۱۳۹۷ بهمن ۱۳, شنبه

برج های مشهور جهان


در یکی از بخش های پیشین " گزیده ای از نوشتارها"، به " دیوار های مشهور جهان" اشاره شد. با روی کار آمدن دونالد ترامپ
به عنوان رئیس ‌جمهور آمریکا و افزایش فعالیت های سیاسی و تجاری در " برج ترامپ" واقع در شهر نیویورک، واژه ی "برج" نیز بر سر زبان ها افتاد. در این نوشتار ضمن ارائه ی توضیحاتی پیرامون برج در فرهنگ واژه ها وعلم نجوم و در فرهنگ اصطلاحات فارسی، "برج های مشهور جهان" را با یکدیگر بررسی و مرور می کنیم
*
برج (به مفهوم بنای بلند) در فرهنگ واژه ها
برج = کوشک: بنای بلند را گویند و به عربی قصر (برهان). قصر و هر بنای رفیع بلند و بارگاه و سرای عالی (ناظم الاطباء). بنای مرتفع و عالی .. کاخ . کوشه . گوشک (فرهنگ فارسی معین) . پهلوی: کوشک. کلاه فرنگی بالای بنا، اطاق تابستانی. معرب آن جوسق (از حاشیه ٔ برهان چ معین) : و در "سمنگان" کوه هاست از سنگ سپید چون رخام و اندر وی خانه ها کنده است و مجلس ها و کوشک ها و بتخانه هاست و آخر اسبان با همه آلتی که مر کوشک ها را بباید (حدود العالم). و در " مرو " کوشک های بسیار است و آن جای خسروان بوده است (حدود العالم): لغت نامه ی دهخدا
برج: ساختمانی بلند را گویند که با هدف اسکان، گردشگری، نصب آنتن‌های مخابراتی و... ساخته‌می‌شود: دانشنامهٔ آزاد ویکی‌پدیا
برج در علم نجوم و در فرهنگ اصطلاحات فارسی
برج در علم نجوم = برج های فلکی (برج‌ های دوازده‌ گانه) - برج به معنای ماه بعنوان یک دوازدهم سال
برج در فرهنگ اصطلاحات فارسی = برج زهر_ مار - برج عاج
مشهورترین برج ها
Image result for ‫برج ایفل‬‎
١
برج ایفل: برجی فلزی در میدان شان دو مارس و در کنار رود سن واقع در شهر پاریس است. ساخت برج ایفل در سال ۱۸۸۷
 آغاز و در ۳۱ مارس ۱۸۸۹ به پایان رسید. نام برج ایفل از نام سازنده‌اش گوستاو ایفل  گرفته شده‌است. برج ایفل که امروزه به عنوان نماد فرانسه شناخته می‌شود، پربازدیدترین بنای جهان و یکی از شناخته‌ شده ‌ترین بناها در جهان است
٢
برج لندن با نام رسمی قصر سلطنتی و قلعه ی نظامی علیاحضرت ملکه: قلعه‌ای تاریخی در مرکز لندن است که در سمت شمالی رود تیمز واقع شده‌است. در نقطه‌ای که اکنون این برج قرار گرفته احتمالاً ابتدا یک دژ بریتانیایی و سپس یک دژ رومی وجود داشته ‌است. شاید ساکسون‌ها هم در این نقطه صاحب دژی بوده‌اند. بعد، ویلیام فاتح دستور ساختن یک برج سفید را داده‌است؛ که از قدیمی‌ترین قسمت‌های قلعه نظامی حاضر است. قسمت‌های مهم دیگر بنا هم، در زمان حکومت هنری سوم (۱۲۷۲–۱۲۱۶) ساخته شده‌اند. این برج یکی از ترسناک‌ترین ساختمان‌های دنیا نیز قلمداد می‌شود بی‌شک ناشی از تعداد زیاد اعدام‌ها، قتل‌ها و شکنجه‌هایی است که در هزار سال گذشته در پس دیوارهای این محل صورت گرفته‌است
۳
برخی از برج ها که در ایران اهمیت هنری یا تاریخی دارد: برج بابل، ساختمانی است که در "سفر پیدایش} به آن اشاره و ‌اکنون نابود شده‌ است - برج رِسْکِت، واقع در بخش مرکزی شهرستان ساری - برج طغرل، که برج آجری مدوری است در شهر ری و محتملاً از قرن هشتم هجری قمری است - برج کاشانه، که برج مضرس بلندی است در بسطام (شهری در شهرستان شاهرود استان سمنان در ایران) مجاور مسجد جمعه ٔ آنجا و از آثار قرن هشتم هجری قمری است . برج کشمر، که برج مضرس بلند با گنبد مخروطی از آثار قرن هفتم هجری قمری است در شهر کاشمر خراسان - برج لاجیم، که برج مدور آجریست نزدیک آبادی لاجیم از بخش سوادکوه شهرستان ساری دارای دو کتیبه ٔ پهلوی و کوفی - برج مهماندوست، برج آجری در آبادی مهماندوست دامغان از آثار قرن پنجم هجری قمری دارای کتیبه ٔ کوفی - برج کوره هنرکار، مربوط به دوره ی پهلوی است و در شیراز، بلوار مدرس، ابتدای خیابان فضیلت، داخل پارک فضیلت واقع شده و در ۳۰ بهمن ۱۳۸۶ با شمارهٔ ۲۰۸۰۶ به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است - برج گنبد قابوس، بنایی تاریخی از قرن چهارم هجری قمری است که در شهر گنبد کاووس، در استان گلستان و شمال ایران قرار دارد. این برج که  بلندترین برج تمام آجری جهان به‌شمار می‌آید در سال ۳۷۵ هجری خورشیدی و در زمان پادشاهی کاووس بن وشمگیر و در شهر گنبدکاووس که پایتخت پادشاهان آل زیار بوده، بنا گردیده ‌است -
 برج‌ های دوقلوی سامان: نخستین ساختمان بلند مسکونی در تهران بود که در بلوار کشاورز (بلوار الیزابت سابق) ساخته شد. برج‌ های سامان ۲۲ طبقه و ۷۲ متر بلندا دارد و در سال ۱۳۴۹ به بهره ‌برداری رسید. ساخت این برج ‌های دوقلو از نخستین تجربه‌ های مهندسی ایران در بکارگیری از قطعات پیش ‌ساخته بود - برج علی‌آباد مربوط به  قرن ۸  هجری قمری است و در شهرستان بردسکن، روستای کشمر واقع شده و در  ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شمارهٔ  ۱۲۷ به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌ است
۴
برج پیچنده ی سوئد: آسمانخراشی است در شهر مالمو سوئد که به دست معمار، مهندس عمران و هنرمند اسپانیایی سانتیاگو کالاتراوا طراحی و در اوت ۲۰۰۵ به‌ طور رسمی افتتاح شد. این برج ۵۴ طبقه‌ای ۱۹۰ متر ارتفاع دارد. پس از اتمام پروژه این برج رتبهٔ بلندترین سازه در کشور های اسکاندیناویایی و دومین آپارتمان بلند در اروپا را از آن خود کرد
۵
برج آزادی: که پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، به نام برج شهیاد شناخته می‌شد، اصلی‌ترین و یکی از نمادهای شهر تهران است و تقریباً در همه جای دنیا ایران را با این نماد می‌شناسند و در سال ۱۳۴۹ خورشیدی، توسط حسین امانت، معمار ایرانی ساخته شد. معماری برج، تلفیقی از معماری هخامنشی، معماری ساسانی و معماری اسلامی است. در محوطه زیرین برج، چندین تالار نمایش، نگارخانه، کتابخانه و موزه قرار دارد
۶
برج میلاد (برج تهران): نام برج مخابراتی چندمنظوره ایست که در شمال غربی تهران، پایتخت ایران قرار دارد. این برج با ارتفاع ۴۳۵ متر، بلندترین برج ایران، ششمین برج بلند مخابراتی جهان و نوزدهمین سازهٔ بلند نامتکی جهان است. این برج با ۱۳ هزار متر زیربنا از نظر وسعت کاربری سازهٔ رأس برج در میان تمامی برج‌های مخابراتی دنیا مقام نخست را دارد. برج میلاد به دلیل بلندی بسیار و شکل ظاهری متفاوتش، تقریباً از همه جای تهران نمایان است و از این رو، یکی از نمادهای پایتخت ایران به‌ شمار می‌آید.
۷
برج آسمان: برجی مخابراتی در اوکلند نیوزیلند است. کار ساخت این برج از سال ۱۹۹۴ آغاز شد و در سال ۱۹۹۷ پایان یافت. ارتفاع این برج عظیم ۳۲۸متر است. هزینه ساخت این برج ۵۰ میلیون دلار آمریکا برآورد شده ‌است. به طور میانگین روزانه ۱۱۵۰ نفر از این برج دیدن می‌کنند.
۸
برج تلویزیونی تاشکند: یک برج بلند است که بلندای آن به ۳۷۵ متر می‌رسد و در شهر تاشکند ازبکستان واقع شده است. ساخت این برج از سال ۱۹۷۸ آغاز شده و در ۱۵ ژانویهٔ ۱۹۸۵ به پایان رسیده است. پایه‌های این برج عمودی و بیشتر از فلز است. این برج بلند ترین ساختمان در آسیای میانه است
۹
برج ترامپ: نام یک برج مرتفع ۵۸ طبقه در خیابان پنجم منهتن در شهر نیویورک است. این برج در ۱۹۸۳ ساخته شد، ۲۰۲ متر ارتفاع دارد و متعلق به دونالد ترامپ است. دونالد ترامپ در شهرهای دیگر نیز برج ‌هایی به نام خود دارد. برج و هتل بین‌المللی ترامپ یک نمونه از آنهاست
۱۰
برج کالگری: برجی است به بلندای ۱۹۱ متر در مرکز شهر کالگری ایالت آلبرتا در کانادا. وزن این آسمانخراش ۱۰،۰۰۰ تن است که ۶۰% آن یعنی حدود ۶،۰۰۰ تن در زیر زمین است. هزینه ی ساخت برج ۳،۵۰۰،۰۰۰ دلار بوده و با همکاری شرکت‌های ماراتن ریالتی و هوسکی اویل ساخته شده است. این بنا یکی از اعضای بنیان‌گذار فدراسیون جهانی برج های بزرگ است.
۱۱
