۱۳۹۲ مرداد ۹, چهارشنبه

=====Moments to Search for the Original Poet=====

 Long time ago, possibly in 1994 or 1995, there was a meeting in our Sherbrooke Community Center in Montreal. About fifty-five or sixty distinguished and eminent individuals, men and women, representing different classes of the neighbourhood were attending that meeting. Among them, there were very well known university scholars, businessmen, teachers, radio reporters, TV broadcasters, army officers, governmental figures, journalists, and also many members of various ethnic groups and so on.
The main purpose of the meeting or the first agenda was to discuss the policies by which many members of the community could get effectively involved in helping the needy people in the case of emergency. The Chairman of the Center, a man in his 60s, entered the room; shook hand with everybody, and with a smiling face went behind the podium. In his opening remarks he said: “The widening gap between the rich and the poor in this country finds no manifestation quite bitter as the sight of homeless families, wandering the streets and finding respite in the subways, alleys and shelters of our major cities. Today our nations mood has changed from sadness to impatience. The poor are our neighbours. They are like you and me; they have gone to college, had jobs and been laid off, they have had families and served in the military. But unlike many of us, homeless people have suffered job losses and illnesses they could not prevent; many of them became mentally ill, released into a society they can neither comprehend nor defend themselves against. So, let us hear from you, anyone, how we can help our poor people at most?”
After a second of silence, a young man who looked like to be a college student responded:
“As you all know, the struggle to reduce and to eliminate the evil of poverty constitutes one of the major struggles of our time. Reducing any type of poverty must be a priority. Of course, it is easier said than done. The surest way to do more to help the poor is to continue to communicate with them and find out what is the real cause of their pain? On my way to this meeting, I wrote a poem, which is so relevant to the agenda of our gathering that I like to read it here”. Then he softened his throat and with a sense of satisfaction he began to read the following lines:
All human beings are in truth akin,
All in creation share one origin.
When fate allots a member pangs and pains,
No ease for other members then remains.
If, unperturbed, another’s grief cannot scan,
Thou are not worthy of the name of man.
The guy then stopped reading, stayed still, and looked at the audience to see if he could have impressed anybody. All men and women looked indifferent and some were with a funny smile. He was surprised until the Chairman of the meeting who was a university professor started to talk: “Sir, Although the agenda of this meeting is to discuss how we can help poor people in our community and it seems inappropriate to talk about literature here, I must tell you that the verses you just read were very meaningful and inspiring. But that poem did not belong to you. I am sure most people in this room know that an Iranian poet, Saadi, composed it. The poet is also internationally known and his poem has been engraved in the Headquarters’ Entrance of the UN in New York City”
At the same time, an Iranian scholar who was among the audience stood up and said: “I agree with Mr Chairman, that is a Saadi’s poem. That was not, however, a precise translation of the poem. I quite remember that Jimmy Carter, former US president, in a royal party, which was televised in Tehran in late 70s, also read an accurate translation of the same poem:
"All human beings are members of one frame
since all, at first, from the same essence came.
When time afflicts a limb with pain,
the other limbs cannot at rest remain."
Humiliated and frustrated by what was declared, the young student looked like an orange with all the juice and flesh squeezed out. In embarrassment and to the hope of salvation, he uttered: [Jimmy Carter was wrong. As today, nobody believes him; even his own mom, Lillian Carter, disagrees with him. She once said: "When I look at my children, sometimes I wish I remained virgin"! Besides, I was not invited to that royal party that you were talking about. If I were there, I would have explained to Jimmy Carter that I composed that poem]! And after a pause, he concluded: “What you two gentlemen just said about the poem I read is entirely wrong. It did not contain a grain of truth. The truth is that I wrote the poem first and unfortunately I was robbed by Saadi”!
The audience, those very distinguished people who always control their emotions, started to stare right into the eyes of the guy, and one of them screamed and shouted angrily and aloud, “Are you crazy? Saadi wrote that famous poetry almost seven centuries ago. You were not even born on those days”. The young man did not have any other choice but to act as a stand up comedian! He nodded and said, “Of course. If I were around those days, I would never allow Saadi to rob me and put down his own name on top of this magnificent piece of work”!
There were a few nervous giggles from people in the audience, which followed by a moment of deathlike silence. After a few seconds, the Chairman looked at the bunch of papers on his desk and said, “Let us be serious now, and continue our discussion on the agenda of this meeting; let us see what we really can do for the poor people of our own community” And the discussions went on and on, and on!
Epilogues
1. That very interesting and amazing meeting motivated me to look for the other translations of Saadi’s poem, and to really search for a version that could be both accurate to the message, readable, and understandable. The tastes are different, but the most precise and authentic translation of Saadi’s verses, which I have found may read as follows:
Regardless of color, creed, and shape of our face,
We are all members of one family: The Human Race.
If one member ails and you do not offer a solace,
In the Family of Man, you do not deserve a place: (Translated by Ali A. Parsa)
2. Inspired by the Saadi's verses, the following poem of Human (in Persian: Enssaan) was composed by this author:

بر تارک_ جبین_ خوش_ آن سرای سیب
در آن بنا که خشم و غضب بوده بی نصیب
آنجا که اتحاد_ ملل آرزو کنند
جایی که احترام_ ملل بوده بی رقیب
آنجا که جنگ و صلح_مردم دنیا دهد نظام/ وآنجا که بر حقوق ملل بوده عزتی
آنجا که بر کرانه ی اطلس نشسته است
آنجا که غنچه بهر_ رهایی شکفته است
یکجا نشان ز شاعر_ ایران گرفته است
سعدی بر آن بنا، سخنی نغز سفته است :
باشد خطا که به "انسان" شوی تو نام / گر فارغ از مصائب_ آحاد_ ملتی
The full text of the poem may be viewed online here.
 
