ فولکلور همواره مورد استناد و اشاره بوده و هست. شادروان استاد دهخدا در لغت نامه، ذیل ديوان بلخ (که خود در ادب رسمی و به روایت ابوالفضل بیهقی، نشان ننگ داستان غم انگیز بر دار کردن حسنک وزیر را بر جبین دارد) آورده: "گويند در شهر بلخ قاضيان احکام نادرستي صادر مي کردند بي گناهان را بزهکار و گناه کاران را معصوم جلوه مي دادند از اين رو ديوان بلخ مثل هر دادگاه و محکمه اي شده است که احکام آن برخلاف حق باشد. هم او در امثال و در معنای مثل گوید: یعنی " در اینجا قانون و عدالتی برای رسیدگی به مظالم نیست ". شادروان استاد احمد بهمنیار جای کاربرد این مثل را در باره ی  اداره، محکمه و یا مملکتی داند که در آنجا از حساب و قانون خبری نباشد و احکام بر خلاف حق و عدالت صادر می شود و مآخذ این مثل را افسانه هایی  می داند که از دیوان بلخ ، معروف شده است. زنده یاد شاملو در کتاب کوچه گوید: " کنایه از هر محضر یا مرجعی است که قضاوتش از روی منطق و عقل و در نتیجه بر اساس حق و عدالت نباشد": نوشته ی محمد مهدی حسنی
بلخ در زنجیری از سروده ها
(برگرفته از تارنمای گلچینی از سروده ها)
چو گشتاسپ را داد لهراسپ تخت/ فرود آمد از تخت و بربست رخت
به بلخ گزین شد بران نوبهار/ که یزدان پرستان بدان روزگار… : فردوسی
*
نشنیدی حدیث خواجهٔ بلخ/ مرگ خوشتر که زندگانی تلخ
موی گردد پس از سیاهی بور/ نیست بعد از سپیدی الا گور
عاقبت پیک جانستان برسد/ ما گرفتار و الامان برسد… : سعدی
*
چون عمر به سر رسد چه شیرین و چه تلخ/ پیمانه چو پر شود چه بغداد و چه بلخ
می نوش که بعد از من و تو ماه بسی/ از سَلخ به غٌرّه آید از غره به سلخ: خیام
*
فدای بلخ دل من،که روضهٔ ارم است/ حریم او بامان همچو بیضهٔ حرم است
همه سعادت بلخ و همه سلامت او
که بیضهٔ حرم است و چو روضهٔ ارم است… : رشیدالدین وطواط بلخی
*
نگه کن یکی سوی مرو و هری/ نگه کن‌ یکی سوی بلخ و خجند
به ده قرن ازین پیش‌، مهد علوم/ کنون جای بیماری و فقر و گند… : ملک‌ الشعرای بهار
*
آسمان تا دشمنان شب را از بن برافکند
روز و مرا به جرم دلیرانه زیستن در دادگاه بلخ اش ، محکوم می کند
آنگاه ، ما دو تن را در نور شامگاه با هم ، به سوی جوخه ی اعدام می برند
میدان تیر ، نام شفق دارد/ آنجا فرشتگان عدالت به رسم خویش
چشمان پیر ما را در واپسین نگاه/ با دستمال خاطره می بندند
ما ، در گشاده داشتن این دریچه ها اصرار می کنیم
خورشید ، با تپانچه ی سرخش/ یک یک ، شماره ها را فریاد می زند
دو ، سه ، چهار ، پنج/ ما تکیه بر شهامت دیوار می کنیم… : نادر نادرپور
*
رباعی: افسانه های بلخ
از " بلخ " ، بماندست بجا ، قصه  فراوان: / "لهراسب" ، بنا ساخته آن را ، به خراسان
یا آنکه "کیومرث" فرا خواند در آن جشن، / تا تاج نهد بر سر_ خود، چون شه_ شاهان
دکتر منوچهر سعادت نوری
*
برخی از نامداران سرزمین "بلخ" در طول تاریخ
بلخ همواره کانون علم و هنر و فرهنگ بوده، علماء و فضلای بزرگی را در دامان خویش پرورانده ‌است. در فهرست زیر نام‌ تعدادی از این بزرگان که در بلخ زاده شده یا زیسته‌ اند آمده‌ است:
مولانا جلال‌الدین محمد بلخی مشهور به "مولوی" و "رومی": نوشتاری از همین نگارنده در تارنمای گزیده ای از نوشتارها
ناصر خسرو قبادیانی سفر نامه نویس نامدار ایران: نوشتاری از همین نگارنده در تارنمای گزیده ای از نوشتارها
شهید بلخی، شاعر، متکلم و حکیم ایرانی (وفات ۳۲۹ هجری قمری) است و رودکی او را رثا گفته است. شهید بلخی، در خط نیز استاد بود و اشعار عربی هم می‌سرود. از بلخ به چغانیان (ناحیه‌ای در مسیر علیای جیحون) رفت. از جمله ممدوحان او نصر بن احمد سامانی و ابوعبدالله جیهانی است. وی را در ردیف رودکی قرار داده‌اند (با استناد به گزیده‌ی اشعار رودکی از دکتر جعفر شعار و دکتر حسن انوری، نشر علم ۱۳۷۳، ص ۱۰۹): تارنمای گنجور
رابعه ی بلخی نخستین شاعره ی پارسی گوی: نوشتاری از همین نگارنده در تارنمای گزیده ای از نوشتارها
رشیدالدین وطواط سراینده ی نامدار ایران: تارنمای گنجور
سفر سعدی شیرازی از بلخ و خاطرات او
سالی از بلخ بامیانم سفر بود و راه از حرامیان پر خطر، جوانی بدرقه همراه من شد سپر باز چرخ انداز سلحشور بیش زور که بده مرد توانا کمان او زه کردندی و زور آوران روی زمین پشت او بر زمین نیاوردندی ولیکن چنانکه دانی متنعم بود و سایه پرورده نه جهان دیده و سفر کرده. رعد کوس دلاوران به گوشش نرسیده و برق شمشیر سواران ندیده…. : گلستان سعدی باب هفتم حکایت شمارهٔ ۱۷ 
تهیه و تدوین:
دکتر منوچهر سعادت نوری

*
منابع و مآخذ
شهر بَلخ: تارنمای ویکی‌پدیا/ بلخاب شهر: تارنمای ویکی‌پدیا/ باختری‌ها: تارنمای ویکی‌پدیا/ آگاهی های بیشتر پیرامون بلخ در فرهنگ واژه ها و نوشتارها : تارنمای واژه نامه ی پارسی ویکی و تارنمای ویکی‌پدیا/ نوشتاری از هارون نجفی‌زاده: تارنمای بی‌بی‌سی/ کیومرث: نوشتاری در دانشنامهٔ آزاد ویکی‌پدیا/ شهر باستانی بلخ: نوشته ی محمد مهدی حسنی/ اشاراتی به دادگاه یا دیوان بلخ: تارنماهای  بیتوته و حسنی/ بلخ در زنجیری از سروده ها: تارنمای گلچینی از سروده ها/ نامداران بلخ: تارنمای ویکی پدیا/ مولانا جلال‌الدین محمد بلخی مشهور به "مولوی" و  "رومی": تارنمای گزیده ای از نوشتارها/ ناصر خسرو قبادیانی سفر نامه نویس نامدار ایران: تارنمای گزیده ای از نوشتارها/ رابعه ی بلخی نخستین شاعره ی پارسی گوی: تارنمای گزیده ای از نوشتارها/ رشیدالدین وطواط سراینده ی نامدار ایران: تارنمای گنجور/ شهید بلخی: تارنمای گنجور/ سفر سعدی شیرازی از بلخ و خاطرات او: تارنمای گنجور
*
گزیده ای از نوشتارها
http://msnselectedarticles.blogspot.com/2018/08/blog-post_12.html
بخش های پیشین مجموعه ی ایرانیان درپهنه ی سرزمین نیاکان آریایی
========