برج صلح با نام رسمی برج پیروزی و صلح: یک برج ساعت و ناقوس در اتاوا، پایتخت کاناداست. این برج در مسیر میانی بلوک مرکزی ساختمان ‌های پارلمان کانادا در اتاوا قرار دارد. برج صلح امروزه یکی از نمادهای کاناداست و نقش آن بر روی اسکناس‌ های پنجاه دلاری و بیست دلاری کانادا نیز دیده می‌شود
۱۲
برج خلیفه یا برج دبی: آسمان‌ خراشی در شهر دبی امارات متحدهٔ عربی است. این برج با ۱۶۳ طبقه قابل استفاده و ۸۲۸ متر ارتفاع، در حال حاضر بلند ترین سازه و آسمان‌ خراش ساخته شده به دست انسان است. ساخت این برج از ژانویهٔ ۲۰۰۴ (۱۳۸۲ ه‍. ش) آغاز شد و در روز چهارم ژانویهٔ ۲۰۱۰ (۱۴ دی ۱۳۸۸) گشایش یافت
۱۳
برج مخابراتی اوستانکینو در مسکو: کار ساخت این برج از سال ۱۹۶۳ تا ۱۹۶۷ به طول انجامید. ارتفاع این برج با آنتن ۵۴۰ متر می‌ باشد
۱۴
برج ملی کانادا (برج سی ان): سومین برج بلند جهان است. ارتفاع این برج ۵۵۳/۳ متر است. این برج در شهر تورنتو در کانادا قرار دارد و سالانه حدود دو میلیون نفر توریست را به خود جذب می ‌کند. این برج در سال ۱۹۷۶ به روی مردم گشوده شد
۱۵
برج کوالالامپور در مالزی: که به برج کی‌ال نیز مشهور است، یک برج بلند واقع در کوالالامپور مالزی است. این برج در سال ۱۹۹۵ به منظور کارهای مخابراتی ساخته شد و به همین علت آنتنی در بالای آن نصب شده ‌است. بلندی این برج به ۴۲۱ متر می‌رسد و در رده ی پنجمین برج بلند جهان قرار دارد
۱۶
برج توکیو: نام برجی مخابراتی و تفریحی در پارک شیبا در توکیو می‌باشد. این برج ۳۳۲٫۶ متر ارتفاع دارد. ساخت برج مشبک توکیو، از برج ایفل الهام گرفته شده‌ است
۱۷
برج بغداد: یک برج ۲۰۵ متری مخابراتی در بغداد است که در سال ۱۹۹۴ افتتاح شد و به جای یک برج مخابراتی نابود شده در جنگ خلیج فارس است. برج بغداد یک رستوران گردان و یک سکوی مشاهده در طبقه ی بالا دارد
۱۸
برج آمریکا: یک برج تفریحی و دیدبانی شهر سن آنتونیو در تگزاس است. این برج که ۲۲۹ متر بلندا دارد، در سال ۱۹۶۸ ساخته شد. ‌رستوران بالای برج ساعتی یک بار گردش می‌کند، و بازدید کنندگان توانایی دیدن شهر در هوای آزاد از بالای برج را دارند
۱۹
برج کج پیزا: در شهر پیزا در ناحیه توسکانی ایتالیاست و با اینکه تنها برج کج جهان نیست، ولی از شناخته‌ شده‌ ترین آنهاست. این برج ۱۴۵۰۰ تن است و نشان اصلی شهر پیزاست. برج کج پیزا در ۱۹۸۷ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد
۲۰
برخی از برج های چین: برج رادیو و تلویزیونی تیانجین، با بلندای ۳۶۸ متر، در شهر تیانجین کشور چین قرار گرفته و بیشتر به عنوان یک برج ارتباطی از آن استفاده می ‌شود.این برج در سال ۱۹۹۱ میلادی ساخته شده و بر طبق آمار سال ۲۰۰۹، هفتمین برج بلند جهان است. برج رادیو و تلویزیونی تیانجین، عضوی از فدراسیون جهانی برج ‌های بلند محسوب می‌ شود - برج مروارید باختر در شهر چنگدوی چین قرار دارد. ارتفاع این برج ۳۳۹ متر است
۲۱
برج های کویت: به سه برج بلند و باریک در شهر کویت گفته می‌ شود که در کنار خلیج فارس قرار گرفته ‌اند. این برج‌ ها در ۲۶ فوریه ۱۹۷۷ به ‌طور رسمی افتتاح شدند
۲۲
برج گالاتا در استانبول ترکیه: یک برج قرون وسطایی است که در منطقه ی گالاتای استانبول دقیقاً در قسمت شمالی شاخ طلایی قرار گرفته است
۲۳
برج‌ های دو قلوی پتروناس در مالزی; از بلند ترین آسمان خراش‌ های جهان است که در شهر کوالا لامپور در کشور مالزی قرار گرفته‌ است. برج ‌های دوقلو با احتساب آنتن بالای آن‌ ها، ۴۵۲ متر بلندی دارد. تعداد طبقات هر برج ۸۸ طبقه است و جمعاً ۷۸ آسانسور در این دو ساختمان فعال است
۲۴
برج های کبوتر اژیه در اصفهان: مربوط به دوره ی قاجار است و در شهرستان اصفهان، بخش جلگه، شهر اژیه، مزارع ساحل زاینده رود واقع شده و در ۲۸ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۷۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده اند
۲۵
برج‌ های اتحاد در امارات متحده ی عربی: مجموعه ی ۵ برج واقع در ابوظبی، امارات متحده عربی می‌ باشد. ساخت این ‌برج‌ ها در ۲۰۰۶ شروع و در ۲۰۱۱ به پایان رسیده است
۲۶
برج‌ های دو قلوی ال فارو در آرژانتین: در بوینس آیرس آرژانتین جای دارند. کار ساخت این برج های  ۱۸۵ متری در سال ۲۰۰۳ آغاز شد و در سال ۲۰۰۵ میلادی پایان یافت. این برج های مسکونی یکی از نمادهای بوینس آیرس است
۳۷
برج ‌های شعله:  نام سه برج در شهر باکو در کشور جمهوری آذربایجان است. این سه برج توسط شرکت های آمریکایی هلموث، اوباتا و کاساباوم طراحی گردید
۲۸ -
برج ‌های دو قلوی ویر در لاس وگاس آمریکا: در ۳۷ طبقه و ارتفاع ۱۵۰ متر در شهر لاس وگاس، مرکز ایالت‌ نوادا ساخته شده ‌اند. هر برج دارای ۳۳۷ واحد مجتمع مسکونی لوکس با مساحت ۴۹٫۲ تا ۲۰۹٫۶ متر مربع است.
۲۹
  برخی از " حاجی" برج ها در ایران: برج حاجی جلال مربوط به دوره ی افشار است و در ندوشن، در استان یزد واقع شده و در ۱۱ مرداد ۱۳۸۴ با شمارهٔ ثبت ۱۲۳۶۱ به ‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است - برج حاج ابوالقاسم: مربوط به دوره ی افشار است و در استان یزد شهرستان اردکان، روستای هفتادر، محله ی علیا واقع شده و در ۲۷ اسفند ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۶۳۵۱ به ‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است - برج حاجی ‌آباد: مربوط به دوره ی قاجار است و در استان یزد شهرستان بافق، روستای حاجی ‌آباد واقع شده و در ۱۱ مرداد ۱۳۸۴ با شمارهٔ ثبت ۱۲۶۵۹ به ‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است - برج حاجی ملا زینل: مربوط به دوره ی قاجار است و در استان یزد شهرستان بافق، روستای ده عسگر، واقع شده و در ۲۲ آبان ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۱۹۹۹۴ به ‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است
۳۰
روستای برج در هیجده کیلومتری شهرستان شازند ایران: قرار گرفته است. برجی نیز در این روستا قرار دارد که به دلیل نزدیکی به آرامگاه علامه اسماعیل فدایی (از علمای قرن سیزدهم هجری خورشیدی) آن را "برج آقا"  می خوانند. این روستا در کوهپایهٔ قلهٔ شهباز که بزرگترین قلهٔ استان مرکزی ایران می‌ باشد قرار دارد
۳۱
برج هرکول: یک فانوس دریایی بازمانده از روم باستان است که در فاصله ۲٫۴ کیلومتری مرکز شهر لاکرونیا در شمال غربی اسپانیا قرار گرفته است
۳۲
برج اسکندریه: که به نام فانوس دریایی اسکندریه نیز خوانده می شود یکی از عجایب هفتگانه جهان بود و در اسکندریه ی مصر قرار داشت
۳۳
برج های فلکی (برج‌ های دوازده‌ گانه): از نظر نجومی تقسیمات دوازده‌ گانه ی منطقة البروج است که هر قسمت یک برج فلکی نامیده می‌ شود. هر برج فلکی بطور متوسط نماینده ی ۳۰ درجه حرکت خورشید بر دائرة البروج است که بطور متوسط با یک ماه خورشیدی در گاه ‌شماری هجری خورشیدی هماهنگ است. از این رو، برج به معنی ماه بعنوان یک دوازدهم سال نیز اطلاق می ‌شود
۳۴
برج زهر_ مار: هر کس بر اثر حادثه ای حالت خشم و غضب فوق العاده به او دست دهد به قسمی که چهره پر چین و جبین پر آژنگ کند ؛ چنین کس را اصطلاحاً برج زهر مار می گویند . لکن در استعمال آن باید الفاظ تشبیه مانند چون و همچون و امثال آن بکار رود تا افاده معنی کند
۳۵
برج عاج: لفظی است نشأت گرفته از غزل ‌های سلیمان در کتاب مقدس که بعدتر به عنوان لقبی برای مریم مورد استفاده قرار گرفت. از قرن نوزدهم این اصطلاح در اشاره به جهان یا محیطی به کار می ‌رود که اندیشمندان در آن مشغول پی‌جویی‌ هایی منفک از دغدغه‌ های عملی زندگی روزمره می‌ شوند. برج عاج اصطلاحی است که بر جدائی و کناره گیری هنرمند یا فیلسوف از امور دنیوی بشر دلالت می کند. وقتی هنرمند یا فیلسوفی به جای سهیم شدن در مسائل جاری زندگی بشر، خود را محبوس در جهان فردی و ذهنی خویش می کند و گوشه ی انزوا را بر گزیند گفته می شود در برج عاج خودش نشسته است، یعنی در تنهائی قفس طلائی خودش، خبر از امور جاری زندگی ندارد
تهیه و تدوین:
دکتر منوچهر سعادت نوری