Manouchehr Saadat Noury, PhD
 

۱۳۹۲ مرداد ۷, دوشنبه

گفتنی های تغذیه : ١ - فوائد خوردن صبحانه


صبحانه : ناشتایی - ناهارشکن - صفراشکن - ناشتاشکن - لقمةالصباح - چاشنی بامداد - آنچه صبح خورند چون چای و شیر و کره و نان و قهوه و مانند آن ها : لغت نامه دهخدا

صبحانه : اوّلین وعده غذایی است که در هنگام صبح خورده می‌شود، وعدهٔ صبحانه معمولاً شامل یک یا چند نوع نوشیدنی (چای، قهوه، آب پرتقال و...)، لبنیات (پنیر، خامه و...) و غلات (نان، برنج و...) است که ممکن است با دانه‌های روغنی یا میوه‌ها نیز همراه شود. بسیاری از متخصصین تغذیه، صبحانه را وعدهٔ بسیار با اهمیتی می‌ دانند که در آغاز روز، انرژی و مواد مغذی مورد نیاز بدن را فراهم می‌کند : ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

صبحانه در برخی سروده ها : خورشید ، نان سفره ی ما شد
لحن کلام ما به عسل آمیخت
صبحانه ای به شادی دل خوردیم
آنگاه چشم پنجره ها را سرود ما برکوچه ها گشود
الفاظ ما میان دهان های ناشناس  پل های تازه بست
در گوش ما ، طنین هزار آفرین نشست
ما ، از غرور ، سر به فلک برافراختیم
وز اشتیاق دیدن تصویر خویشتن
دل را به چاپلوسی آیینه باختیم... : نادر نادرپور

ای اختران ، که غرق تماشایید
این کودک منست ، که بیمارست
شب تا سحر ، نخفتم و می بینید
این دیده منست ، که بیدارست
یاد آیدم ، که بوسه طلب می کرد
با خنده های دلکش مستانه
یا می نشست ، با نگهی بی تاب
در انتظار خوردن صبحانه... : فروغ فرخزاد

و صبحانه و نان گرم ، و پنجره ای
که صبحگا هان ، به هوای پاک گشوده می شود
وطراوت شمعدانی ها ، در پاشویه ی حوض... : احمد شاملو

مزایای مصرف صبحانه : ذخیره انرژی برای انجام کارهای روزانه در شرایط عادی و شرایط خاص - کمک به درک بهتر مفاهیم و انجام کار بهتر در طول روز و تمرکز بهتر برای انجام وظایف حساس(کمتر شدن حوادث) - روشی بسیار عالی برای حفظ سلامتی و جلوگیری از افزایش وزن (افرادی که صبحانه سالم می‌خورند کنترل بهتری بر روی جلوگیری از افزایش وزن خود دارند) - یکی از بهترین روش‌ها برای تحریک حرکات روده و پیشگیری از یبوست (یکی ازعوارض یبوست ابتلا به سرطان روده بزرگ است) - افزایش متابولیسم (سوخت و ساز) بدن و مصرف بهتر انرژی برای فرد : ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

مراسم صبحانه (یک خانواده زردشتی قدیم) : صبح دوم شد سپیده تابانا/ زهره هویدا و ماه پنهانا...
پیرمقدس گرفت به‌رسم و پاژ/ شد به نیاز خدای دو جهانا
چون که نیایش به‌سر رسید، نهاد/ شاه زنان چاشت را یکی خوانا
شه زن‌ و مان‌ بد شدند برسر خوان/ وز دو طرف کودکان خندانا
نان و شراب و کباب چیده‌ به ‌صف/ زمزمه کردند و خورده شد نانا : ملک‌الشعرای بهار

صبحانه یک وعده غذایی بسیار مهم تلقی می شود چون روزه شبانه را می شکند، ذخیره گلوکز بدن را مجدداً پر کرده و مواد مغذی لازم برای بالا نگه داشتن سطح انرژی بدن در طول روز را تامین می کند : نشریه ی آفتاب

فواید مصرف تخم مرغ در صبحانه : افراد بسیاری از مصرف تخم مرغ به صورت کامل، پرهیز می کنند. کلسترول موجود در زرده تخم مرغ بزرگترین عامل پرهیز غذایی افراد در مصرف آن است. اما عدم مصرف کامل تخم مرغ و حذف آن از وعده های غذایی خصوصاً صبحانه ، الزاماً امر صحیحی نیست. بر خلاف تصور، مصرف تخم مرغ کامل به عنوان صبحانه، به کاهش وزن کمک می کند. هر تخم مرغ ۸۲ تا ۹۲ کالری انرژی دارد. همچنین میزان پروتئین موجود در تخم مرغ، می تواند پایداری بدن شما را افزایش دهد و نیاز بدن به مصرف مواد غذایی را در فاصله ی صبحانه و نهار کاهش می دهد : نشریه ی خبری تحلیلی ممتازنیوز