۱۳۹۷ مرداد ۱۹, جمعه

واژه های " ژاله " و " ژیلا " در ایران و جهان


ژاله و ژیلا در فرهنگ واژه ها و نوشتارها
ژاله = شبنم و آن چون قطره ٔ باران باشد که بامدادان از خنکی بر چیزها نشیند (صحاح الفرس) - شبنم را گویند و سبب آن چنان باشد که که شدت سرما هوای صافی را غلیظ کند و بخار سازد و از زمین اندکی بلند شود و بر برگهای نباتات نشیند و از آن قطره ها پدید گردد (برهان) - تگرگ را نیز گویند: لغت نامه ی دهخدا
ژاله = قطره‌ای کوچک و از آب است که در شب ‌های مرطوب بر روی گیاهان ظاهر می‌گردد. واژهٔ ژاله که امروزه مترادف شبنم به کار می‌رود، در قدیم علاوه بر شبنم به معنی تگرگ هم بود: دانشنامهٔ آزاد ویکی‌پدیا
ژاله = این واژه از زبان های "فارسی" و "ترکی" منشا گرفته و به معنای شبنم است. در ایران و ترکیه از واژه ی ژاله بیشتر برای نامگذاری دختران استفاده می شود: بخش انگلیسی تارنمای ویکی‌پدیا
ژیلا = نام رودی در اتازونی که در نووومکزیک و آریزونا جریان دارد و به رود کلرادو پیوندد: لغت نامه ی دهخدا
ژیلا = یک نام دخترانه ی فارسی است . گزینش این نام برای نامیدن دختران به خاطر خوش آهنگ بودن آن است . در باره ی معنی اش اختلاف نظر بسیار است . برخی به معنای تگرگ می دانند . احتمال دارد به معنی مایه ی زندگی نیز باشد .این نام را
برخی با نام هندی شیلا یکی می دانند اما این گونه نیست - ژیلا یک اسم "کردی" و به معنی مایه ی زندگی است: تارنمای واژه
*
ژاله و ژیلا در برخی از فرهنگ های جهان
ژاله در زبان عربی = ژاله را به تازی "برد" گویند.(ذخیره ٔ خوارزمشاهی و لغت نامه ٔ مقامات حمیدی): لغت نامه ی دهخدا
 ژیلا = (به زبان انگلیسی): تارنمای ویکی‌پدیا/ ژاله = (به زبان فرانسوی): تارنمای ویکی‌پدیا / ژاله = (به زبان انگلیسی): تارنمای ویکی‌پدیا
*
ژاله ها و ژیلاهای نامدار در ایران و جهان
ژاله قائم‌مقامی با نام اصلی عالمتاج قائم‌مقامی (زاده ی ۱۲۶۲ خورشیدی، فراهان – درگذشته ی۵ مهر ۱۳۲۶، تهران) شاعره و مادر حسین پژمان بختیاری سراینده ی نامدار ایرانی بود.
ژاله اصفهانی با نام اصلی اِتل سلطانی (زاده ی ۱۳۰۰ خورشیدی، اصفهان – درگذشته ی ۷ آذر ۱۳۸۶، لندن)، شاعره ی ایرانی که به شاعره ی امید معروف بود.
ژاله کاظمی (زاده ی ۱۲ فروردین ۱۳۲۲ تهران - درگذشته ی ۱۲ فروردین ۱۳۸۳ واشینگتن دی سی) نقاش، گوینده، مجری تلویزیونی و دوبلور ایرانی بود
ژاله کریمی از بازیگران زن ایرانی در فیلم‌های سینمایی پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ایران است. وی بیشتر به عنوان زوج هنری نصرت ‌الله وحدت شناخته می‌شود.
ژاله آموزگار یگانه (زادهٔ ۱۲ آذر ۱۳۱۸ در خوی) پژوهشگر ایرانی فرهنگ و زبان ‌های باستانی است. او دکتری زبان‌ های باستانی از دانشگاه سوربن دارد و بیش از ۳۰ سال در دانشگاه تهران تدریس کرده ‌است.
ژاله آریکان (زادهٔ ۲۲ آوت )۱۹۶۵) بازیگر فیلم های سینما و تلویزیون در کشور ترکیه است
ژیلا مساعد (زاده ی سال ۱۳۲۷ خورشیدی در تهران) شاعر و نویسندهٔ ایرانی ساکن یوتبوری سوئد است. از ژیلا مساعد ۵ کتاب به زبان سوئدی منتشرشده و مجموعه ی شعرجدید او نیز به زبان سوئدی انتشار یافته است. مساعد به عنوان بهترین نویسندهٔ سال ۲۰۱۳ در منطقه ی غرب سوئد برگزیده ‌شد.
ژیلا مهرجویی (زاده ی ۱۱ مهر ۱۳۲۴ در تهران - درگذشته ی ۸ آذر ۱۳۹۲ در تهران) طراح صحنه و لباس ایرانی و خواهر داریوش مهرجویی بود.
ژیلا الماسی (زادهٔ ۱۵ ژوئیهٔ ۱۹۵۴) شمشیرباز ایرانی است. او در رقابت‌های فردی و تیمی فلوره در بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۷۶ شرکت داشت.
ژیلا آواز خوان افغان (زادهٔ ۱۵ ژوئیهٔ ۱۹۴۳ – درگذشته ی ۲۸ ژوئن ۲۰۰۹) خواننده، هنرپیشه اهل افغانستان بود. وی بین سال‌های ۱۹۵۷ تا ۲۰۰۱ میلادی فعالیت می‌کرد. او ۴۸۲ تک‌ آهنگ برای رادیو و ۱۳ تک ‌آهنگ در تلویزیون اجرا کرد.
*
ژاله و ژیلا در نام برخی از مکان ها و نقاط گوناگون ایران و جهان
میدان شهدا (نام پیشین: میدان ژاله): مکانی تاریخی در مرکز شهر تهران، پایتخت ایران، است. این میدان، محل وقوع حادثه ی ۱۷ شهریور است و به همین سبب میدان شهدا نام گرفت. این میدان از اطراف، در میان خیابان‌های ۱۷ شهریور (شهباز سابق)، پیروزی (فرح‌آباد سابق) و مجاهدین اسلام (ژاله ی سابق) قرار داشته و تا میدان بهارستان امتداد دارد. ایستگاه متروی میدان در خط ۴ متروی تهران در شمال این میدان واقع شده است
سینما میلاد (نام پیشین: سینما ژاله): از سینماهای قدیمی تهران است. این سینما در سال ۱۳۲۰ در یک سالن با ظرفیت ۵۴۰ نفر تاسیس شد. این سینما که در ضلع جنوب شرقی میدان شهدا قرار دارد دارای درجه ی کیفی "یک" می‌باشد
موسسه‌ی علمی ژیلا: واقع در آمریکاست. این موسسه در سال ۱۹۶۲ تحت عنوان پروژه‌ای مشترک بین مؤسسه ملی فناوری و استانداردها و دانشگاه کلرادو در بولدر تأسیس شد. تحقیقات این مرکز تاکنون ۳ جایزه نوبل را برای محققان آن از جمله اریک کرنل به ارمغان آورده است.
رودخانه ی ژیلا: رودی است در ایالات متحده آمریکا به طول ۱۰۴۴ کیلومتر که به رودخانه ی کلرادو می ‌ریزد. همانگونه که در بخش "ژاله و ژیلا در فرهنگ واژه ها و نوشتارها" اشاره شد رودخانه ی ژیلا در ایالت های آریزونا و نیومکزیکو جریان دارد.
منطقهٔ مسکونی ژیلا: واقع در شهرستان کیلیفی در کنیا (کشوری در شرق آفریقا) است. شهرستان کیلیفی ۱۲٬۲۴۵٫۹ کیلومترمربع مساحت و ۱٬۱۰۹٬۷۳۵ نفر جمعیت دارد.
تهیه و تدوین:
دکتر منوچهر سعادت نوری
*
همچنین نگاه کنید به
مجموعه ی واژه های ایرانی در فرهنگ جهانی
*
گزیده ای از نوشتارها
http://msnselectedarticles.blogspot.com/2018/08/blog-post_10.html
بخش های پیشین مجموعه ی یادداشت ها و نوشتارها و نامه ها
 =======