همچنین نگاه کنید به برخی از برج ها که در ایران اهمیت هنری یا تاریخی دارد
Babel Tower
https://www.dezeen.com/2016/02/01/babel-tower-mirrored-boxes-reflect-rotate-iran-desert-landscape-installation/
Mozses Towers
https://www.mozses.com/new-project-4/
Iran Brick Towers
http://www.karavansera.com/towers.html
Resket Tower
http://www.payvand.com/news/16/dec/1075.html
*
 منابع و مآخذ
برج در فرهنگ واژه ها: تارنماهای پارسی ویکی و دانشنامهٔ ویکی‌پدیا/ برج ایفل: تارنمای ویکی‌پدیا/ برج لندن: تارنمای / ویکی‌پدیا/ برخی از برج های ایران: تارنمای پارسی ویکی/ برج بابل: تارنمای ویکی‌پدیا/
/ برج آزادی: تارنمای ویکی‌پدیا/ برج میلاد (برج تهران): تارنمبرج بابل: تارنمای ویکی‌پدیا/ ،ای ویکی‌پدیا/ برج آسمان: تارنمای ویکی‌پدیا/ برج تلویزیونی تاشکند: تارنمای ویکی‌پدیا/ برج ترامپ: تارنمای ویکی‌پدیا/ برج کالگری: تارنمای ویکی‌پدیا/ برج صلح: تارنمای ویکی‌پدیا
برج کوره هنرکار: تارنمای پارسی ویکی/  برج گنبد قابوس: تارنمای ویکی‌پدیا/ برج علی‌آباد: تارنمای ویکی‌پدیا
برج پیچنده ی سوئد: تارنمای ویکی‌پدیا/ برج خلیفه یا برج دبی: تارنمای ویکی‌پدیا/ برج مخابراتی اوستانکینو در مسکو: تارنمای ویکی‌پدیا/ برج ملی کانادا (برج سی ان): تارنمای ویکی‌پدیا/ برج کوالالامپور در مالزی: تارنمای ویکی‌پدیا/ برج توکیو: تارنمای ویکی‌پدیا/ برج بغداد: تارنمای ویکی‌پدیا/ برج آمریکا: تارنمای ویکی‌پدیا/ برج کج پیزا: تارنمای ویکی‌پدیا/ برج رادیو و تلویزیونی تیانجین: تارنمای ویکی‌پدیا/ برج مروارید باختر: تارنمای ویکی‌پدیا/ برج های کویت: تارنمای ویکی‌پدیا/ برج گالاتا: تارنمای ویکی‌پدیا/ برج‌ های دو قلوی پتروناس: تارنمای ویکی‌پدیا/ برج های کبوتر اژیه: تارنمای ویکی‌پدیا/ برج‌ های اتحاد: تارنمای ویکی‌پدیا/ برج‌ های دو قلوی ال فارو: تارنمای ویکی‌پدیا/ برج ‌های شعله: تارنمای ویکی‌پدیا/ برج ‌های دو قلوی ویر در لاس وگاس: تارنمای ویکی‌پدیا/ برج‌ های دوقلوی سامان: تارنمای ویکی‌پدیا/ برج حاجی جلال: تارنمای ویکی‌پدیا/ برج حاجی ‌آباد: تارنمای ویکی‌پدیا/ برج حاج ابوالقاسم: تارنمای ویکی‌پدیا/  برج حاجی ملا زینل: تارنمای ویکی‌پدیا/ روستای برج: تارنمای ویکی پدیا/ برج هرکول: تارنمای ویکی پدیا/ برج اسکندریه: تارنمای ویکی پدیا/ برج های فلکی: تارنمای ویکی پدیا/ برج زهرمار: تارنمای بیتوته/ برج عاج: تارنمای ویکی‌پدیا/  اصطلاح برج عاج: تارنمای ناسار/
*
گزیده ای از نوشتارها
http://msnselectedarticles.blogspot.com/2019/02/blog-post.html
بخش های پیشین مجموعه ی یادداشت ها و نوشتارها و نامه ها
=============================

۱۳۹۷ بهمن ۹, سه‌شنبه

آشنایی با برخی نامداران جهان: ۲۰ - "کامَه لا هریس" سناتور دموکرات و نامزد انتخابات ریاست جمهوری آمریکا در سال ۲۰۲۰