پیشنهادات برای داشتن یک صبحانه ی مقوی : می‌دانید چرا متخصصان تغذیه روی خوردن صبحانه تاکید می‌کنند؟ از مهم‌ترین دلایل این تاکید، مطالعاتی است که نشان می‌دهد صبحانه موجب تمرکز ذهنی بیشتر و ایجاد تفکری خلاق در فرد می‌شود. به علاوه، از آنجا که سوخت مغز فقط از گلوکز ( قند) است، برای بهبود عملکرد مغز و جلوگیری از افت قند خون، به خصوص در صبح، خوردن صبحانه یک عادت کارآمد محسوب می‌شود و در نهایت این که دیده شده دانش آموزانی که هر روز صبحانه می‌خورند، به موقع سرکلاس حاضر شده و منظم‌ ترند. اما اگر بخواهیم این عادت را برای همیشه عملی کنیم، چه مواد غذایی می‌تواند سفره ی صبحانه را رنگین‌تر کند؟
١ - انواع نان : البته از نوع سبوس‌دار مثل نان سنگک. این ماده غذایی جزو اصلی صبحانه است که با تأمین کربوهیدرات روزانه، تا حدودی انرژی مورد نیاز را تأمین خواهد کرد.
٢- شیر (یک لیوان) : یکی از مهم‌ترین نوشیدنی‌های مغذی (منبع کلسیم) برای صبحانه، شیر است. نوع کم چرب آن را میل کنید
٣ - عسل : این ماده غذایی در گروه قندها جای می‌گیرد، اما اگر از نوع مرغوبش باشد به غیر از انرژی، ارزش تغذیه‌ای دیگری نیز دارد، پس می‌توان آن را بر مربا ارجحیت داد. فقط فراموش نکنید که هر یک قاشق مرباخوری عسل به اندازه دو حبه قند کالری دارد و نباید در خوردن آن زیاده ‌روی کرد
٤ - پنیر (کم چرب) : یکی از اجزای پر پروتئین صبحانه، پنیر است که البته نوع کم نمک و کم چرب آن توصیه می‌شود. می‌توانید قبل از مصرف، آن را با ماده غذایی دیگری مانند گردو و حتی سبزی‌جات معطر طعم‌دار کنید.
٥ - گردو (دو عدد) : یکی از اجزای چرب صبحانه گردو است. این ماده غذایی که سرشار از اسیدهای چرب امگا-٣است، خوردنش حتی برای افرادی که کلسترول بالایی دارند نیز نجات بخش است، حداقل دو عدد گردو را در صبحانه بخورید. یادتان باشد که در پنیر ماده‌ای به نام تیرامین وجود دارد که اگر در مغز جمع شود، باعث کند ذهنی می‌شود. البته این ماده توسط یک نوع آنزیم موجود در بدن انسان می‌تواند تجزیه شود، ولی این آنزیم تا حد مشخصی فعال است. برای فعالیت بیشتر این آنزیم باید میزان مس را در بدن زیاد کرد و این کار با خوردن گردو که حاوی مقداری مس است، انجام می‌شود.
٦- مربا : مملو از قند ساده است که هر قاشق مرباخوری‌اش یک واحد قند محاسبه می‌شود. در کل، بهتر است که قندهای ساده را برای صبحانه انتخاب نکنید، زیرا به دنبال افزایش قند خون، افت آن و بروز گرسنگی حتمی خواهد بود.
٧ - کره : یکی دیگر از اجزای پر کالری صبحانه کره است که اسیدهای چرب موجود در آن از نوع اشباع شده است. از آنجا که کره می‌تواند کلسترول خون را افزایش دهد، افرادی که محدودیت مصرف چربی دارند، بهتر است از این ماده غذایی صرف نظر کنند.
٨ - خامه : نیز مانند کره، دارای کالری زیاد و چربی اشباع شده است. لذا افراد دارای چربی و کلسترول خون بالا بهتر است آن را نخورند.
٩ - تخم‌مرغ (یک عدد) : یکی دیگر از مواد پروتئینی صبحانه تخم‌مرغ است که آن را به صورت آب پز، عسلی، نیمرو و املت میل می‌کنند. نوع آب پز آن برای کسانی که محدودیت دریافت انرژی دارند، توصیه می‌شود. بهتر است از نوع عسلی آن صرف نظر شود، زیرا امکان آلودگی به میکروب سالمونلا در آن بالاست. نوع نیمروی آن به دلیل سرخ شدن در روغن برای افرادی که کمبود وزن دارند، بهتر است و املت نیز به دلیل مخلوط شدن با سبزیجات گزینه دیگری برای کم وزن‌ها به حساب می‌آید.
١٠ - عدسی (کم نمک) : این منبع پروتئین گیاهی یکی از غذاهای تنظیم کننده قند خون در صبحانه به حساب می‌آید که برخی آن را با سیب‌زمینی و کره و برخی خالی میل می‌کنند. یادتان باشد که یک کاسه ی عدسی جایگزین مناسبی برای پنیر و یا تخم‌مرغ است.
١١- میوه و سبزی : مصرف میوه‌های تازه مثل سیب و پرتقال به دلیل داشتن فیبر و ویتامین ث برای صبحانه مناسب است. مصرف آب پرتقال به همراه تخم‌مرغ و یا عدسی باعث افزایش جذب آهن موجود در آنها می‌شود. گوجه‌فرنگی و چند برش هویج پخته نیز تأمین کننده بتاکاروتن و افزایش دهنده جذب املاح آهن است.
١٢ - کره ی بادام زمینی : یکی دیگر از مواد پروتئین‌دار اما چرب صبحانه، کره ی بادام زمینی است که نمی‌توان در خوردنش زیاده‌روی کرد. فراموش نکنید که یک قاشق غذاخوری آن معادل یک واحد چربی است و ٤٥ کیلوکالری انرژی دارد.
نکته ها : باید یک پنجم انرژی دریافتی روزانه از طریق خوردن صبحانه تامین شود؛ مثلا اگر یک بانوی بزرگسال به ١٨٠٠ کیلوکالری انرژی نیازمند است، باید ٣٥٠ کیلوکالری و مردی که به ٢٥٠٠ کیلوکالری انرژی نیازمند است، باید ٦٥٠ کیلوکالری از انرژی دریافتی‌اش، از طریق صبحانه تامین گردد. در ضمن، بهتر است صبحانه‌ از چند گروه غذایی مختلف تشکیل شود، نه فقط یک نوع گروه غذایی. یادتان نرود که شیر، پنیر، تخم‌مرغ، عدسی و حتی آجیل از منابع پروتئینی هستند و نان و غلات، میوه و سبزیجات، عسل و مربا از منابع تامین کننده کربوهیدرات‌های پیچیده و ساده‌اند. البته باید قندهای ساده و چربی‌ها (مثل مربا و کره و خامه) در حد کم مصرف شود و از مصرف سوسیس و کالباس صرف نظر کرد: نشریه ی همشهری آنلاین