۱۳۹۷ مرداد ۱۵, دوشنبه

افسانه‌ی پَری، آفریده ای بالدار، بسیار زیبا و فرشته رخسار

   مجسمه ی "پری در دهانه ی بهشت" اثر توماس کرافورد مجسمه ‌ساز نئوکلاسیک آمریکایی
پَری در فرهنگ واژه ها
پری = موجود خیالی صاحب پر که اصلش از آتش است و بچشم نیاید و غالباً نیکوکار است بعکس دیو که بدکار باشد - فرشته - حوری - مَلک - روحانی - همزاد جن - نوعی از زنان جن که نهایت خوبرو باشند (غیاث اللغات) - هفت تن از پریان بر پیغمبر اسلام بگذشتند و بایستادند و آواز قرآن خواندن او بشنیدند (تاریخ طبری ترجمه ٔ بلعمی): لغت نامه ی دهخدا/ تارنمای واژه نامه پارسی ویکی
پری = موجود افسانه‌ای و اساطیری نظیر جن به ‌صورت زنی بسیارزیبا که مانند فرشته بال دارد و پرواز می‌کند و در زیبایی نقیض دیو است (فرهنگ فارسی عمید): تارنمای واژه یاب
پَری = از موجودات خیالی و افسانه‌ای فرهنگ عامه است. نام سرزمین پریان در آثار اسطوره‌ای، پریستان در کوه قاف است. در آغاز هزارهٔ یکم پ. م. بخشی از پریستان موطن اسکیت ‌های اشکودا یا کیمِری‌ها یا سیمِری‌ها (مردمان کوچ‌نشین و سوارکار از تبار هند و اروپایی در دوران باستان) بود. پریان در فرهنگ ایرانیان پس از اسلام، موجوات خوب و دوست داشتنی هستند که مردم نیکوکار و خوش نیت را دوست دارند و آن‌ها را به خوشبختی و کامروایی می ‌رسانند: دانشنامهٔ ویکی‌پدیا
پری = موجودی لطیف و بسیار زیبا و نیکوکار و نامرئی که گاه خود را نشان دهد و با جمالش انسان را فریفته‌ی خود می‌کند - به مجاز زیبا رو و دارای اندام ظریف (فرهنگ نام‌ها): تارنمای واژه یاب
پری = جن - زن زیبا - موجود لطیف و بسیار زیبا - پری نهفته رخ و دیو در کرشمه ی حسن/ بسوخت دیده ز حیرت که این چه بوالعجبی ست (حافظ): واژه نامه ی نوین تالیف محمد قریب
پَری در زنجیری از نام ها
پری و پریا = نام دخترانه ی ایرانی - پریا یعنی "پری خیلی زیبا" و الف آن به نوعی الف تاکید است - " پریا ' در پارسی بالاترین پری می باشد: لغت نامه ی دهخدا/ تارنمای واژه نامه پارسی ویکی
پری ناز = نیکو خصالِ - نازدار (واژه ‌نامه ی آزاد): تارنمای واژه یاب
نازپری = نام دختر پادشاه خوارزم که در حباله ٔ بهرام گور بود (برهان قاطع)/ لغت نامه ی دهخدا: تارنمای واژه نامه پارسی ویکی
پریچهر و پری چهره = آن که چهره اش به زیبایی چهرة پریان است - زیبا - خوب روی - خوش صورت (فرهنگ فارسی معین): تارنمای واژه یاب
پریزاد و پری زاده = فرزند پری - بچة ی بسیار زیبا (فرهنگ فارسی معین): تارنمای واژه یاب
پریسا = مخففِ پری‌ افسا کسی که جن و پری را تسخیر کند - پری ‌بند - افسونگر - زیبا مانند پری (فرهنگ فارسی عمید): تارنمای واژه یاب
پریوش = مانند پری - پری وار - چون پری - عاشق و رندم و می خواره به آواز بلند/ وین همه منصب از آن حور پریوش دارم (حافظ)/ لغت نامه ی دهخدا: تارنمای واژه نامه پارسی ویکی
پریرخ = که روی چون پری دارد - پریرخسار - پریچهره - پریروی - خوبروی - بسیارزیبا - فرشته روی (لغت نامه ی دهخدا): تارنمای واژه نامه پارسی ویکی
پَری در زنجیری از سروده ها
(برگرفته از تارنمای گلچینی از سروده ها)
امروز روز نوبت دیدار دلبرست/ امروز روز طالع خورشید اکبرست
 از حور و ماه و روح و پری هیچ دم مزن/ کان‌ها به او نماند او چیز دیگرست
 هر کس که دید چهره او نشد خراب
 او آدمی نباشد او سنگ مرمرست,,, : مولوی
*
افسوس بر آن دیده که روی تو ندیده‌ست/ یا دیده و بعد از تو به رویی نگریده‌ست
 گر مدعیان نقش ببینند پری را/ دانند که دیوانه چرا جامه دریده‌ست...: سعدی
*
دلا بسوز که سوز تو کارها بکند/ نیاز نیم شبی دفع صد بلا بکند
 عتاب یار پری چهره عاشقانه بکش
 که یک کرشمه تلافی صد جفا بکند... : حافظ
*
چون برامد آدمیزاد از کمین
 بود در دست پری زادان‌، زمین/ ملکشان ملک یمین
 بودکیتی زان جماعت مال مال/ از محیط هند تا قطب شمال
 وز مراکش تا به چین...: ملک ‌الشعرای بهار
*
باز در خواب سر زلف پری خواهم دید/بعد از این دست من و دامن دیوانه سری
منم آن مرغ گرفتار که در کنج قفس
سوخت در فصل گلم حسرت بی بال و پری...: شهریار
*
یک حکایت گویمت ای دخترم/ ای پدیده، دختر_خوش گوهرم
خوان، تو آن را ازبرای خواهران/ نازنینان، دختران_دیگرم
یعنی آن پردیس و پریای عزیز/ جلوه های نیک _هستی، دربرم
بود در یک عهد و دوران_پسین
پادشاه و دختری در خاک چین... : دکتر منوچهر سعادت نوری
پَری در زنجیری از امثال و اصطلاحات
 امثال پری = مانند پری از آتش گریختن - آدمی را از بسیاری خوشگلی و تر و تازگی و لطافت گاه پری گویند - نوعی از قماش است بسان مخمل (لغت نامه ی دهخدا): تارنمای واژه نامه پارسی ویکی
پری دیدن = کنایه از دیوانه شدن است (فرهنگ فارسی معین): تارنمای واژه یاب
پری افسا = مانند پری - افسونگر - جن گیر - پری سای - پری بند - پری خوان (فرهنگ فارسی معین): تارنمای واژه یاب
پَری در زنجیری از ترانه ها
ترانه ی سیمین بری، گل پیکری آری/ همچون پـَری اَفسونگری آری - آهنگساز جمشید شیبانی - اجرا: جمشید شیبانی
بخشی از متن ترانه (سروده ی ابراهیم صفائی)
سیمین بَری ،گل پیکری آری/ از ماه و گل زیبا تری آری/ همچون پـَری اَفسونگری آری
دیوانهء رویت منم ،چه خواهی دگر از من/ سرگشتهء کـُویَـت منم ،نداری خبر از من…
ترانه ی سیمین بری، همچون پـَری - آهنگساز جمشید شیبانی - اجرا: پوران
ترانه ی سیمین بری،همچون پـَری - آهنگساز جمشید شیبانی - اجرا: ویگن
ترانه ی سیمین بری، همچون پـَری - آهنگ از شیبانی - اجرا: دکتر محمد نعیم فرحان
ترانه ی گلپری (سروده ی مسعود فرد منش) - تنظیم کننده ی ترانه منوچهر چشم آذر - اجرا: ستار
ترانه ی گل پری جون: با رقص شیلا
ترانه ی گل پری جون - اجرا: جلال همتی
تهیه و تدوین:
دکتر منوچهر سعادت نوری

*
همچنین نگاه کنید به
مجموعه ی نامدارترین افسانه ها در تاریخ ایران
*
گزیده ای از نوشتارها
http://msnselectedarticles.blogspot.com/2018/08/blog-post_6.html
بخش های پیشین مجموعه ی یادداشت ها و نوشتارها و نامه ها

۱۳۹۷ مرداد ۱۴, یکشنبه

یادداشتی پیرامون واژه ی "بازار"