Image result for Kamala Harris
برخی از ویژگی های او
کامَه لا هریس (کامیلا هریس/ کاملا هریس) زادهٔ ۲۰ اکتبر ۱۹۶۴ یک سیاست‌ مدار اهل ایالات متحده ی آمریکا و سناتوردموکرات از کالیفرنیاست. شیامالا مادر او در سال ۱۹۶۰ از هندوستان (کشوری درآسیا) و دونالد هریس پدر او در سال ۱۹۶۱ از جامائیکا (کشوری جزیره‌ای در دریای کارائیب واقع در آمریکای مرکزی) به آمریکا مهاجرت و چندی بعد با یکدیگر ازدواج کردند. حاصل این ازدواج دو دختر بود که یکی را "کامَه لا"و دیگری را "مایا" نام نهادند. هنگامی که "کامَه لا"  ۷ ساله بود شیامالا از دونالد جدا شد و ۵ سال بعد همراه با دو دخترش به شهر مونترال در کانادا کوچ کرد. " کامَه لا " تحصیلات دبیرستانی خود را در دبیرستان "وست مونت" در مونترال به پایان رسان  و سپس همراه خواهرش برای تحصیلات دانشگاهی به آمریکا بازگشت.  وی در سال ۱۹۸۹ دکتری خود را در رشته ی  حقوق از دانشگاه کالیفرنیا دریاف نمود. کامَه لا هریس از تاریخ ۳ ژانویه ۲۰۱۱ تا ۳ ژانویه ۲۰۱۷، دادستان کل ایالت کالیفرنیا بود.  در جریان مبارزات انتخاباتی‌اش برای عضویت در مجلس سنا "باراک اوباما" (رئیس جمهور وقت آمریکا)، از وی حمایت کرد. هریس در ۲۱ ژانویه ۲۰۱۹  نامزدی خود را در انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۲۰ آمریکا اعلام کرد
تحصیلات او
کامَه لا هریس دیپلمه ی دبیرستان "وست مونت" (واقع در مونترال کانادا)، فارغ التحصیل دانشگاه هاوارد (واقع در شهر واشینگتن دی سی آمریکا) در رشته ی علوم سیاسی و فارغ التحصیل کالج حقوق هیستینگز دانشگاه کالیفرنیا (واقع در سیویک سنتر سانفرانسیسکو) در رشته ی حقوق است
بستگان و خویشاوندان او
کامَه لا هریس با "داگلاس امهاف" وکیل کالیفرنیایی در سال ۲۰۱۴ در سانتا باربارا، کالیفرنیا ازدواج کرد. "مایا" خواهر کامَه لا تحلیل گر سیاسی شبکه ی تلویزیون "ام اس ان بی سی" و شوهرخواهر او "تونی وست" مدیرکل حقوقی "اوبر" (یک سرویس تاکسی، وسیله نقلیه کرایه‌ ای است که به ‌طور خودکار، مسافرین را با نزدیکترین راننده مرتبط می ‌سازد و در شهریور ۱۳۹۶ خورشیدی مدیریت کل آن به دارا خسروشاهی واگذار شد) و از مقامات ارشد سابق وزارت دادگستری آمریکاست. کامَه لا هریس نامادری دو فرزند است که یکی دانشجو و دیگری دانش آموز دبیرستان است
همچنین نگاه کنید به " زندگی نامه ی مایا هریس " در بخش منابع و مآخذ
فعالیت ‌های او در مقام دادستانی
کامَه لا هریس از ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۸ به عنوان قائم مقام دادستان ناحیه ‌ی " او در" در شهرستان آلامدای کالیفرنیا، فعالیت می ‌کرد. او می‌ گوید خواهان کار در زمینهٔ اجرای قانون بود چرا که می‌ خواست «جایی باشد که تصمیمات گرفته می‌شود». هریس در انتخابات سال ۲۰۰۳ دادستان ناحیه ای شهر و شهرستان سن فرنسیسکو را که دو دوره بود در این مقام حضور داشت شکست داد  وی از تاریخ ۳ ژانویه ۲۰۱۱ تا ۳ ژانویه ۲۰۱۷، سی و دومین دادستان کل ایالت کالیفرنیا بود. در دوره ای که هریس دادستان ناحیه ای سن فرن سیسکو بود نرخ "محکومیت‌ ها به خاطر جنایت" از ۵۲٪ در سال ۲۰۰۳ به ۶۷٪ در سال ۲۰۰۶ افزایش یافت که بیشترین میزان در طول یک دهه بود،  نرخ "محکومیت ‌ها برای قتل" ۸۵٪ بود و نرخ "محکومیت ‌ها برای قاچاقچیان مواد مخدر" از ۵۶٪ به ۷۴٪ افزایش یافت. این آمار تنها نشان دهندهٔ محکومیت ‌ها در محاکمه هاست در حالی که هریس بسیاری از پرونده‌ها را با توافق از طریق اقرار به جرم بست. او پس از در دست گرفتن این منصب علاقه ی خاصی به کم کردن بار "پرونده‌ های قتل" از دوره ی قبلی داشت. هریس اعلام کرد که سیاهه‌ ی ها آن دوره چندان مطلوب نبوده ‌اند و برای افزایش محکومیت‌ ها تا جای ممکن تلاش کرد. از ۷۳ پرونده ی "قتل در انتظار رسیدگی"، ۳۲ مورد به جرایم پایین ‌تر مانند قتل شبه ‌عمد محکوم شدند یا به جرایم دیگری چون حمله یا دزدی اقرار کردند و اتهامات قتل مختومه شد
برخی گزارشات درباره ی او
 بنا بر گزارش خبرگزاری رویترز: هریس یکی از منتقدان سرسخت سیاست های مهاجرتی دونالد ترامپ است. وی همچنین یکی از مخالفان سرسخت برنامه ی دونالد ترامپ برای «داکا» است. این سناتور دموکرات فرزند یک خانواده ی مهاجر جامائیکایی – هندی است که به آمریکا مهاجرت کرده اند. امید این کاندیدای انتخابات ریاست جمهوری بر جوانان، زنان و اقلیت ‌هایی متمرکز است که از حزب دموکرات سرخورده شده‌اند و انتظار دارد که با آغاز این کمپین آرای آن ها را به خود جلب کند. زمان‌ بندی او برای اعلام کاندیداتوری خود برای انتخابات در روز «مارتین لوترکینگ» بود چرا که وی او را الهام بخش خود می‌ داند. هریس زمانی که دادستان ایالت کالیفرنیا بود انتقادات شدید  او به کاندیدای ترامپ برای دیوان کشور یعنی «برت کاوانا» و همچنین «جف سشنز» وزیر پیشین دادگستری و دادستان کل آمریکا بر سر زبان‌ ها افتاد. کمپین انتخاباتی وی بر چند موضوع متمرکز است: کاهش هزینه‌های زندگی، مالیات طبقه متوسط جامعه، تغییرات در سیاست ‌های مهاجرتی، قوانین جزایی و کیفری و بیمه خدمات درمانی. مرکز کمپین انتخاباتی « هریس » در بالتیمور قرار دارد و شعبه دوم آن در « اوکلند » کالیفرنیا. شعار انتخاباتی او « برای مردم » است. قبل از پایان ماه ژانویه وی اولین میتینگ خود را در اوکلند کالیفرنیا برگزار کرد.
همچنین نگاه کنید به " سناتور هریس در برخی از گزارشات ویدیویی" در بخش منابع و مآخذ
برخی نظریات درباره ی او
نیکول والاس تحلیل گر سیاسی شبکه ی تلویزیون "ام اس ان بی سی" در یک برنامه ی تلویزیونی اظهار داشت سناتور هریس ویژگی هایی دارد که موجب هراس دونالد ترامپ در مبارزات انتخاباتی آمریکا در سال ۲۰۲۰  است
همچنین نگاه کنید به " برخی نظریات درباره ی سناتور هریس در برنامه ی تلویزیونی چشم‌ انداز" در بخش منابع و مآخذ
تهیه و تدوین:
دکتر منوچهر سعادت نوری

*
منابع و مآخذ
کاملا هریس: تارنمای ویکی‌پدیا/ کامَه لا هریس (به زبان انگلیسی): تارنمای ویکی‌پدیا/ کامَه لا هریس در برخی از گزارشات ویدیویی (به زبان انگلیسی): تارنمای یوتیوب/ زندگی نامه ی مایا هریس (به زبان انگلیسی): تارنمای ویکی‌پدیا/ زندگی نامه ی تونی وست شوهرخواهر کامَه لا هریس (به زبان انگلیسی): تارنمای ویکی‌پدیا/ شرکت اوبر: تارنمای ویکی‌پدیا/ دارا خسروشاهی مدیر عامل شرکت اوبر: تارنمای گزیده ای از نوشتارها/ نظریه ی نیکول والاس درباره ی سناتور هریس (به زبان انگلیسی): تارنمای یوتیوب/ برخی نظریات درباره ی سناتور هریس در برنامه ی تلویزیونی چشم ‌انداز (به زبان انگلیسی): تارنمای یوتیوب/ گزارش خبرگزاری رویترز: تارنمای  پایگاه خبری اقتصاد 

*
گزیده ای از نوشتارها
https://msnselectedarticles.blogspot.com/2019/01/blog-post_29.html
بخش های پیشین مجموعه ی آشنایی با برخی نامداران جهان
=================================