خوردن صبحانه می تواند سلامت قلب را حفظ کند : مطالعه تازه ای در آمریکا حاکیست که خوردن صبحانه می تواند سلامت قلب را حفظ کند. این مطالعه به روی ۲۷ هزار مرد که نتایج آن در نشریه ی گردش خون چاپ شده نشان داد کسانی که از صبحانه پرهیز می کنند با خطر بیشتر مشکلات قلبی روبرو هستند. تیم محققان در دانشکده بهداشت عمومی دانشگاه هاروارد گفت که پرهیز از صبحانه باعث "فشار زائد" در بدن می شود.
بنیاد قلب بریتانیا نیز اعلام کرده است که خوردن صبحانه به مقاومت در برابر مصرف تنقلات شیرین پیش از نهار کمک می کند. این مردان که ۴۵ تا ۸۲ سال داشتند برای ۱۶ سال زیر نظر بودند. در این دوره بیش از ۱۵۰۰ مورد حمله قلبی یا موارد مرگبار از نارسایی قلبی روی داد. احتمال مشکلات قلبی برای کسانی که صبحانه نمی خوردند ۲۷ درصد بیش از کسانی بود که روزشان را با خوردن غذا شروع می کردند.
محققان سایر عوامل مثل کشیدن سیگار و ورزش را در محاسبات خود وارد کردند. دکتر لیا کاهیل از محققان این مطالعه گفت که بهتر است ظرف یک ساعت بعد از بلند شدن از خواب صبحانه بخورید و هرچند هرچیزی بخورید بهتر از آن است که چیزی نخورید اما همیشه بهتر است سالم و متوازن بخورید. به گفته او عقب انداختن تغذیه تا زمان نهار می تواند خطر فشار خون ، چاقی و دیابت را بالا ببرد که در نهایت به قلب آسیب می زند : بی بی سی فارسی

رباعی صبحانه از همین نگارنده

از خواب_ سحر , بر خیز/ بنشین , سر_ صبحانه/  نانی , و  پنیری , خور / گر هست , در آن خانه!

دکتر منوچهر سعادت نوری

۱۳۹۲ تیر ۲۵, سه‌شنبه

شبنم نامه : برخی نوشتارها و سروده ها پیرامون "شبنم"