 
نمایی از یکشنبه بازار رودسر
"بازار" در فرهنگ واژه ها
بازار = محل خرید و فروش کالا و خوراک و پوشاک: لغت نامه ی دهخدا
بازار = (از پهلوی: بهاچار، به معنای جایِ بها/قیمت) در شهرهای زیادی از خاورمیانه، آسیا، آفریقا و بخش هایی از اروپا، به مرکز اصلی بازرگانی شهر یا روستا گفته می‌شود. واژه ی بازار تقریباً در هر زبانی که این نوع بازار در آن رایج باشد کاربرد دارد. همچنین گفته شده است که واژه ی بازار از "وازار" و از پارسی باستانی "واچار" سرچشمه می‌گیرد: دانشنامهٔ آزاد ویکی‌پدیا
"بازار" در برخی از گویش های فارسی
گیلکی: واچار و بازار - نطنزی: واچار - سمنانی: وازهار- سنگسری: وزر - شهمیرزادی: بازار
انواع بازار
بازار در روزهای هفته = دکان های موقت بی ترتیب در زیر چادرها و سقف هایی از پارچه که هفته ای یکبار در بیشتر نواحی شمالی ایران معمول است مانند پنج شنبه بازار، اردو بازار، جمعه بازار، چهارشنبه بازار، دوشنبه بازار، سه شنبه بازار، شنبه بازار، یکشنبه بازار
بازار در شهر اسلامی = در بررسی جایگاه بازارهای شهرهای اسلامی خاورمیانه و شمال آفریقا از لحاظ جغرافیایی و طبیعت پیرامونشان چهار وضع متفاوت تشخیص داده می‌شود:
بازار در محور میان دو دروازة شهر، مانند الجزیره، قاهره، قیروان، مکناس، و رباط
بازار در محور میان یک دروازه و مسجد جامع شهر یا قصر حاکم، مانند فاس قدیم، مدینه، تازه در مراکش، تهران، و تونس
بازار در راه میان دو مسجد بزرگ و ارگ مانند اصفهان، استانبول، و مکه
بازار میان مسجد جامع و ارگ یا میان ارگ و یکی دیگر از استحکامات شهری، یا میان یک بندر و مرکز شهر، مانند حلب، بغداد، دمشق، کویت، مهدیه، و تطوان
بازار مکاره = بازاری که در مدت چند روز در محلی برپا شود و بازرگانان از نقاط مختلف کشورهای متعدد کالاهای خود را بدانجا آورند ودر معرض نمایش و فروش گذارند. "کتاب بازار مکاره" کتابی ادبی به قلم ِ نیکلای گوگول، نویسندهٔ اهل روسیه است. این کتاب یکی از آثار مشهور ادبی جهان است
بازار صنایع دستی = در مراکش و ترکیه نوعی بازار وجود دارد که در آن‌ها رشته‌های گوناگون صنایعِ دستی و تعمیراتی یکجا جمع شده‌اند. کار این نوع پیشه وران محدود به ساخت و تولید است، و برای عرضه و فروش محصولات خویش ترجیح می‌دهند از طریق واسطه و دلال عمل کنند. این گونه بازارها از قدیم در بازارهای مرکزی مراکش وجود داشته‌ اند، اما در ترکیه با نام «صنایع چارشی سی» به تازگی تشکیل شده ‌اند و اغلب در کنار بازارهای قدیم یا خیابان‌های اطراف شهر قرار دارند. محله ‌های صنایع دستی نوین با طرح شطرنجی و از حجره ‌های بتونی یک طبقه تشکیل شده‌اند ـ در آن‌ها محل سکونتی وجود ندارد. مجموعه ‌ای شبیه به این گونه بازارها چند سال پیش در کنار شهر حِمص سوریه نیز ایجاد شد.
برخی از مهمترین بازارها در طول تاریخ
بازار عکاظ = مشهورترین بازارهای عرب در زمان جاهلیت بازار عکاظ واقع میان طایف و نخله بوده است و موقعی که اعراب قصد حج داشتند در بازار عکاظ اقامت می کردند، سپس از عکاظ بمکه رفته مراسم حج بجا می آوردند و بخانه های خود بازمی گشتند.
بازارهای عرب = عرب ها در زمان جاهلیت سالی چند بار بازارهایی دایر می کردند و در فصل های معین مردم از دور و نزدیک به آنجا می آمدند و همین که از این بازار فارغ می شدند ببازار دیگری می رفتند،
بازار شام یا بازار حمیدیه = بازاری تاریخی در شهر دمشق است که به دستور یزید بن معاویه، اسیران کربلا را در آن گرداندند. در مجالس عزاداری محرم از آن یاد می‌شود. بازار شام مهم‌ترین بازار دمشق است و در بخش قدیمی شهر، نزدیک مسجد جامع اموی قرار دارد.
بازار وکیل شهر شیراز = یکی از مشهورترین بازارهای سنتی و تاریخی ایران است. این بازار که به فرمان کریم خان زند (زادهٔ ۱۰۸۳ خورشیدی در روستای پری، ملایر - درگذشتهٔ ۱۱۵۷ در شیراز) ساخته شده، اکنون در مرکز شهر شیراز قرار گرفته‌ است. در کنار بازار مکان ‌های دیگر چون مسجد و حمام تاریخی وکیل نیز در قرار گرفته‌ اند.
بازار کرمان = این راسته بازار از میدان ارگ شروع و به میدان مشتاقیه ختم می‌شود. هر بخش از بازار کرمان در زمان یکی از فرمانروایان این شهر ساخته شده و به خاطر برخی ویژگی‌هایش در ایران منحصربه‌فرد و دارای شهرت جهانی است. این بازار طولانی‌ترین راسته بازار ایران محسوب می‌شود. مهمترین بخش های بازار کرمان عبارتند از بازار ارگ، بازار گنجعلی خان، بازار اختیاری، بازار وکیل، بازار سردار، بازار مظفری و غیره
بازار تهران = بازاری است قدیمی واقع در مرکز شهر تهران در منطقه ۱۲ شهری تهران. این بازار در میان خیابان‌های مولوی در جنوب، سیروس سابق در شرق، بوذرجمهری سابق در شمال و خیام در غرب قرار گرفته‌است. در تقاطع این خیابان‌ها میدان محمدیه، چهارراه مولوی و چهارراه سیروس قرار گرفته‌اند
بازار اصفهان = یکی از قدیم = یترین و بزرگترین بازارهای خاورمیانه می‌باشد. ژان شاردن فرانسوی از «بازار قیصریه و بازار بزرگ اصفهان با سردر عالی و تزئینات آجرهای چینی (کاشی‌کاری) و سکوهای وسیع از سنگ یشم و سماق که بر آن‌ها جواهرفروشان و زرگران انواع و اقسام زیورآلات و جواهرآلات و سکه‌های کمیاب را به فروش می‌رساندند»، یاد کرده است
بازار كرمانشاه = به بازار قدیم، تاریکه بازار و بازار زرگرها نیز شهرت دارد و بخشی از ميراث كهن و بازگو کننده ی تاريخ كرمانشاه است. بازار بزرگ سر پوشیده ی کرمانشاه (به‌عنوان مهم‌ترین بازار غرب ایران در سده‌ های گذشته)، مورد توجه بسیاری از مورخین و سیاحان قرار گرفته است. این بازار با نوع معماری كهن و زیربنای وسیع خود (که هنوز هم آثار آن برجای مانده)، فعالیت‌های تجاری وسیعی را پوشش می‌داد و از این نظر، با بازارهای معروف ایران قدیم، همچون «ری، همدان، شوش، اصفهان، شیراز، كرمان و تبریز» قابل مقایسه است. بازار كرمانشاه حدود ۲۰۰ سال پیش و در زمان حاکم شهر کرمانشاه، محمد علی میرزای دولتشاه، ساخته شده است.
"بازار" در برخی از فرهنگ های جهان
بازار در زبان های فرانسوی  و پرتقالی = لغت فرانسه ٔ بازار از زبان پرتقالی گرفته شده و پرتقالیان نیز آن را از ایرانیان گرفته اند: لغت نامه ی دهخدا
در زبان عربی = اعراب در آن تصرف کرده الف را به «یا» بدل کرده بیزار گفته و بیازره بر آن جمع بسته اند: لغت نامه ی دهخدا
بازار = (به زبان انگلیسی): تارنمای ویکی‌پدیا - بازار = (به زبان فرانسوی): تارنمای ویکی‌پدیا
برخی از مشهورترین بازارهای محلی در نقاط گوناگون جهان
بازارهاي روز و محلي در شهر پاريس = پاريس داراي بازار هاي روز و محلي متعددي است كه از ويژگي هاي آن محسوب مي شود. يك روز بازار در پاريس ، شبيه روزهاي ديگر در اين شهر نيست . در روز هاي بازار ، پاريس دوست دارد اندكي حالت روستا به خود بگيرد . بازارهاي هميشه رنگارنگ و پرجنب و جوش پاريس بازتاب جان اين شهر است . به همين دليل پاريسي ها اين همه به بازارهايشان دلبسته اند. دوسوم خانواده هاي پاريسي دست كم يك بار درهفته از اين بازارها خريد مي كنند. در پاريس بازارهاي بيرون از قاعده نيز وجود دارد كه مخصوص فعاليت هاي بسيار مشخص اند. در بعضي از اين بازارها مواد غذايي مي فروشند ( ولي نه هرنوع مواد غذايي). در بعضي ها گل يا حيوانات كوچك مي فروشند كه مشتريان خاص خود را دارند. بازارهايي هستند كه در آن ها كتاب هاي كهنه قديمي، بافته ها و اشياي خرده ريز قديمي به فروش مي رسد.
بازارهای محلی شهر آنتالیا در کشور ترکیه = ۱- بازار فرش لیدیا سوزانی ۲- شنبه بازار آنتالیا
یکشنبه ‌بازار محلی باک ها در کشور ویتنام = بازاری است که فروشندگانش همه بانوانی سخت کوش هستند و صنایع دستی را در معرض فروش قرار داده اند. با بازدید از این بازار می توان تا حدود زیادی با سبک زندگی در ویتنام و آداب مردم آن نیز آشنا شد.
بازارها و بازارچه های مرزی ایران
بازارهای مرزی، مراکز خریدی هستند که در شهرهای مرزی و نزدیک نقطه صفر مرزی و در کنار گمرک ‌ها احداث می‌شوند. معمولا با توجه به این‌ که خرید و فروش اجناس مختلف در اینگونه بازارها بدون واسطه صورت می‌گیرد، انتظار می‌رود که قیمت کالاها در این بازارها ارزان‌تر از سایر بازارها در نقاط مختلف کشور باشد و این اصلی‌ترین عامل جذابیت آن‌ها برای مردم است. در این بازارها مرزنشینان مستقر در دو طرف مرز با رعایت مقررات مربوطه، کارهای مربوط به ترخیص کالاها را انجام می‌ دهند.  با توجه به دارا بودن بیش از ۶۰۰۰ کیلومتر مرز زمینی با کشورهای مختلف، دارای بازارها و بازارچه‌ های مرزی فراوانی است. مهمترین این بازارها و بازارچه ها عبارتند از: بازارچه مرزی سرو (خارج از شهر ارومیه و حدود ۵۰ کیلومتر به سمت غرب و مرز ترکیه، در شهر مرزی کوچکی به نام «سرو») - بازار بزرگ مرزی منطقه آزاد ماکو در پنج کیلومتری جاده ی ماکو به سمت مرز بازرگان - بازارچه مرزی پیرانشهر (از شهرهای کردنشین استان آذربایجان غربی) و بازارچه مرزی تمرچین (پایانه مرزی تمرچین حدود ۱۰ کیلومتری با شهر پیرانشهر فاصله دارد) - بازارچه مرزی باشماق مریوان در ۱۵ کیلومتری شهر مریوان و در کنار روستایی به نام باشماق در استان کردستان - بازارچه مرزی مهران در استان زیبای ایلام - بازارچه مرزی جوانرود در استان کرمانشاه - بازارچه مرزی جلفا در جنوب ساحل رودخانه ی مرزی ارس - بازار بزرگ ساحلی آستارا در شمال استان گیلان - بازارچه مرزی اینچه برون (شهری مرزی در استان گلستان که در شهرستان گنبدکاووس و مرکز بخش داشلی برون قرار گرفته و دارای پایانه مرزی با کشور ترکمنستان است) - بازارچه مرزی دوغارون (پایانه مرزی دوغارون در ۲۰ کیلومتری شهر تایباد در شرق استان خراسان رضوی و در مرز ایران با افغانستان واقع شده است) - بازارچه مرزی ریمدان در بخش «دشتیاری» در شهرستان چابهار - بازارچه مرزی میرجاوه در ۷۵ کیلومتری جنوب شرقی زاهدان و استان پهناور سیستان و بلوچستان) پایانه مرزی میرجاوه تنها مرز قانونی در جنوب شرق ایران است که ایران را به کشور پاکستان متصل می‌کند - بازارچه مرزی اروندکنار در استان خوزستان (اروندکنار شهری است در شهرستان آبادان و در ۴۰ کیلومتری جنوب آبادان واقع شده است).
تهیه و تدوین:
دکتر منوچهر سعادت نوری