۱۳۹۷ بهمن ۵, جمعه

گفتنی های تغذیه: ۲۹ - "بریان" و خواص غذایی آن

Image result for ‫wikipedia بریان اصفهان‬‎
بریان یکی از خوراکی های مشهور وغذای سنتی شهروندان اصفهان است. بسیاری از جهانگردان، پژوهشگران و سفرنامه نویسان از اصفهان به عنوان " دیار نصف جهان" یاد کرده اند و در نوشته های خود به دفعات از " بریان اصفهان" نام برده اند. در این نوشتار ضمن ارائه ی توضیحاتی پیرامون "بریان اصفهان"، برخی از ویژگی های " بریان" را با یکدیگر بررسی و 
مرور می کنیم
بریان خوراکی در فرهنگ واژه ها
بریان = نوعی خوراکی است مرکب از گوشت و پیاز چرخ کرده و ادویه که آنرا تفت دهند: فرهنگ فارسی معین
بریان = برشته - کباب‌ شده: فرهنگ فارسی عمید
بریان = در حال برشتگی . برشته (آنندراج) کباب شده و پخته شده (ناظم الاطباء) پخته بر آتش: لغت نامه ی دهخدا
بریان خوراکی در برحی از سروده ها
همی بود نالان ز درد شکم/ به بازارگان داد لختی درم
بدو گفت لختی نبید کهن/ ابا مغز بادام بریان بکن
اگر خانگی مرغ باشد رواست/ کزین آرزوها دلم را هواست: فردوسی
پادشه فرمود تا خوان آورند/ گوشت بریان‌، پیش مهمان آورند: ملک ‌الشعرای بهار
کو برنج ات که پلو خواستی از بهر ناهار؟/ مرغ بریان مگر از عالم رؤیا آمد: هادی خرسندی
رباعی بریان: روزی از روزهای شاد_ بهار/ بودم اندر دیار_ نصف_ جهان
شادمان تر شدم به وقت_ نهار/ تا که دیدم به سفره ام، بریان: دکتر منوچهر سعادت نوری 
انواع بریان
بریان اصفهان: یکی از غذاهای معروف اصفهان است که در میان بسیاری از ایرانیان طرفداران زیادی دارد و آوازه‌ اش در کشورهای دیگر هم پیچیده است. بنا بر نظر برخی از پژوهشگران چون بریان تنها غذای مخصوص اصفهان است که در مکان تهیه و فروش آن معمولاً با غذاهای دیگر طبخ نمی‌شود، اهمیت آن را نزد اصفهانی‌ها می‌رساند. البته فقط اصفهانی ‌های اصیل می‌ دانند که نام این غذا، بریان است و  برخی، آن را بریانی می‌گویند. واژه بریانی، در اصفهان به مکان و مغازه طبخ و فروس بریان اطلاق می ‌شود. هم ‌اکنون نیز در بسیاری از نقاط دنیا، غذاهایی با نام « بریانی» طبخ می‌شود که به کل، با آنچه در اصفهان بریان نامیده می‌شود، متفاوت است
آنچه از شواهد متون ادبی و تاریخی برمی‌آید، آن است که بریان اصفهان، غذایی ویژه است که نمی‌تواند بیش از چهارصد سال، قدمت داشته باشد بنابراین نه آنان که نوشته‌ اند سابقه بریان به روزگار زرتشت می ‌رسد، شاهد دقیقی برای اثبات آن دارند و نه آنان که قدمت آن را بیش از ۱۸۰ سال قبل از اتمام قاجار نمی‌دانند، از متون صفوی دربارهٔ بریان خبری دارند "نورالله" آشپز معروف "شاه عباس صفوی" در رساله ی خود آگاهی هایی را در مورد چگونگی تهیه ی بریان درشهر اصفهان پایتخت پادشان صفوی ارائه داده است  .
بریانی هندی: بریانی یکی از غذاهای معروف در میان مسلمانان شبه قاره ی هند است که با برنج، ادویه‌ و طعم‌ دهنده‌ های مختلف و گوشت (اغلب گوشت بز) طبخ می ‌شود
 سایر انواع: بریانی هندی، علاوه بر هندوستان با روشی تقریباً مشابه در جنوب شرقی آسیا و برخی از کشورهای عربی نیز تهیه می‌شود، مانند بریانی برمه ‌ای، بریانی خانگی بنگلادشی، بریانی سریلانکایی، بریانی عراقی و بریانی سندی
خواص غذایی بریان اصفهان
بریان اصفهان حاوی انواع ویتامین ‌های آ ، بی ، سی ، دی ، ای ، کربو هیدرات، پروتئین، کلسیم، آهن، سدیم، پتاسیم، منیزیم، منگنز، فسفر، سلنیوم، کولین و اسید چرب امگا ۳ است. این غذا به علت داشتن ویتامین بی ۱۲ و اسید فولیک تاثیری چشمگیر در تشکیل گلبول‌ های قرمز خون، جلوگیری از بروز کم‌خونی، افزایش استقامت و سلامتی بدن دارد
بریان به علت وجود اسید چرب امگا ۳ و ویتامین بی ۱۲ نقشی موثر در تقویت سیستم اعصاب مرکزی، آرامش ذهن، شادی و نشاط دارد و از بروز افسردگی، اضطراب و استرس در افراد جلوگیری می‌کند.
بریان سیستم قلبی و عروقی را تقویت می ‌کند. این غذا به علت داشتن کلسیم، منیزیم، فسفر و ویتامین دی تاثیر بسزایی در استحکام استخوان‌ها و دندان‌ها دارد و از بروز پوکی استخوان و آرتروز جلوگیری می‌ کند.
 بریانی به علت وجود ویتامین ای خاصیت آنتی‌اکسیدانی دارد بنا بر این سیستم ایمنی بدن را تقویت و بدن را در برابر بیماری‌های مختلف به ویژه انواع سرطان‌ها محافظت می‌کند؛ این غذا قوای جنسی افراد را هم افزایش می‌دهد
 بریان خاصیت آنتی‌بیوتیکی دارد بنابراین عفونت ‌های بدن را از بین می‌برد؛ این غذا به علت داشتن انواع ویتامین‌ها و املاح معدنی بنیه افراد لاغر را تقویت می‌کند
 بریان بینایی را تقویت می‌کند و تاثیر بسزایی در شادابی پوست و مو دارد
راز خوشمزگی بریان اصفهان
سرخ کردن بریان در کفگیر مخصوص بریان اصفهان، اصلی ترین نکته ی تهیه این غذاست. اضافه کردن ادویه های اصفهان و چگونگی پخت گوشت با ظرف و اجاق ویژه، از مهم ترین نکات تهیه ی بریان است که طعم آن را در مکان های مختلف متفاوت می کند. برشی از نارنج یا لیموی تازه همراه با برگ های با طراوت ریحان، یک لیوان دوغ محلی و شاید یک برش پیاز، خوردن بریان را به یکی از رویایی ترین وعده های غذایی به ویژه برای مسافران نوروزی در دیار نصف جهان تبدیل کرده است. این غذای سنتی خوردنش با نان سنگک طرفداران زیادی دارد. به تازگی بعضی از بریانی فروشی ها برای تزیین بریان خود از خلال بادام و پسته و یا گردو هم استفاده می کنند.
همچنین نگاه کنید به " بریان اصفهان در برخی از گزارشات ویدیویی" در بخش منابع و مآخذ
نگارش  و تدوین
دکتر منوچهر سعادت نوری
*
منابع و مآخذ
بریان در فرهنگ فارسی معین:: تارنمای واژه یاب/  بریان در فرهنگ فارسی عمید:  تارنمای واژه یاب/ بریان در لغت نامه ی دهخدا: تارنمای واژه نامه پارسی ویکی/ بریان اصفهان: تارنمای ویکی‌پدیا/  بریانی هند: تارنمای ویکی‌پدیا/ خواص غذایی بریان اصفهان: تارنمای باشگاه خبرنگاران/ راز خوشمزگی بریان اصفهان: تارنمای برترین ها/ ابا مغز بادام بریان بکن سروده ی فردوسی: تارنمای گنجور/ گوشت بریان‌ سروده ی ملک ‌الشعرای بهار: تارنمای گنجور/ مرغ بریان مگر از عالم رؤیا آمد سروده ی هادی خرسندی: تارنمای گلچینی از سروده ها/ رباعی بریان: تارنمای گلچینی از سروده ها/ بریان  در برخی از گزارشات ویدیویی: تارنمای یوتیوب

۱۳۹۷ دی ۲۸, جمعه

دیوار های مشهور جهان



DivarLogo.png.
تصمیم و تاکید دونالد ترامپ رئیس ‌جمهور آمریکا در مورد تامین امنیت مرزی و احداث دیواری طولانی‌ و بزرگ بین آمریکا و مکزیک، واژه ی "دیوار" را بر سر زبان ها انداخته است. در این نوشتار، "دیوار های مشهور جهان" را با یکدیگر بررسی و مرور می کنیم:
١
دیوار بزرگ چین: طولانی‌ترین و بزرگترین سازهٔ مهندسی تدافعی و نظامی از لحاظِ زمانِ ساخت در جهان است. این دیوار در نقشه جغرافیایی چین ۸۸۵۱ کیلومتر امتداد یافته‌ است و در سال ۱۹۸۷ میلادی در فهرست میراث جهانی ثبت گردیده ‌است. زمان ساخت دیوار چین به سده ی پنجم تا هشتم قبل از میلاد بازمی‌گردد. حکومت وقت چین برای پیشگیری از یورش ملیت‌ های شمالی هیونک هو (از نژاد مغول و قوم هون)، برج‌های آتش برای خبررسانی یا قلعه ‌های مرزی برای حصول اطلاعات دشمن را در ارتباط با دیوار و بر روی آن ایجاد کرد. در سال ۲۲۱ پیش از میلاد، امپراتور چین شی هوان پس از به وحدت رساندن چین، دیوارهای دوک‌ها را به هم پیوند داد که به صورت دیوار بزرگ در مرزهای شمالی بر روی کوه‌ها درآمد. او می‌خواست با این کار از حملات دشمن به مراتع شمالی جلوگیری کند. تاریخ ‌دانان چینی اعتقاد دارند که حدود یک میلیون سرباز قادر بودند به‌طور هم‌زمان در امتداد دیوار چین مستقر شده و برای نبردهای احتمالی آماده باشند. در این زمان طول دیوار چین به ۵۰۰۰ کیلومتر می‌رسید. در سلسله هان پس از سلسله ی چین طول دیوار به ۱۰ هزار کیلومتر رسید. در تاریخ دو هزار و اندی ساله ی چین، حکمرانان دوران مختلف به ساخت دیوار چین پرداختند. دیواری که امروزه قابل مشاهده است، دیوار متعلق به سلسله ی مینگ (۱۳۶۸ – ۱۶۴۴ میلادی) است از غرب به دروازه ی «جایو گوان» در استان گانسو و از شرق به ساحل رود یالو جیان در استان لیائونینگ در شمال شرقی چین منتهی می ‌شود و درمیان آن ۹ استان، شهر و ناحیه ی خود مختار به طول ۷۰۰۰ کیلومتر وجود دارد و مردم آن را دیوار طولانی می ‌نامند
٢