شبنم در فرهنگ واژه ها
١ - شبنم : قطراتی چون باران که شب روی گیاه ها یا چیز های دیگر تولید می شود : واژه نامه ی نوین تالیف محمد قریب
٢ - شبنم : قطره ای کوچک از آب که در شب ‌های مرطوب بر روی گیاهان ظاهر می‌گردد. واژهٔ ژاله که امروزه مترادف شبنم به کار می ‌رود، در قدیم علاوه بر شبنم به معنی تگرگ هم بود : تارنمای دانشنامهٔ آزاد ویکی‌پدیا
٣ - شبنم : صقیع (بحر الجواهر) - قطرات ریزه ٔ آب که در شب های مرطوب بر زمین ریزد - (فرهنگ نظام ) - بخار آب که به شکل قطره های بسیار کوچک در شب های بی ابر بر روی نباتات می نشیند - رطوبتی که شب هنگام بر روی گیاه ها یا چیزهای دیگر تولید شود - قطره ای که شب در روی برگ گل یا گیاه نشیند - توضیح آنکه تولید شبنم بدان جهت است که موقع سحر، که هوا غالباً رو به سردی می رود مولکول های هوا زودتر از ذرات بخار آب اشباع گردند و دو عامل اشباع نسبی و برودت موجب می شود که ذرات بخار آب تبدیل به قطرات ریز آب شود و بر سطح گیاهان قرار گیرند (فرهنگ فارسی معین ) - بژم - بشک - ژاله - بشم - پژم : تارنمای لغت نامه دهخدا
تصاویر شبنم یخ زده
شبنم در گیاه شناسی
١ - شبنم و شادابی گیاه : شبنم باعث می‌شود تا گیاهان رطوبت خود را از دست ندهند و این باعث شادابی گیاه می‌گردد : تارنمای دانشنامهٔ آزاد ویکی‌پدیا
٢ - شبنم نخود ؛ ترشحات اسیدی است که از اعضای هوایی گیاه نخود هنگامی که سبز است استخراج می کنند (فرهنگ فارسی معین ) : تارنمای لغت نامه دهخدا
٣ - دروزرا يا شبنم خورشیدی : این گیاه در بسترهای خزه خشک شده می روید. دروزرا از بالا شبیه یک قطره درشت سرخ رنگ و براق به عرض ۵ تا ۱۰ سانتیمتر است. برگ های گرد و پهن آن که هر یک بر روی ساقه ای جداگانه قرار گرفته، سرخ و کرک دارهستند و قسمت پایین آنها و ساقه سبز رنگ است. گل این گیاه سفید رنگ است و بر روی ساقه ۱۰ سانتیمتری که از میان رستنگاه ساقه های برگ ها خارج می شود، می شکفد.
این گیاه برای شکار حشرات از برگ های خود استفاده می کند. تارهای متعدد سوزنی شکل بر روی برگ وجود دارد که نوک هر یک از آنها یک قطره ماده چسبناک دارد که شبیه قطره شبنم یا شهدی شیرین به نظر می رسد. این قطره ها، حشراتی چون پشه، مگس و انواع حشرات دوبال را به سوی خود جذب می کند. فرود حشره بر روی یک قطره، موجب چسبیدن او برآن شده و حشره با تقلا برای آزاد شدن، بیش از پیش خود را به دام می اندازد. پس از اینکه حشره تسلیم شد، تارها به ترشح شیره ای پر از آنزیم می پردازند که حشره را هضم و جذب می کند. گاهی تمام برگ به آهستگی به دور شکار می پیچد و کار هضم حدود ۲ روزطول می کشد. سپس برگ گشوده شده و باقیمانده حشره همراه با باد از برگ جدا می شود.
٤ - شبنم خورشيدي يکي از انواع کاکتوس هاست. موطن اصلي اين گياه شرق آمريکاست ولي در بيشتر نقاط دنيا پراکنده است. نکته جالب توجه درباره اين گياه اين است که اين کاکتوس گوشتخوار با جلب حشرات و ترشح آنزيمي چسبناک، باعث مي شود پاي حشره روي برگ بچسبد و امکان فرار نداشته باشد؛ سپس اين گياه، برگ خود را دور حشره مي پيچد و به حالت لوله اي در مي آورد و به تدريج با ترشح آنزيم ها، برگ و حشره را هضم مي کند و گياه دوباره برگ تازه اي توليد مي کند. مکان نگهداري شبنم خورشيدي بايد داراي نورکافي باشد؛ بنابراين پشت پنجره هاي جنوبي و آفتابگير آپارتمان جاي مناسبي براي قرار دادن گلدان اين گياه است.
شبنم در برخی اصطلاحات
١ - شبنم صفت ؛ شبیه و مانند شبنم (ناظم الاطباء) : تارنمای لغت نامه دهخدا
٢ - نقطه ی شبنم : اگر دمای هوا به درجه‌ای برسد که در آن هوای مفروض صد در صد از بخار آب اشباع گردد (فشار ثابت)، چنین درجه‌ای به نقطه ی شبنم موسوم است :  تارنمای دانشنامهٔ آزاد ویکی‌پدیا
٣ - شبنمه : مصغّر شبنم ، شبنم ضعیف و ناتوان ( فروزانفر) : تارنمای لغت نامه دهخدا
شبنم در مبادلات اقتصادی
١ - طرح شبنم : در ایران ، "طرح شبنم" یا شبکه بازرسی و نظارت مردمی با نیت استفاده از حضور مردم در عرصه بازرسی طراحی شده است تا باعث ایجاد شفافیت در مبادلات اقتصادی شود. طرح شبنم یعنی اختصاص کد یکتا به تک تک کالاهای کشور (اعم از واردات و تولید داخل) و رهگیری آنها در شبکه توزیع تا مصرف‌کننده، به گونه‌ای که اطلاعات کل کالاهای کف بازار شامل مشخصات کالا، خرید، فروش و جابجایی کالا (اعم از جابجایی مالکیتی یا جابجایی فیزیکی و بدون انتقال مالکیت) در سامانه مرکزی قابل استعلام باشد در واقع، طرح شبنم دارای ٤ رکن کدگذاری، رهگیری، مشارکت مردمی و بازرسی است
٢ - برای کنترل قاچاق : کنترل پدیده قاچاق در مرزهای کشور به دلیل گستردگی آن تاکنون اثربخشی مطلوبی نداشته است. لذا استفاده از ظرفیت مردمی برای کنترل قاچاق در سطح عرضه راهکاری است که در قالب "طرح شبنم" مطرح شده است. پدیده قاچاق کالا سالیان متمادی ذهن مسئولان ارشد اقتصادی را به خود مشغول داشته و عمدتاً روشهایی برای کنترل آن استفاده می شده است که نه تنها کمکی به حل این معضل نکرده، بلکه فرآیند های واردات کالا را مشکل تر کرده است. قاچاق کالا به کشور به نوبه خود به صورت زنجیروار مشکلات دیگری را کلید می زند، به عنوان نمونه، قاچاق کالا باعث ورشکستی بنگاه های تولیدی شده و به تبع آن، نرخ بیکاری افزایش می یابد. اینکه کالایی بدون توجه به قوانین حاکم در بازار کشور به فروش برسد، از جنبه های مختلف اقتصادی ، اجتماعی ، سلامتی ، امنیت ملی و فرهنگی زیان بار خواهد بود.
٣ - روز سه شنبه ١٨ تیر ١٣٩٢ محمد صادق مفتح قائم مقام وزیر صنعت، معدن و تجارت ایران از صدور ٤٨٠ میلیون کد شبنم برای کالاهای وارداتی خبر داد و گفت: ٢٦٨ میلیون کد در سطح عرضه و ٢١٦ هزار و ١١٠ قلم کالا دارای کد شبنم شد.
شبنم ( ژاله ) در اماکن و محلات
۱ - میدان ژاله در تهران : این میدان محل وقوع حادثه ۱۷ شهریور ۱۳۵۷ است. مشاور ارشد شورای امنیت ملی امریکا زبیگنیو برژینسکی درباره ی حادثه ۱۷ شهریور در میدان ژاله تهران که بعدها به میدان ۱۷ شهریور معروف شد می ‌نویسد : "واقعه ی میدان ژاله چنان خونین و مرگبار بود که کشمکش‏های گذشته میان دولت و مخالفان را از یاد برد. این واقعه، پایان شورش‏های پراکنده و مقطعی و آغاز انقلاب ۵۷ در ایران بود".
۲ - کوچه ی شبنم : در برخی از شهرهای ایران ، بعضی از کوچه ها به نام کوچه ی شبنم ، بن بست شبنم  ویا کوی شبنم نام گذاری شده است.
 ٣ - فلکه ی شبنم : در برخی نقاط ایران ، منجمله در زعفرانیه و در امتداد خیابان دکتر حسابی ، فلکه ای به نام فلکه شبنم وجود دارد.
٤ - پارک جنگلی شبنم نوده خاندوز : از نقاط دیدنی استان گلستان (گرگان، اِسترآباد قدیم) واقع در شهر "نوده خاندوز" در شهرستان آزاد شهر است. این پارک جنگلی به همت شهرداری نوده و اهالی آن در سال های اخیر بازسازی شده و چشم انداز و آب وهوای خوب آن زبانزد خاص و عام می باشد. این پارک بر فراز تپه ای مشرف به شهر قرار دارد دیواره و پله های سنگی این پارک مناظری زیبا را بوجود آورده است
برخی شبنم بانو های مشهور