*
منابع و مآخذ
بازار (لغت نامه ی دهخدا): تارنمای واژه نامه ی پارسی ویکی/ بازار: تارنمای ویکی‌پدیا/ "کتاب بازار مکاره": تارنمای ویکی‌پدیا/ بازار شام یا بازار حمیدیه: تارنمای ویکی‌ شیعه/ بازار كرمانشاه: تارنمای کجارو/ بازار (به زبان انگلیسی): تارنمای ویکی‌پدیا/ بازار (به زبان فرانسوی): تارنمای ویکی‌پدیا/ بازارهاي روز و محلي در پاريس (نوشته ی محمد حسين نعيمي): تارنمای مطالعه و پژوهش در حوزه فرانسه/ بازارهای محلی شهر آنتالیا در کشور ترکیه: تارنمای کارناوال/ یکشنبه‌بازار محلی باک ها در کشور ویتنام: تارنمای کارناوال/ بازارها و بازارچه های مرزی ایران: تارنمای کجارو

۱۳۹۷ مرداد ۱۲, جمعه

ایرانیان در پهنه ی سرزمین نیاکان آریایی: ۸۹ - آریایی ها در دامنه ی "کنام پلنگان" مشهور به قافلانکوه

قلعه ی دختر یکی از مهمترین آثار باستانی در قافلانکوه
برخی از ویژگی های مهم قافلانکوه
قافلانکوه نام رشته کوهی در شرق شهرستان "میانه" است. نام این رشته کوه در گویش محلی قافلانتی می‌باشد که هم اکنون نیز این نام بکار می‌رود. قافلان در ترکی به معنی پلنگ است. شکل قدیمی‌تر قافلانکوه، قپلانتو است که واژه ‌ای ترکی و به معنای «کنام پلنگان» است. "کنام" به معنای آشیان، جایگاه، خانه، سرا، مسکن و "پلنگ" نماد غرور و چالاکی و قدرت است. همچنین باید به یاد آورد که فردوسي سروده است: "و مارا زبدها تو باشی پناه - چو گم شد سرتاج کاوس شاه/ دریغ است ایران که ویران شود - کنام پلنگان و شیران شود". فردوسي در مصرع دوم "کنام پلنگان و شیران" اشاره به مام میهن دارد. در واقع فردوسی بیان می دارد که دریغ است ایران که آشیانه ی مردان شجاع و دلیر است از دست برود و ویران شود. شکل قدیمی این نام در نام روستای قپلانتو در حوالی سقز محفوظ مانده است. ژان دیولافوا نام این رشته کوه را کوه ببر ذکر کرده است.
جایگاه تاریخی قافلانکوه
در هزاره اول قبل از میلاد رشته کوه "کنام پلنگان" یا قافلانکوه بخشی از حکومت گیزیل بوندا بوده است. گیزیل بوندا چهارمین قبیلهٔ مهم از قبایل ماد است و گیزیل ‌بونداییان در آغاز هزارهٔ ‌یکم در نواحی و دامنه‌های جبال قافلانکوه ساکن بودند. ناحیهٔ گیزیل بوندا بر مسیر رود قزل اوزن قرار داشت و ویژگی رود مزبور مارپیچی بودن آن است. قزل‌اوزن در اثنای مسیر از شمال غرب بسوی جنوب شرق میان کوه ‌های آق‌داغ دنبالهٔ البرز جاری می‌شود و درّه‌ای که در این مسیر تشکیل می‌دهد در دوران کهن آندیا نامیده می‌شد. در بخش شمال شرقی این درّه رودکی از کوهستان سهند سرازیر می‌شود و با قزل‌اوزن تلاقی می‌کند که اکنون شهر میانه بر کرانهٔ آن قرار دارد. این رودک و جویبارهایی که بدان می‌ریزند در دوران باستان ناحیهٔ زیکرتو را تشکیل می‌داد. 
آریائی نشین شدن قافلانکوه
بنا بر نوشته ی همین نگارنده در مورد مردمان ماد: " نخستین آریایی‌هایی که به ایران آمدند کاسی‌ها، لولوبیان و گوتیان بودند. آنگاه سه گروه بزرگ آریایی به ایران آمدند و هر یک در قسمتی از ایران سکنی گزیدند: مادها در شمال غربی ایران، پارس‌ها در قسمت جنوبی و پارت‌ها در حدود خراسان امروزی. نخستین دسته از آریاییان که در نواحی غرب ایران موفق به تشکیل حکومت شد، قوم ماد بود". همانطور که اشاره شد گیزیل بوندا چهارمین قبیلهٔ مهم از قبایل ماد است و گیزیل ‌بونداییان در آغاز هزارهٔ ‌یکم در دامنه‌ های جبال قافلانکوه ساکن بودند و حکومت می کردند.
آگاهی های بیشتر پیرامون قافلانکوه
* قافلانکوه کوهی است از کوههای آذربایجان که از سطح دریا ۱۵۴۰ متر بلندی دارد. این کوه جزء جبالی است که از منتهی الیه شمال شرقی آذربایجان شروع شده و به سواحل جنوبی بحر خزر می رسد و به ملاحظه ٔ چشمه های آب گرم معدنی ممزوج با مواد گوگردی که در مواضع بسیاری از آن موجود است معلوم می شود که در معرض آتش فشان ها واقع و بر اثر زیر و زبر شدن زمین های این نواحی بدست آمده است . قله های کوههای این رشته دارای برفهای دائمی است.
* قافلانکوه ن رشته کوهی در شرق شهرستان "میانه" است. در کتاب‌های تاریخی و سفرنامه‌های جهانگردان نام این شهرستان را میانج ثبت کرده‌اند. چون این شهرستان به نوشته برخی، پیش از میلاد مسیح در خط مرزی دو سرزمین ماد و پارت قرار گرفته بود. با این حال شهرستان میانه در قرنهای هفتم و هشتم هجری علاوه بر میانج نام دیگری چون " گرمرود " داشته و در برخی از کتاب‌های آن زمان برای شناسایی آن از هر دو نام (گرمرود و میانه) استفاده شده‌ است یشینه و سابقه تاریخی شهرستان میانه به ده‌ها سال قبل از میلاد مسیح بازمی‌گردد و بعضی نوشته‌ها سابقه تاریخی میانه را تا ۷۲۰ سال پیش از میلاد نیز نقل می‌کنند. وجود کتیبه‌های آشوری و اورارتویی در بعضی مناطق آذربایجان و کشف آثار باستانی و مجسمه‌های سفالین در شهرستان میانه، قدمت تاریخی آن را به دوره‌های پیش از تشکیل دولت ماد می‌رساند.
* احمد کسروی در کتاب کاروند خود جزء تی در نام کوه قافلانتی را در زبان های کهن هند و ایرانی به معنی کوه می گیرد. ولی به سراغ منشأ کلمه قافلان نمی رود. اگر جزء لان را جدا از قاف به معنی لانه و مکان بگیریم در این صورت قاف (علی القاعده کاپ) باید اشاره به نام حیوانی باشد. و پیداست که این نشانگر واژه فارسی کهن کپی یعنی میمون است. آلترناتیو ترکی کاپلان - تی (کوه پلنگ) هم برای آن متصور است.
قلعه ی دختر یکی از مهمترین آثار باستانی در قافلانکوه
قلعه ی دختر یا قیز قالاسی در دو کیلومتری پل‌دختر (میانه) در رشته کوه قافلانکوه واقع شده‌است. ژان دیولافوا در صفحه ۷۲ از کتاب خود قدمت این قلعه را به زمان اردشیر یکم (هخامنشی) رسانده و هدف بنای آن را زندانی برای شاهزاده خانم شورشی ذکر کرده‌است. برخی دیگر بنای آن را با قدمت ۸ تا ۱۲ قرن ذکر کرده‌اند. ولی با توجه به پایه‌ های ساخت قلعه و مصالح بکار برده شده تخمین به اوایل دوره ساسانیان نیز زده می‌شود.
تهیه و تدوین:
دکتر منوچهر سعادت نوری

*
منابع و مآخذ
قافلانکوه: تارنمای ویکی‌پدیا/ معنای "کنام پلنگان و شیران شود": تارنمای ایران و آمریکا/ گیزیل بوندا : تارنمای ویکی‌پدیا/ مادها، پارس‌ها و پارت‌ها: تارنمای ایرانیان درپهنه ی سرزمین نیاکان آریایی/ آگاهی های بیشتر پیرامون قافلانکوه: تارنمای واژه نامه ی پارسی ویکی و شهرستان میانه: تارنمای ویکی‌پدیا و تحقیقی در باب معنی لفظی نام کوه قافلانتی: تارنمای ویستا/ قلعه دختر: تارنمای ویکی‌پدیا
*
گزیده ای از نوشتارها
http://msnselectedarticles.blogspot.com/2018/08/blog-post.html
بخش های پیشین مجموعه ی ایرانیان درپهنه ی سرزمین نیاکان آریایی