بقایای دیوار بزرگ گرگان که زیر خاک مدفون شده است 
دیوار بزرگ گرگان: یا دیوار سرخ که در متون قدیمی به نام مار سرخ نیز خوانده شده‌ دیواری تاریخی است که از کنار دریای
 خزر در ناحیه گمیشان آغاز شده و تا کوه‌های گلیداغ در شمال شرق کلاله ادامه می ‌یافته‌ است. هم‌اکنون تقریباً تمام این دیوار از میان رفته‌است و تنها بخش‌های کوچکی از آن که در زیر خاک مدفون مانده، باقی است. دیوار تاریخی گرگان پس از دیوار چین، بزرگترین دیوار دفاعی جهان است. این دیوار عظیم تاریخی که ۲۰۰ کیلومتر طول دارد در ۲۹ تیرماه سال ۱۳۷۸ به ثبت ملی رسیده‌ است.عکس این دیوار نخستین بار توسط "اریک اشمیت" باستان‌شناس آمریکایی ثبت شد.  اشمیت که با هواپیمای خود در سالهای ۱۳۱۵ و ۱۳۱۶ از نقاط باستانی ایران عکاسی می‌کرد، در منطقه ی گرگان دیوار قرمز رنگی را دید که از سمت دریای خزر به طرف کوه‌های گلیداغ امتداد دارد. او از این دیوار عکس گرفت و این عکس‌ها سندی برای تحقیقات باستان شناسان ایرانی و خارجی بر این دیوار شد.
٣
دیوار بزرگ اسلون: یک ساختار کیهانی است که از دیوار غول‌پیکری از کهکشانها تشکیل شده‌است. کشف آن در ۲۰ اکتبر ۲۰۰۳ از سوی دانشگاه پرینستون و توسط "جان ریچارد گات" و "ماریو جوریچ" و همکارانشان و بر پایه داده‌های نقشه‌برداری آسمانی دیجیتال اسلون، اعلام شد. این دیوار برابر ۱.۳۸ میلیارد سال نوری (۱٫۳۰×۱۰۲۵ متر) طول دارد که تقریباً ۱/۶۰ قطر جهان قابل مشاهده را تشکیل می‌دهد و تقریباً در فاصله یک میلیارد سال نوری از زمین قرار دارد. تا پیش از کشف دیوار بزرگ هرکول -کورونا بوریلیس در نوامبر ۲۰۱۳، بزرگترین رشته‌ کهکشان شناخته‌شده بود. دیوار بزرگ اسلون ۲.۷۴ مرتبه از دیوار بزرگ سی‌اف‌ای۲ که در سال ۱۹۸۹ و توسط "مارگارت گلر" و "جان هوکراه" از دانشگاه هاروارد کشف شده ‌بود، طویلتر است و دربرگیرنده چندین ابرخوشه کهکشانی است که بزرگترین آنها اس‌سی‌آی ۱۲۶ است. پس از آن ابرخوشه اس‌سی‌آی ۱۱۱ بزرگترین ابرخوشه این رشته‌کهکشان است.
٤
دیوار بزرگ هرکول - کورونا بوریلیس: (دیوار بزرگ زانو زده ی تاج ‌شمالی) یک اَبَرساختار غول‌پیکر از کهکشان‌ هاست که گستره‌ای نزدیک به ۱۰ میلیارد سال نوری دارد. این ساختار بزرگترین و پرجرم‌ترین ساختار شناخته‌شده در گیتی است. این ساختار بزرگ در نوامبر سال ۲۰۱۳ و توسط نقشه‌برداری انفجارهای پرتو گامایی که در جهان دور دست رخ می‌داد، کشف شد. اخترشناسان از داده‌ های به دست آمده از ماموریت انفجار پرتو گامای سوییفت و تلسکوپ فضایی پرتو گامای فرمی استفاده نمودند.
۵
دیواره ی بزرگ مرجانی: به مجموعه‌ ی بسیار بزرگی از آبسنگ ‌های مرجانی گفته می‌شود که در شرق کشور استرالیا و در اقیانوس آرام قرار گرفته‌اند. «دیواره ی بزرگ مرجانی» بزرگ‌ترین مجموعه‌ی صخره ‌های مرجانی در دنیا به شمار می ‌آید و از جاذبه ‌های گردشگری ایالت‌ کوئینزلند در کشور استرالیاست. شهرهای تانزویل، کَنز و مکای از شهرهایی هستند که برای دیدن صخره‌ های مرجانی مورد استفاده گردشگران قرار می‌گیرند.
٦
دیوار برلین (دیوار برلن): نام دیواری به طول ۱۵۵ کیلومتر و به ارتفاع 3/6 متر بود که پس از خاتمهٔ جنگ جهانی دوم و شکست حزب نازی تأسیس شد. این دیوار در سال ‌های ۱۹۶۱ تا ۱۹۸۹ به‌مدت ۲۸ سال شهر برلین را به دو منطقهٔ شرقی و غربی تقسیم کرده‌ بود…   روز نهم نوامبر ۱۹۸۹ به روز فروپاشی دیوار برلین تبدیل شد. این دیوار ظرف روزها و هفته ‌های بعد و توسط کسانی که از دیگر نقاط آلمان شرقی خود را به برلین رسانده بودند به تدریج خراب شد. فروریختن دیوار برلین، اولین قدم در راه اتحاد مجدد دو آلمان بود که سرانجام در سوم اکتبر ۱۹۹۰ صورت گرفت.
۷  
دیوار بزرگ لس آنجلس
نگاه کنید به بخش منابع و مآخذ
۸
دیوار کرملین (پردهٔ آهنین): نام بخش ‌بندی مرزی اروپای پس از جنگ جهانی دوم-در ۱۹۴۵- و در جنگ سرد به دو بخش اروپای غربی و کشورهای عضو پیمان ورشو بود. با پایان جنگ سرد در ۱۹۹۱ پردهٔ آهنین نیز برچیده ‌شد. این اصطلاح کنایه‌ای است از تلاش ‌های شوروی برای ممانعت از ارتباط آزاد خود و دولت ‌های اقماریش با کشورهای غیر کمونیستی غربی. این اصطلاح را نخستین بار وینستون چرچیل در ۱۹۴۵ ضمن بحث از مسائل سیاست خارجی در مجلس عوام بکار برد. مهمترین نماد فیزیکی این پرده دیوار برلین بود. فروپاشی این پرده از لهستان آغاز شد و با مجارستان، آلمان شرقی، بلغارستان، چکسلواکی و رومانی ادامه‌ یافت. رومانی تنها کشور بلوک شرق بود که سرنگونی رژیم کمونیستی‌اش با خشونت همراه بود. 
۹
دیوار لندن: یکی از مراکز مهم مسکونی شهر لندن، شهر باستانی این شهر (سیتی لندن) است که امروزه دو میلیون نفر را در خود جا داده است. این شهر در سال ‌ها پیش با کمک رومی‌ها ساخته شده‌ است. این شهر مرکز نهضت ‌های بزرگ تاریخ بوده ‌است. در حدود سال ۴۷ میلادی این شهر به عنوان مرکز تجاری در زمان حضور رومی ها در انگلیس بود. در زمان اوج خود این مرکز دارای جمعیتی حدود ۴۵۰۰۰ تا ۶۰۰۰۰ نفر بود. رومی ها دیوار لندن را در بین سال‌های ۱۹۰ تا ۲۲۵ میلادی ساختند. دیوارهایی که رومی ها ساختند تقریباً با دیوارهای امروزی سیتی لندن یکسان است. در زمان ایجاد دیوار قدرت رومی ها در حال کاهش بود.
۱۰
دیواره یا حصار بین آمریکا و مکزیک: رشته دیواره هایی در امتداد مرز ایالات متحده آمریکا - مکزیک است که هدف آنها پیشگیری از مهاجرت غیرقانونی از مکزیک به آمریکا است. این حصار گروهی از دیوارهای فیزیکی نسبتاً کوتاه است که بینشان با «فنس‌های مجازی» که شامل سیستمی از دوربین ‌های تحت رصد گشت مرزی ایالات متحده آمریکا ایمن شده، و نه یک سازه سرتاسری. به تاریخ ژانویه ۲۰۰۹, اداره گمرک و حفاظت مرزی ایالات متحده آمریکا گزارش داده که ۵۸۰ مایل (۹۳۰ کیلومتر) حصار موجود بوده‌ است. طول کل مرز خشکی ۱٬۹۸۹ مایل (۳٬۲۰۱ کیلومتر) است. دونالد ترامپ در تمام دوران کمپین ریاست‌ جمهوری، خود خواهان احداث یک دیوار بزرگتر و مستحکم تر شده بود و مدعی شد که مکزیک هزینهٔ ساخت آن را که بین ۸ تا ۱۲ یا حتی ۲۵ میلیارد دلار تخمین زده می‌شود خواهد داد.
۱۱
دیوار مرزی ایران و پاکستان
نگاه کنید به بخش منابع و مآخذ
۱۲
دیوار حائل اسرائیل در کرانه ی غربی: دیواری است که اسرائیل در سال ۲۰۰۲ کار ساخت آن را در کرانه ی باختری رود اردن آغاز کرد. دولت اسرائیل مدعی‌ست این دیوار به دلایل امنیتی ساخته شده و هدف از ساخت آن جلوگیری از حمله به خاک اسرائیل است. مقامات فلسطینی مدعی هستند علت ساخت این دیوار گرفتن زمین‌ های بیشتر از فلسطینیان است. ۹۹ در صد دیوار حائل نه در مرز میان دو کشور، بلکه در کرانه ی باختری واقع شده و برخی شهرک‌ های یهودی‌ نشین داخل خاک فلسطین را هم در بر می ‌گیرد. دیوان بین‌المللی دادگستری این دیوار را در مناطقی که وارد قلمرو فلسطینیان می‌شود، غیر قانونی اعلام کرد.
۱۳
دیوار مرزی مصر و  نوار غزه
نگاه کنید به بخش منابع و مآخذ
۱۴