١ - شبنم رضایی : یکی از ایرانیان ساکن آمریکا است که از کودکی ایران را ترک کرده و در حال حاضر ساکن شهر نیویورک است. شبنم رضایی با توجه به علاقه ای که به فرهنگ وسنت های ایران دارد ، همیشه سعی کرده است تا در زمینه های مختلف در رابطه با ایران فعال باشد و در حال حاضر سردیبری مجله اینترنتی آیینه ایران  را بعهده دارد. شبنم رضایی یکی از تهیه کنندگان کارتون بابک و دوستان است که موضوع و داستان آن آشنایی یک کودک مهاجر ایرانی در آمریکا با نوروز است

 
٢ - شبنم قلی‌خانی (زادهٔ ۱۹ آبان ۱۳۵۶ در تهران) : بازیگر و کارگردان اهل ایران است که در تلویزیون، سینما و تئاتر فعالیت می‌کند. او دارای دیپلم ریاضی فیزیک و لیسانس طراحی صحنه است. شبنم فعالیت بازیگری را در سال ۱۳۷۶ با بازی در تئاتر شهر تهران آغازنمود. او موردتوجه شهریار بحرانی قرارگرفت و در فیلم سینمایی مریم مقدس به کارگردانی وی درخشید. او نقش مریم، مادر عیسی مسیح را در این فیلم سینمایی ایفاکرد. او در نخستین مجموعهٔ تلویزیونی خود به نام اولین شب آرامش به کارگردانی احمد امینی درخشید. در سال ۲۰۰۵، شبنم نخستین اثر خود به نام حقیقت یک دست‌فروش را که یک فیلم مستند بود، کارگردانی‌کرد و وارد عرصهٔ کارگردانی شد. او تاکنون چندین فیلم مستند و کوتاه و یک فیلم انیمیشن را کارگردانی کرده‌است

٣ - شبنم طلوعی (زاده ۱۳۵۰ در تهران) : بازیگر، کارگردان و نمایشنامه نویس ایرانی است. او دانش‌آموخته کارگردانی سینما از مدرسه فیلم‌سازی باغ فردوس است. شبنم طلوعی از پاییز ۱۳۸۳ در پی محرومیت از بازی در فیلم شبانه (کارگردان: امید بنکدار و کیوان علیمحمدی) که در آن نقش اصلی را به عهده داشت و پس از آن محرومیت از کلیه فعالیت‌های هنری به دلیل اعتقادات مذهبیش ، مجبور به ترک ایران شد و از پایان سال ۲۰۰۴ در پاریس زندگی می‌کند
٤ - شبنم طلوع (زادهٔ ١٣٣٩ در تهران) http://www.shabnamnews.com/news/17890
فوق دیپلم معماری لیسانس طراحی صنعتی - تحصیل در رشته ی الکترونیک در دانشگاه آزاد - کارشناسی طراحی صنعتی از دانشگاه الزهرا ١٣٧٣ - شرکت در نمایشگاه های انفرادی و گروهی در گالری هفتان - نگارخانه برگ - خانه هنرمندان ایران - موزه هنرهای معاصر اصفهان - موزه کاخ سعد آباد - فرهنگسرای نیاوران - عضو پیوسته ی انجمن نقاشان ایران - عضو کانون هنرمندان کارون در کانادا - عضو رسمی نقاشان در آمریکا

۵ - شبنم جوادی متقی (زاده ۱۳۵۰ در تهران) : عضو انجمن هنرمندان نقاش ایران - تحصیلات : کارشناسی علوم اجتماعی از دانشگاه آزاد ١٣٧٦ -گذراندن واحدهای هنری به شکل خصوصی ١٣٧٢ تا ١٣٨٤