۱۳۹۷ مرداد ۸, دوشنبه

گفتنی های تغذیه: ۲۸ - "هندوانه" و خواص غذایی و درمانی آن

Image result for Watermelon wiki
طبقه ‌بندی علمی هندوانه
راسته: کدوسانان/ تیره: کدوییان/ رده: سیترولوس/ گونه: لاناتوس/ نام علمی: سیترولوس لاناتوس
برخی از ویژگی های مهم هندوانه
هندوانه نوعی میوه از دستهٔ صیفی‌جات است که در جالیز رشد می‌کند. منشأ آن آفریقای جنوبی است. شواهدی از کاشت آن در دره ی رود نیل از هزاره ی دوم پیش از میلاد به بعد یافت شده است. دانه‌های هندوانه در محل مقبره ی ‌عنخ‌آمون فرعون مصر یافت شده است. در قرن هفتم هندوانه در هندوستان کاشته شد، و در قرن دهم به چین رسید. در سال ۱۵۷۶ ساکنان اسپانیا آن را در فلوریدا کاشتند؛ و در سال ۱۶۲۹ در ماساچوست کاشته شد و در سال ۱۶۵۰ مانند بسیاری از کلونی‌های بریتانیایی و هلندی در پرو، برزیل و پاناما هم کاشته شد. تقریباً همان زمان بومیان آمریکا این محصول را در دره می‌سی‌سی‌پی و فلوریدا می‌کاشتند. هندوانه هنگام معرفی آن توسط کاشفانی مانند کاپیتان جیمز کوک، در هاوایی و دیگر جزایر پاسیفیک خیلی زود پذیرفته شد.
هندوانه گیاهی بزرگ، پهن و یک ساله و یک پایه است. ساقهٔ خزنده و برگ‌های پهن و کرک‌دار با بریدگی‌های عمیق و گل‌های سفید یا زرد دارد. پوست هندوانه، ضخیم، صاف و سبزرنگ است و معمولاً راه ‌راه‌ هایی به رنگ سبزتیره یا نقاط زردرنگ دارد. گوشت آن شیرین و آبدار معمولاً به رنگ قرمز پررنگ یا صورتی است. گاهی ‌اوقات هم گوشت آن به رنگ نارنجی، زرد یا سفید است. دانه‌های زیادی دارد که ممکن است سفید و نرم یا سیاه و سخت باشند. تلاش‌های قابل توجهی برای تولید انواع مقاوم به بیماری و انواع بی ‌دانه یا با دانه ‌های سفید قابل هضم صورت گرفته است. بسیاری از ارقام آن می ‌توانند ۱۰۰ روز بعد از کاشت، میوهٔ کامل تولید کنند. میوه را می‌توان خام خورد یا ترشی انداخت یا پوست آن را پخت. در سال ۲۰۱۴، تولید جهانی هندوانه ۱۱۱ میلیون تن بود. چین با تولید ۶۷٪ کل تولید رتبه اول را در جهان داشت. رتبه‌های بعدی را با کمتر از ۴٪ تولید جهان ترکیه، ایران، برزیل و مصر داشتند.
پیشینه ی تاریخی کشت هندوانه در ایران
در مدارک و منابع تاریخی، هیچ گونه اشاره ای به تاریخچه ی کشت هندوانه در ایران نشده است. به نظر نگارنده ی این
 نوشتار، در ایران باستان همزمان با کوچ آریایی ها به نقاط مختلف فلات ایران، گروهی نیز به مناطق پر آب مانند سواحل درینن مازندران و کناره های زاینده رود در اصفهان کوچ نمودند و در کشتزارها، تخم میوه ی سرزمین هند (هندوان) را کاشتند و میوه ی حاصله از آن را هندوانه خواندند. بر پایه ی نوشته ی لغت نامه ی دهخدا: "هندوانه یا هندویانه (بنا بر فارسنامه ی ابن بلخی) از هندوان + پسوند نسبت ه، میوه ای است که از هند می آید".
خاقانی و انوری سرایندگان و دانشمندان ایرانی قرن ششم قمری نیز در ارتباط با پیوند هندوانه و سرزمین هند چنین گفته اند:
من صید آنکه کعبهٔ جان‌هاست منظرش/ با من به پای پیل کند جنگ عبهرش...
خاقانی است هندوی آن هندوانه زلف/ وان زنگیانه خال سیاه مدورش: خاقانی
لاله راندن به دم و سوختن اندر آتش/ هندوان دست ببردند بدین هر دو نگار
هندوانه دو عمل پیش گرفت او یارب/ داری از هر دو عمل یار مرا برخوردار
هندوان را چه اگر گرم و تر آمد به مزاج/ عشقشان در دل از آن گرمتر آمد صدبار: انوری
استفاده از واژه ی "هندوانه" در برخی از اصطلاحات و ضرب المثل های فارسی مانند "هندوانه زیر بغل فلانی گذاشتن" و یا " با یکدست نمی توان دو تا هندوانه را برداشت" نیز یکی دیگر از دلایل قدمت تاریخی شناخت "هندوانه" در فرهنگ ایران و ایرانیان است
مهمترین نقاط کشت هندوانه در ایران
محصول هندوانه در بهار در شهرهای جیرفت و کهنوج، میناب، ایرانشهر و دزفول، در تابستان در ورامین، سمنان، مشهد، اصفهان، همدان، تبریز، میاندوآب، در پاییز در دزفول و زمستان در میناب، جیرفت و کهنوج تولید می‌گردد. هندوانه تولید شده در ایران به کشورهایی مانند عراق، ترکیه، امارات، کویت و بحرین نیز صادر می‌گردد.
ارقام خارجی و ایرانی هندوانه
بیش از ۱۲۰۰ رقم هندوانه وجود دارد که از نظر وزن متفاوت هستند، گوشت آنها می‌تواند به رنگ قرمز، صورتی، نارنجی، زرد یا سفید باشد. مهمترین ارقام خارجی عبارتند از: «کارولینا کراس» سنگین‌ترین رقم هندوانهٔ حال حاضر جهان به وزن ۱۵۹ کیلوگرم است - رقم «گلدن مایگت» پس از رسیدن، پوست طلایی و گوشت صورتی دارد و از زمان کاشت تا برداشت آن ۷۰ روز طول می‌کشد - رقم «اورنجگلو» گوشت بسیار شیرین نارنجی دارد و میوه‌ ای بزرگ و کشیده به وزن ۹ الی ۱۴ کیلوگرم است - رقم «ماه و ستارگان» که در سال ۱۹۲۶ تولید شد - رقم «دنسوکه» میوه گردی با وزنی بیش از ۱۱ کیلوگرم دارد، پوست آن برنگ سیاه است و راه‌ راه یا خال ندارد و فقط در جزیره هوکایدو ژاپن رشد می‌کند، در آنجا هر سال بیش از ۱۰٬۰۰۰ هندوانه تولید می‌شود. در ژوئن سال ۲۰۰۸، یکی از نخستین هندوانه‌ های برداشت شده در مزایده‌ای به قیمت ۶۵۰٬۰۰۰ ین (۶۳۰۰ دلار آمریکا) فروخته شد که گرانترین هندوانهٔ فروخته شده تا آن زمان بود. متوسط قیمت فروش معمولاً حدود ۲۵۰۰۰ ین (۲۵۰ دلار) است