دیوار جنوبی تخت جمشید: تخت جمشید یا پارسه یا پرسپولیس، پرسه ‌پلیس، هزار ستون، صد ستون یا چهل ‌منار نام یکی از شهرهای باستانی ایران است که طی سالیان، پیوسته پایتخت باشکوه و تشریفاتی پادشاهی ایران در زمان امپراتوری هخامنشیان بوده ‌است. کتیبه ی داریوش بزرگ بر دیوار جبهه جنوبی تخت جمشید، آشکارا گواهی می‌دهد که در این مکان هیچ بنایی از قبل وجود نداشته‌ است. سنگ‌ نبشته بابلی پی‌بنای دیوار جنوبی تخت جمشید یکی از چهار کتیبه پی‌بنای دیوار جنوبی تخت جمشید است. این کتیبه به خط بابلی می‌باشد. تعداد سطور این سنگ نبشته ۲۴ سطر است. موضوع سنگ نبشته که به دستور داریوش بزرگ ساخته شده‌ است، ستایش اهورامزدا، اعطاء پادشاهی از اهورامزدا به داریوش بزرگ، گستردگی سرزمین پارس، آرزوی پایندگی برای پادشاهی و کاخ‌های داریوش بزرگ می‌ باشد.
۱۵
دیوار اریحا: یک دیوار دفاعی یا مقابله با سیل مربوط به دوارن نوسنگی پیش‌ از سفال است که احتمالاً متعلق به تقریباً ۸۰۰۰ سال پیش از میلاد بوده ‌است.  بنا بر کتاب مقدس، بنی‌ اسرائیل طول دیوار اریحا را با راه بردن تابوت عهد به مدت هفت روز طی کردند. تابوت عهد یا صندوق عهد عتیق حاوی دو لوح سنگی بود که ده فرمان خدا به موسی بر روی آن نوشته شده بود. به نوشته ی کتاب مقدس، صندوق عهد عتیق در معبد بیت‌المقدس قرار دارد. بنا به روایات، دیوار اریحا پس از رژه ی ارتش بنی‌ ‌اسرائیل دور شهر و چرخاندن تابوت عهد و دمیدن در شیپور فرو می‌ریزد. بعضی فیزیکدانان عقیده دارند ممکن است این اتفاق به دلیل رزونانس (تشدید) بین موج حاصل شده از این اصوات و دیوار اریحا بوده باشد. در فیزیک، رزونانس یا تشدید عبارت است از تمایل سیستم به نوسان با بیشینه دامنه در فرکانس‌هایی خاص که به آنها فرکانس رزونانس یا فرکانس تشدید گویند. در چنین فرکانس‌هایی انرژی ارتعاشی در جسم ذخیره می‌شود و در نتیجه نیرویی کوچک و متناوب می‌تواند باعث حرکتی نوسانی با دامنه بزرگ شود.   
۱۶
دیوار آدامس ها: مکانی است در سیاتل آمریکا برای تمام کسانی که علاقه زیادی به چسباندن آدامس جویده شده خود به دیوار دارند.  سیاتل شهری در ایالت واشینگتن در کشور آمریکاست. این شهر بزرگ ‌ترین شهر منطقهٔ شمال غربی اقیانوس آرام در آمریکاست. دایوارآدامس ها برای اولین بار در سال ۱۹۹۳ میلادی (۱۳۷۲ خورشیدی) با تاسیس یک سالن تئاتر در این منطقه ساخته شد، تماشاگرانی که برای خرید بلیت نمایش، ساعت ها در صف منتظر می ماندند و یا کسانی که پس از اتمام تئاتر از سالن خارج می شدند، آدامس های جویده شده خود را به این دیوار می چسباندند. تعداد این آدامس ها آنقدر زیاد بود که نظافت چی های سالن مجبور بودند هفته ای دو بار این دیوار را تمیز کنند، تا اینکه بالاخره تصمیم گرفتند آن را همانطور به حال خود رها کنند. دیوار آدامسی ۱۵ متر طول و چهار و نیم متر ارتفاع دارد…  در سوم نوامبر ۲۰۱۵ این دیوار بعد از ۲۳ سال برای اولین بار با دستگاه های بخار فوق العاده قوی تمیز شد تا از فرسایش دیوار توسط شکر موجود در آدامس ها جلوگیری شود و در نهایت ۱۰۷۰ کیلوگرم آدامس از روی دیوار برداشته شد، اما از۱۰  روز بعد دوباره چسباندن آدامس به این دیوار آغاز و در عرض چند روز بخش زیادی از دیوار با آدامس پوشانده شد.
۱۷  
دیوار یا خط آتیلا: دیوار یا خطی مرزی بین دو بخش یونانی و ترک نشین قبرس است. به خاطر این که اسم رمز عملیات ارتش ترکیه در قبرس در سال ۱۹۷۴ میلادی (۱۳۵۳ خورشیدی)، «آتیلا» بود این خط به خط آتیلا مشهور شد. این خط درواقع دیواری طولانی به طول ۱۸۰ کیلومتر است که هر قسمت از آن، از مواد مختلفی ساخته شده است، این دیوار، قبرس شمالی تحت نفوذ ترکیه و قبرس جنوبی تحت نفوذ یونان را از یکدیگر جدا می کند و از وسط نیکوزیا پایتخت قبرس نیز می گذرد. این دیوار پس از فروپاشی دیوار برلین، باعث شده نیکوزیا تنها پایتختی باشد که به دو قسمت تقسیم شده است.
۱۸ 
دیوار یادبود سربازان ویتنام: اثر معماری مشهور به نام مایالین که به طول ۸۰۰۰ متر ساخته شده، در واشینگتن دی سی قرار   دارد. واشینگتن، دی سی که عموماً بدان رسماً ناحیه ی کلمبیا یا دی سی گفته می شود، پایتخت ایالات متحده ی آمریکاست. این دیوار به افتخار سربازان، جان باختگان، جانبازان و مفقودان جنگ ویتنام ساخته شده و درواقع از سه بخش تشکیل شده است؛ مجسمه ی یادبود سه سرباز، زنان سرباز و دیوار کهنه ی سربازان که مشهورترین بخش دیوار هم به حساب می آید. روی این دیوار نام تمام کسانی که به نحوی در این جنگ شرکت داشته اند به عنوان یادبود ذکر شده است.
۱۹ 
دیوار پادشاه طوفان یا دیوار «استورم کینگ»: که در نیویورک قرار دارد، دیواری سنگی است که از سنگ و صخره هایی با ابعاد مختلف در رنگ های گوناگون تشکیل شده است. این دیوار ۴۰۲ کیلومتر طول دارد و از میان جنگل و رودخانه های میان راه عبور می کند. دیوار استورم کینگ که در سال ۱۸۵۲ میلادی ساخته شد، یکی دیگر از دیوارهای ساخته ی دست بشر به حساب می آید که حالا پس از گذشت سال های طولانی، بارش های فراوان و باد و طوفان تا حدودی شکل سنگ های آن را تغییر داده اما همچنان سالم و پابرجا باقی مانده است.
۲۰
دیوار دلسوزی و شفقت (دیوار مهربانی) در شیراز: طرح چند تن از جوانان  در شهر شیراز برای راه ‌اندازی دیوار مهربانی به دلیل ابتکار و همچنین علاقه ‌مندی مردم به کارهای خیر و ساماندهی اجناس اضافه در خانواده ‌ها، به ‌سرعت در ایران فراگیر شد. اکنون در ایران در کمتر شهر و محله‌ای است که یک دیوار مهربانی پذیرای مردم خیراندیش برای جمع ‌آوری و ارایه ی  لباس‌ های مازاد بر نیاز نداشته باشد.
۲۱
دیوار عشق در پاریس: در سال ۲۰۰۰ ساخته شده و در منطقه ‌ی «مونمارتر» قرار دارد. فرق آن با دیوارهای دیگر این است که طراحان خلاقی داشته که توانستند با ساختن این دیوار، معادلات ذهنی مردم و تصوری که از معنی دیوار داشتند را به هم بریزند. تا قبل از آن، دیوار برای خیلی‌ها نمادی از جداسازی بود؛ تا اینکه یک روز «فردریک بارون» خطاط و «کِلِر کیتو» که در نقاشی‌های دیواری تخصص داشت، تصمیم گرفتند دیواری به مساحت ۴۰ متر مربع بسازند که به ۶۱۲ قطعه کاشی احتیاج داشت تا ۳۱۱ بار، جمله‌ی «دوستت دارم» را به ۲۵۰ زبان مختلف بنویسند. بیشتر این زبان‌ها، جزو زبان‌ های مشهور دنیا به شمار می‎روند؛ اما از چندین زبان ناشناخته‌تر نیز استفاده شده است.
۲۲
دیوار صوتی: در هوانوردی، نقطه‌ای است که متحرک اگر بخواهد به مافوق صوت برسد باید از آن عبور کند. اولین بار در دهه ۱۹۵۰ دیوارهای صوتی شکسته شدند. شکسته‌ شدن دیوار صوتی همراه با صدایی بلند است. شکستن دیوار صوتی با گذشتن از سرعت صوت، اولین بار در ۱۴ اکتبر ۱۹۴۷ و به وسیلهٔ "چاک ئیگر" خلبان نیروی هوایی آمریکا با هواپیمای " بل ایکس یک" اتفاق افتاد
۲۳
دیوار نُدبه: در عبری هَکوتِل همعراوی (به معنای دیوار غربی، تلفظ عامیانه ی عبری: کُتِل) مقدس ‌ترین مکان مذهبی یهودیان است که بر روی تپه «موریا» در شهر اورشلیم قرار دارد. به باور یهودیان دیوار ندبه از آخرین باقی ‌مانده‌ های هیکل سلیمان و دومین پرستش‌گاه اورشلیم و مرکز دعا و منبع الهام برای یهودیان در اسراییل و سراسر جهان می‌ باشد. مسلمانان آن را دیوار بُراق (به عربی: حائِط البُراق) می‌ خوانند و معتقدند پیامبر اسلام مرکب خود را در شب معراج به آن بست. در نماز روزانه ی یهودیان جهان، مختصات این مکان به عنوان قبله استفاده می‌ شود