  
٦ - شبنم ثریا هنرمند تاجیک : یکی از خوانندگان موسیقی پاپ و رقص در کشور تاجیکستان است و یکی از آوازهای وی در سال ۲۰۰۶، بهترین آواز تاجیکستان شناخته‌شد. شبنم ثریا در افغانستان نیز دارای محبوبیت است، بیشتر به این خاطر که به بازخوانی برخی از آهنگ‌های معروف افغانی از جمله، یار سبزینه، تا ترا دیدم، از کدامین سفر (امیر جان صبوری) و شیشته باشم (فرهاد دریا) پرداخته‌است. شبنم همچنین با همکاری خوانندهٔ تاجیک افغان، جاوید شریف، آهنگی دونفره به نام «ای خدا» را ساخت. شبنم با خوانندگان مختلف تاجیک از جمله، بهرام، سهراب صفرزاد، پروینه شکرالله‌اوا و جانی‌بک نیز آوازهای دونفره اجرا کرده‌است. او همچنین در کنسرت ۲۰۰۶ لیلا فروهر در تاجیکستان آواز خواند. در سال ۲۰۰۷، شبنم ثریا، به عنوان سفیر حسن نیت از سوی سازمان ملل برگزیده شد تا به آگاهی در مورد بیماری ایدز در تاجیکستان کمک نماید. مادر او به نام ثریا و خواهر وی فرزانه خورشید نیز از خوانندگان شناخته‌شده در تاجیکستان هستند

آهنگ هنوز اول عشق است - اجرا : شبنم ثریا
آهنگ در کنج دلم عشق کسی خانه ندارد - اجرا : شبنم ثریا
آهنگ در کنج دلم عشق کسی خانه ندارد - اجرا : شبنم ثریا
شبنم ثریا : در کنسرت لیلا فروهر در دوشنبه
شبنم : در برخی سروده های کهن

هر صبح که روی لاله شبنم گیرد
بالای بنفشه در چمن خم گیرد
انصاف مرا ز غنچه خوش می‌آید
کو دامن خویشتن فراهم گیرد : خیام

چو شبنم بیفتاد مسکین و خرد
به مهر آسمانش به عیوق برد... : سعدی

چو شب را گزارش درآمد بزیست
به خندید خورشید و شبنم گریست... : نظامی

ایدل همه اسباب جهان خواسته گیر
باغ طربت به سبزه آراسته گیر
و آنگاه بر آن سبزه شبی چون شبنم
بنشسته و بامداد برخاسته گیر : خیام

و شبنم چو گردد هوا نیز تر
دم ما کند زان نسیم آبخور... : نظامی

سینه مالامال درد است ای دریغا مرهمی
دل ز تنهایی به جان آمد خدا را همدمی
چشم آسایش که دارد از سپهر تیزرو
ساقیا جامی به من ده تا بیاسایم دمی
زیرکی را گفتم این احوال بین خندید و گفت
صعب روزی بوالعجب کاری پریشان عالمی
سوختم در چاه صبر از بهر آن شمع چگل
شاه ترکان فارغ است از حال ما کو رستمی
در طریق عشقبازی امن و آسایش بلاست
ریش باد آن دل که با درد تو خواهد مرهمی
اهل کام و ناز را در کوی رندی راه نیست
ره روی باید جهان سوزی نه خامی بی‌غمی
آدمی در عالم خاکی نمی‌آید به دست
عالمی دیگر بباید ساخت و از نو آدمی
خیز تا خاطر بدان ترک سمرقندی دهیم
کز نسیمش بوی جوی مولیان آید همی
گریه ٔ حافظ چه سنجد پیش استغنای عشق
کاندرین دریا نماید هفت دریا شبنمی : حافظ

نم شبنم به گل رسد شب ها
هم نمی بر سراب می چکدش... : خاقانی

دیده ٔ اهل طمع به نعمت دنیا
پر نشود هم چنانکه چاه به شبنم... : سعدی

جان بی جمال جانان میل جهان ندارد
هر کس که این ندارد حقا که آن ندارد
با هیچ کس نشانی زان دلستان ندیدم
یا من خبر ندارم یا او نشان ندارد
هر شبنمی در این ره صد بحر آتشین است
دردا که این معما شرح و بیان ندارد... : حافظ

ای زده خیمهٔ حدوث و قدم/ در سراپردهٔ وجود و عدم
جز تو کس واقف وجود تو نیست/ هم تویی راز خویش را محرم
از تو غایب نبوده‌ام یک روز/ وز تو خالی نبوده‌ام یک دم
آن گروهی که از تو باخبرند/ بر دو عالم کشیده‌اند رقم
پیش دریای کبریای تو هست/ دو جهان کم ز قطره‌ای شبنم
بی‌وجودت جهان وجود نداشت/ از جمال تو شد جهان خرم
چون تجلی است در همه کسوت/ آشکار است در همه عالم
که به غیر از تو در جهان کس نیست/ جز تو موجود جاودان کس نیست...
فخرالّدین ابراهیم بزرگمهر متخلص به عراقی
اینجا ستاره ها ، همه خاموشند
اینجا فرشته ها ، همه گریانند
اینجا ، شکوفه های گل مریم
بی قدرتر ، ز خار بیابانند
اینجا ، نشسته بر سر هر راهی
دیو دروغ و ننگ و ریا کاری
در آسمان تیره ، نمی بینم
نوری ، ز صبح روشن بیداری
بگذار ، تا دوباره شود لبریز
چشمان من ، ز دانه ی شبنم ها
رفتم ز خود ، که پرده بر اندازم
از چهر_  پاک_ حضرت_ مریم ها... : فروغ فرخزاد