مهمترین ارقام موجود هندوانه در ایران شامل قرق، خانمی، شریف‌ آباد، محبوبی و پوست سفید همدان هستند. ارقام خارجی (بیشتر انواع آمریکایی) هندوانه که کشت بعضی از آنها در ایران نتایج خوبی داشته عبارتند از چهار لستون گری (در ایران معروف به هندوانه مهندسی)، بلاک دایموند، دیکیس کوئین، فرفاکس و چیلیان بلاک.
ارزش غذایی هندوانه
جدول مقدار عوامل مغذی در هر ۱۰۰ گرم هندوانه
انرژی ۳۰ کیلو کالری/ کربوهیدرات‌ها ۷٫۵۵ گرم/ قندها ۶٫۲ گرم/ فیبر ۰٫۴ گرم/
چربی ۰٫۱۵ گرم/ پروتئین ۰٫۶۱ گرم/ آب ۹۱٫۴۵ گرم/ ویتامین آ معادل  ۲۸ میکروگرم 
ویتامین ب۱ (تیامین) ۰٫۰۳۳ میلی‌گرم/ ویتامین ب۲ (ریبوفلاوین) ۰٫۰۲۱ میلی‌گرم
ویتامین ب۳ (نیاسین) ۰٫۱۷۸ میلی‌گرم/ پانتوتنیک اسید (ویتامین ب۵) ۰٫۲۲۱ میلی‌گرم 
ویتامین ب۶: ۰٫۰۴۵ میلی‌گرم/ اسید فولیک ۳ میکروگرم/ ویتامین ث ۸٫۱ میلی‌گرم
کلسیم ۷ میلی‌گرم/ آهن ۰٫۲۴ میلی‌گرم/ منیزیم ۱۰ میلی‌گرم/ فسفر ۱۱ میلی‌گرم
پتاسیم ۱۱۲ میلی‌گرم/ روی  ۰٫۱۰ میلی‌گرم 
خواص غذایی و درمانی هندوانه
مهمترین خواص غذایی و درمانی هندوانه عبارتند از:
* ماده ای به نام سیترولین که در هندوانه به فراوانی یافت می شود، مسئول کاهش کلسترول، فشار خون، وزن و جلوگیری از تشکیل پلاک سرخرگی می باشد. در واقع مصرف این میوه موجب کاهش آترواسکلروز (تصلب شرایین) می گردد * جلوگیری از خطر بیماری‌ سرطان * کمک به داشتن پوستی درخشنده * حفاظت در برابر اشعه ی ماورای بنفش * کاهش کرم‌ها از سیستم گوارشی * کاهش خطر شکل گرفتن سنگ کلیه * کمک به بهبود خشکی و درد ماهیچه ها * پیشگیری از بعضی از بیماری های قلبی و عروقی * کاهش صدمات ناشی از استرس، استعمال دخانیات، سموم محیطی و داروها * هندوانه باعث رقیق شدن خون می شود و مصرف آن، برای افرادی که خون غلیظ دارند مناسب است * چون برای تعدیل مزاج مناسب است افرادی که صفرا در معده و کبدشان زیاد تولید می‌شود باید بیشتر از این میوه مصرف کنند * مصرف هندوانه برای افرادی که دارای بدنی لاغر، خشک و گرم هستند بهتر است چون جلوی ضعف آنها را می گیرد * برای خانم های باردار: تحقیقات و مطالب منتشره در "نشریه ی بین المللی زنان و زایمان" بیانگر این است که ترکیبات لیکوپن بروز پری اکلامپسی (فشار خون دوره بارداری) را ۵۰ درصد کاهش می دهد و مصرف هندوانه در دوران بارداري نقش مهمي در سلامت مادر و جنين ايفا مي‌كند
هندوانه: در زنجیری از سروده ها 
(برگرفته از تارنمای گلچینی از سروده ها)
گشت مردی شریک پرخواری/ کرد تقسیم توشه را باری
گفت یک چیز ازین دوگانه بخواه/ خربزه یا که هندوانه بخواه
گفت من هر دوانه می‌خواهم/ خربزه‌، هندوانه می‌خواهم
برد مشروطه داغ و چوب و فلک/ جای آن ساخت حبس نمره یک
شحنهٔ شهر هر دو وانه گرفت/ خربزه داشت هندوانه گرفت… : ملک ‌الشعرای بهار
*
از عطر پونه ها به لبِ چشمه سارها/ ‫از هندوانه، خربزه، در کشتزارها‬
از سقّز و نبات و از این گونه بارها/ مانده است طعم در دهنم با چنان اثر
‫کز روزهاى گمشده ام مى دهد خبر… : شهریار
*
آخ … چه قدر روشنی خوبست
چه قدر روشنی خوبست و من چه قدر دلم می خواهد
که یحیی یک چارچرخه داشته باشد
و یک چراغ زنبوری و من چه قدر دلم میخواهد
که روی چارچرخه ی یحیی میان هندوانه ها و خربزه ها بنشینم
و دور میدان محمدیه بچرخم
آخ … چه قدر دور میدان چرخیدن خوبست… : فروغ فرخزاد
*
رباعی هندوانه
اگر خواهی تو عمری شادمانه/ بخوان اوصاف_ ناب_ هندوانه
برای_ تندرستی ، در زمانه/ بنوش هر روز آب_  هندوانه: دکتر منوچهر سعادت نوری.
خواص گوناگون هندوانه در برخی از گزارشات ویدیویی
خواص غذایی و درمانی هندوانه
https://www.youtube.com/watch?v=m5xIU85S4Es
مضرات مصرف هندوانه
https://www.youtube.com/watch?v=SNIROUBT4HY
تولید و صادرات هندوانه ی ایران در برخی از گزارشات خبری
* یک سال آب آشامیدنی تهران، برای تولید یک سال هندوانه صادراتی در ایران: در ایران آمار نشان می‌دهد که صادرات هندوانه ۵۰ درصد بیشتر شده. با اینکه ۸۰ درصد هندوانه جهان را چین تامین می‌کند اما ایران با ۴درصد، سومین صادرکننده هندوانه به شمار می‌رود. اما آنچه بسیاری را متعجب کرده این است که در کشوری کم آب، چرا باید تولید و صادرات میوه‌ای که بسیار آب بَر است، بیشتر شود.  (گزارش سیاوش اردلان)
* هندوانه‌ هایی که آب ایران را صادر می‌کنند: کارشناسان اقتصادی برآورد کرده‌اند، کشت هر کیلو هندوانه تقریبا آبی معادل ۶۰۰ بطری آب معدنی نیاز دارد و این میزان مصرف آب برای کاشت این محصول و صادرات آن به کشورهای دیگر در واقع صادرات آب با قیمتی بسیار ناچیز به کشورهای دیگر محسوب می‌شود و این مساله هزینه زیادی را برای اقتصاد کشور به همراه دارد. در آمارهایی که در زمینه صادرات هندوانه ارائه می‌شود آمده که ایران مثلا در ‌سال ٩٣ حدود ٨٣٣ هزار تن هندوانه به قیمت ٧٠٠ تومان در هر کیلو صادر کرده که این رقم معادل ٢٠٨‌ میلیارد لیتر آب مصرف کرده است. از طرفی تنها ٢٢‌میلیون دلار ارز به کشورمان در ازای صادرات هندوانه وارد شده که این امر با توجه به بهای تمام شده آب مصرفی توجیه اقتصادی ندارد (گزارش اقتصاد آنلاین)
تهیه و تدوین:
دکتر منوچهر سعادت نوری