۲۴
دیواره‌ ی دریایی: دیواره‌ ای است که توسط انسان برای جلوگیری از عمل تخریبی امواج و جریان‌های دریایی در کنار دریا ساخته می‌شود به توده‌ های دیوارمانندی که در اثر تجمع قلوه‌ سنگ‌ها و دیگر مواد سست در موارد طوفانی در کنار دریا جمع می‌شود، دیوار دریایی طبیعی گفته می‌شود 
۲۵
دیوار شرقی مرز شمالی اقامتگاه نیو آمستردام در نیویورک: که به خاطر آن خیابانی در نیویورک به نام "خیابان دیوار" (به انگلیسی وال استریت)  خوانده شده است. وال استریت خیابان معروفی در محلهٔ منهتن، نیویورک در ایالات متحده ی آمریکا است. خیابان وال استریت از شرق و از خیابان برادوی به خیابان جنوبی در تنگه ی رودخانه ی شرقی متصل می‌ شود. جرج واشنگتن، اولین رئیس‌جمهور ایالات متحده ی آمریکا در عمارت فدرال در خیابان وال استریت، به عنوان اولین رئیس جمهور آمریکا، قسم یاد کرد. ساختمان بازار بورس نیویورک که بزرگ ‌ترین بورس جهان از نظر میزان معاملات و حجم مالی است، در خیابان وال استریت قرار دارد. همچنین مرکز بزرگ ‌ترین مراکز اقتصادی آمریکا و چند بورس مهم اقتصادی این کشور از جمله بازار بورس نیویورک، بازار بورس نزدَک، بازار بورس آمریکا، بازار بورس تجاری نیویورک و میز بازرگانی نیویورک در این منطقه قرار دارد. دربارهٔ علت نامگذاری این خیابان نظریه ای که مورد توافق اکثریت است بیان ‌می‌ کند که نام این خیابان بخاطر وجود دیوار شرقی واقع شده در مرز شمالی اقامتگاه نیوآمستردام، انتخاب شده‌ است. این دیوار برای محافظت از تهاجم نظامیان انگلیسی یا بومیان آمریکایی ساخته شده‌ است.
۲۶
دیوار دفاعی قصر شیرین: مربوط به اواخر دوره ساسانیان است و در شهرستان قصر شیرین، بخش مرکزی، ۱۷ کیلومتری غرب قصر شیرین، مرز فعلی شهرستان قصر شیرین و سر پل ذهاب، کنار روستای فتاح بگ واقع شده و در تاریخ ۲۲ اسفند ۱۳۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است
۲۷
دیوار دل: که "سعدی" در مورد آن گفته است
دیوار دل به سنگ تعنت خراب گشت/ رخت سرای عقل به یغما کنون شود
چون دور عارض تو برانداخت رسم عقل/ ترسم که عشق در سر سعدی جنون شود: سعدی (۶۰۶ – ۶۹۰ قمری)
و "گوگوش" در ترانه ی "کیه کیه" با آواز خود از آن یاد کرده است:
پشت دیوار دلم یه صدای پا میاد/ یه صدای آشنا از تو کوچه ها میاد/ یه صدای پا میاد یه صدای پا میاد
نفسم راهشو گم کرده تو سینه/ چشم من یه سایه رو دیوار می بینه
صدای تیک تیک قلبم نمی ذاره/ صدای پاهاش توی گوشام بشینه
اونجا کیه کیه ؟/ شت دیوار کیه؟/ سایه شو من می بینم/ شاید خواب می بینم/ برگشته پیش من امید آخرینم
۲۸
دیوار کاخ آپادانا: به دلیل ارتفاع ۲۰ متری ستون ‌ها بيش از ۵ متر ضخامت داشته است.  به دستور داريوش بزرگ پادشاه دودمان هخامنشی در چهار گوشۀ تالار آپادانا و در زير ديوار آن صندوقي سنگي كار گذاشته اند و در هر يك چهار سكۀ زر و سيم و يك لوحۀ زرين و يك لوحۀ سيمين، حاوي متني به زبان پارسي باستان و با ترجمۀ ايلامي و بابلي قرار داده اند. بر روی ديوار كاخ آپادانا مجموعه اي از آجر كاشي هاي رنگين بوده كه بر روي آن ها نوشته اي از خشايار شاه نیز وجود دارد. اين آجر كاشي ها اكنون در موزۀ ايران باستان نگهداري مي‌ شود.
۲۹
دیوار در کنایات و  اصطلاحات فارسی: مهمترین آنها عبارتند از
* "دیوار کوتاه": کنایه از مفلس و تهیدست - فقر و تنگدستی
* "دیواری از دیوار ما کوتاهتر ندیدی/ پیدا نکردی/ گیر نیاوردی": آن را به کسی گویند که از بین چندین نفر یکی را که از همه بی تقصیرتر یا مظلوم تر و ضعیف تر است برای انتقام گرفتن یا خالی کردن عقده خود یا حتی انجام کاری انتخاب کند
۳۰
دیوار حاشا: "دیوار حاشا بلند است" یکی از ضرب المثل های ایرانی است
معنا و مفهوم ضرب المثل "دیوار حاشا بلند است": حاشا کردن و منکر شدن حد و مرزی ندارد و حرف یا عمل خود را میتوان به  راحتی و تا حد غیرممکن و نامحدود انکار کرد
حاشا و دیوار حاشا در برخی از سروده ها
حاشا که من به موسم گل ترک می کنم/ من لاف عقل می‌زنم این کار کی کنم
مطرب کجاست تا همه محصول زهد و علم/ در کار چنگ و بربط و آواز نی کنم
از قیل و قال مدرسه حالی دلم گرفت
یک چند نیز خدمت معشوق و می کنم…: حافظ شیرازی (زاده ۷۲۷ – درگذشته ۷۹۲ قمری شیراز) معروف به لسان‌الغیب
مگر دست سپید تو تن سبز چناران بلند باغ حیدر را نوازش کرد
که می شنگند و می رقصند و می خندند
مگر ناگاه نسیم سرد گستاخ از سر زلفت/ چه می گویی؟ تو و انکار؟
تو را بر این وقاحت ها که عادت داد؟
صدای بوسه را حتی درخت تاک قد خم کرده بستان شهادت داد
مگر دیوار حاشا تا کجا تا چند ؟ حمید مصدق (زادهٔ ۱۳۱۸ شهرضای اصفهان - درگذشتهٔ ۱۳۷۷ خورشیدی تهران) شاعر و حقوقدان ایرانی
تهیه و تدوین
دکتر منوچهر سعادت نوری
*
منابع و مآخذ
دیوار بزرگ چین: تارنمای ویکی‌پدیا/ دیوار بزرگ گرگان: تارنمای ویکی‌پدیا/ نخستین دیوار دفاعی ایرانیان (به زبان انگلیسی): تارنمای گزیده ای از نوشتارها/ دیوار بزرگ اسلون: تارنمای ویکی‌پدیا/ دیوار بزرگ هرکول - کورونا بوریلیس (دیوار بزرگ زانو زده ی تاج ‌شمالی): تارنمای ویکی‌پدیا/ دیواره ی بزرگ مرجانی: تارنمای ویکی‌پدیا/ دیوار برلین (دیوار برلن): تارنمای ویکی‌پدیا/ دیوار بزرگ لس آنجلس (به زبان انگلیسی): تارنمای ویکی‌پدیا/ دیوار کرملین (پردهٔ آهنین): تارنمای ویکی‌پدیا/ دیوار لندن: تارنمای ویکی‌پدیا/ دیوار یا حصار آمریکا - مکزیک: تارنمای ویکی‌پدیا/ دیوار حائل اسرائیل در کرانه غربی: تارنمای ویکی‌پدیا/ دیوار مرزی ایران و پاکستان (به زبان انگلیسی): تارنمای ویکی‌پدیا/ دیوار مرزی مصر و  نوار غزه (به زبان انگلیسی): تارنمای ویکی‌پدیا/ تخت جمشید و دیوار جنوبی آن: تارنمای ویکی‌پدیا/ کتیبه ی دیوار جنوبی تخت جمشید: تارنمای ویکی‌پدیا/ دیوار اریحا: تارنمای ویکی‌پدیا/ رزونانس یا تشدید: تارنمای ویکی‌پدیا/ دیوار آدامس ها - دیوار یا خط آتیلا - دیوار یادبود سربازان ویتنام - دیوار پادشاه طوفان: تارنمای سماتک/ دیوار دلسوزی و شفقت (دیوار مهربانی) در شیراز:تارنمای خبرگزاری فارس/ دیوار عشق در پاریس: تارنمای ایوار/ دیوار صوتی: تارنمای ویکی‌پدیا/ دیوار نُدبه: تارنمای ویکی‌پدیا/ دیواره‌ ی دریایی: تارنمای ویکی‌پدیا/ دیوار شرقی مرز شمالی اقامتگاه نیو آمستردام در نیویورک: تارنمای ویکی‌پدیا/ دیوار دفاعی قصر شیرین: تارنمای ویکی‌پدیا/ آهنگ کیه کیه با صدای گوگوش: تارنمای یوتیوب/ دیوار کاخ آپادانا: بسیاری از تارنماها/ دیوار در کنایات و اصطلاحات فارسی: بسیاری از تارنماها/ معنی ضرب المثل "دیوار حاشا بلند است": تارنمای آینه/ حاشا و دیوار حاشا در برخی از سروده ها: تارنمای گلیچنی از سروده ها/ اشاراتی به دیوار برلین، دیوار بزرگ لس آنجلس، دیوار کرملین و دیوار لندن (نوشتاری ازهمین تدوین کننده به زبان انگلیسی): تارنمای ایرانیان