*
منابع و مآخذ
طبقه ‌بندی علمی هندوانه و برخی از ویژگی های مهم هندوانه: جستجو در تارنمای گوگل/ ارزش غذایی هندوانه: تارنمای ویکی‌پدیا/ پیشینه ی تاریخی کشت هندوانه در ایران: نظر نگارنده ی این نوشتار/ هندوانه در لغت نامه ی دهخدا: تارنمای واژه نامه پارسی ویکی/ خواص غذایی و درمانی هندوانه: تارنمای کدبانو/ مهمترین نقاط کشت هندوانه در ایران و ارقام خارجی و ایرانی هندوانه: تارنمای ویکی‌پدیا/ هندوانه: در زنجیری از سروده ها: تارنمای گلچینی از سروده ها/ خواص گوناگون هندوانه در برخی از گزارشات ویدیویی: تارنمای یوتیوب/ تولید و صادرات هندوانه ی ایران در برخی از گزارشات خبری: بسیاری از تارنما ها
*
گزیده ای از نوشتارها
http://msnselectedarticles.blogspot.com/2018/07/blog-post_30.html
بخش های پیشین مجموعه ی گفتنی های تغذیه
======================

۱۳۹۷ مرداد ۷, یکشنبه

مجموعه ی یک آوا و بسا صدا: ۳۶ - ترانه ی " تو کی هستی"

Image result for ‫تو کی هستی wiki‬‎
ترانه ی " کی هستی و چی هستی؟ " - اجرا: سوسن
https://www.youtube.com/watch?v=VI0yGmEznmw
ترانه ی معما (کی هستی و چی هستی؟) - اجرا: جواد یساری
https://www.youtube.com/watch?v=xOwvL676HUw
ترانه ی " کی هستی و چی هستی؟ " - اجرا: سه هنرمند ناشناس
https://www.youtube.com/watch?v=Qf2kFukXzxY
متن ترانه
نه آفتابی نه مهتابی نه ابری نه مشتاقی نه بیزاری نه صبری
نه فکر من نه خود نه دیگرونی نه کافر نه مسلمانی نه گبری
کی هستی و چی هستی فقط خدا میدونه/ حل این معما منو کرده دیوونه
گاهی مسجد گاهی میخونه میری گاهی کعبه گاهی بتخونه میری
گاهی عاقل گاهی دیوونه میشی گه آشنا و گه بیگونه میشی
شب و روزم و با هم یکی کردی اگه میشناختمت آخ که چه خوب بود
کاش میتونستم از دامت رها شم دل بی صاحبت از سنگ و چوب بود
ولیکن دل من باهام راه نمیاد به خدا غیر تو کسی رو نمیخواد
کسی رو نمیخواد والله نمیخواد کسی رو نمیخواد بالله نمیخواد
*
ترانه ی "تو کی هستی" - اجرا: ابی
http://songloan.com/song/1765.htm
متن ترانه
اسم تو قشنگترین قصه برای گفتنه/ اسم تو قشنگترین قصه واسه شنفتنه
غنچه ی نجیب اسم تو روی باغ لبم/ بهترین غنچه ی لذت برای شکفتنه
لحظه ی طلایی نوازش گیسوی تو/ مثل ناز دست روی خواب چمن کشیدنه
داغی وسوسه ی گرفتن دستای تو/ کوره ی بزرگ خورشید و توی خواب دیدنه
تو چی هستی ، تو چی هستی ، که تماشا کردنت/ مثل پر به آسمون گشودنه
تو کی هست‍ی ، تو کی هستی ، که تمام لحظه ها/ بی تو بودن مثل با تو بودنه
زیر نور خیس بارون ، مخمل سبز چشات/ جنگل جادوییه در به دری های منه
گیسوی بلند تو که شعری از رهایه/ زنجیر سیاه موندن برای پای منه
صدای هق هق من ، میون تاریکی شب/ صدای شکستنه ، صدای سرد مردنه
صدای دور شدن پای من از کوچه ی تو
آخرین حرف منه ، صدای جون سپردنه ...: ایرج جنتی عطائی
*
ترانه ی " تو کی هستی" - اجرا: فرزین
https://www.youtube.com/watch?v=fvBdSCUlmvs
متن ترانه
تو کی هستی که با دیدنت قرارم دیگه نیست/ رفت و برگشت نفس به اختیارم دیگه نیست
من تمام روزای عمرمو از تو می گیرم/ تو کی هستی که اگه بگی بمیرم می میرم
تو کی هستی/ تو کی هستی/ تو کی هستی
تو کی هستی که اگه نبودی از روز ازل/ نقش هستی منو خدای من نمی کشید
آرزو پر می کشید و تو گلوم صدا می مرد/ ماجرای خوندنم به هیچ کجا نمی رسید
تو کی هستی ای خوب من/ تو کی هستی/ ای خوب من ، تو همونی ، تو همونی
ای عشق من ، ای خوب من ، تو همونی/ تو همونی ، تو همونی ، تو همونی
*
ترانه ی "کیستی چیستی" - اجرا: گروه هنر گیتار و آواز
https://www.youtube.com/watch?v=56DXG8_ZbNI
تهیه و تدوین:
دکتر منوچهر سعادت نوری

*
گزیده ای از نوشتارها
http://msnselectedarticles.blogspot.com/2018/07/blog-post_29.html
بخش های پیشین مجموعه ی یک آوا و بسا صدا
=========