بگذار تا چو ابر ، بگریم به سوگ_ خویش
بگذار تا غبار غمی ، در هوا کنم
بگذار تا چو شبنمی ، از گل فرو چکم
خورشید را ، به حسرت خود آشنا کنم : نادر نادرپور

تشنه ام امشب ، اگر باز خیال لب تو
خواب تفرستد و از راه سرابم نبرد
کاش ، از عمر شبی تا به سحر چون مهتاب
شبنم زلف تو را ، نوشم و خوابم نبرد... : مهدی اخوان ثالث

تو بالنده ای از سپهر بلندی
تو مهری، تو ماهی، تو بارنده ابری به هر باغ بی بر
تو خوبی، تو پاکی، تو چون ژاله ی صبحگاه بهاری
تو برگی، تو باری، قرار دل بی قراری
تو ریزنده بر شط شوری و شوقی، تو چون آبشاری... : حمید مصدق

بر گل ، به اشتیاق تو ، شبنم گذاشتند
در کوچه های عاشق دل ، غم گذاشتند
تو مثل یاس ، پاک و سپید و مقدسی
نام مرا ، به عشق تو مریم گذاشتند : مریم حیدرزاده

واژه ها ،  چون شبانه می رویند
شبنم_ صبح ، در پگاه باشند

سخن از عاشقان ، اگر گویند
عطر_ خود را  به راه ما پاشند

دکتر منوچهر سعادت نوری

منابع و مآخذ
شبنم : واژه نامه ی نوین تالیف محمد قریب
شبنم : تارنمای دانشنامهٔ آزاد ویکی‌پدیا
شبنم : تارنمای لغت نامه دهخدا
شبنم در گیاه شناسی : تارنمای لغت نامه دهخدا - تارنمای دانشنامهٔ آزاد ویکی‌پدیا - تارنمای راسخون
آشنایی با گیاه دروزرا يا شبنم خورشيدي : بسیاری از تارنماها
شبنم خورشيدي يکي از انواع کاکتوس هاست : تارنمای اخبار خراسان
شبنم در برخی اصطلاحات : تارنمای لغت نامه دهخدا - تارنمای دانشنامهٔ آزاد ویکی‌پدیا
شبنم در مبادلات اقتصادی : تارنمای دانشنامهٔ آزاد ویکی‌پدیا - تارنمای شبنم ایران
صدور ٤٨٠ میلیون کد شبنم : تارنمای شبنم ایران
میدان ژاله در تهران : تارنمای دانشنامهٔ آزاد ویکی‌پدیا
شبنم  در اماکن و محلات : تارنماها ی گوناگون
برخی شبنم بانوهای مشهور : تارنماها ی گوناگون
شبنم در برخی سروده های کهن : تارنمای لغت نامه دهخدا - تارنمای ری‌را، کتاب‌خانه‌ی آزادِ فارسی و تارنمای گنجور
شبنم در برخی سروده های این زمانه : تارنمای جستجو - تارنمای آوای آزاد و تارنمای گلچین سروده ها

۱۳۹۲ تیر ۲۰, پنجشنبه

موقعیت ایران در برخی رده بندی های جهانی



١ - رتبه اقتصاد ايران در جهان : رتبه ی ١٦٨ در ميان ١٧٧ کشور جهان 
 نشريه اقتصادي فوربس دو سال پيش در گزارشي که به بررسي عملکرد اقتصادي ١٧٧ کشور جهان پرداخت، ايران را در کنار ٩ کشور ديگر از جمله کشورهاي ماداگاسکار، ارمنستان، گينه، اوکراين، جامائيکا، ونزوئلا، قرقيزستان، سوازيلند و نيکاراگوئه به عنوان بدترين اقتصاد هاي جهان معرفي کرد. فوربس در اين گزارش چهار فاکتور "رشد توليد ناخالص داخلي"، "تورم"، "توليد ناخالص داخلي سرانه" به اضافه "تراز حساب هاي جاري" را ملاک قرار داد و با توجه به ميانگين آمارهاي سه ساله در اين خصوص ١٠ کشور را از ميان ١٧٧ کشور به عنوان بدترين اقتصادها دانست. اين گزارش در حالي منتشر شد که چندي پيش بانک جهاني در آخرين گزارش خود رشد اقتصادي ايران در سال ٢٠١٠ ميلادي را يک درصد اعلام و پيش بيني کرد اين رقم در سال ٢٠١١ به صفر و در سال ٢٠١٢ به سه درصد برسد. آمارهاي بانک جهاني نيز پس از آن انتشار يافت که صندوق بين المللي پول رشد اقتصادي ايران را براي سال ٢٠١٠ معادل يک درصد دانست و پيش بيني کرد که اين رقم در سال ٢٠١١ به صفر تنزل کند، اما وزير اقتصاد ايران اين آمار را غيرواقعي و سياسي دانست و چندي بعد معاون صندوق بين المللي پول در ديدار با معاون اقتصادي وزير اقتصاد از اصلاح آمارها بر اساس اطلاعات جديد خبر داد. نشريه اقتصادي فوربس بر پايه عملکرد اقتصادي ايران طي چند سال گذشته و با ادعاي سو ء مديريت دولتي، ايران را در رتبه دهم بدترين اقتصادهاي جهان قرار داد. براساس گزارش فوربس درآمد سرانه در ايران به ٤٩٣ ۵ دلار مي رسد. گرچه دولت ايران سعي کرده با حذف ٦٠ ميليارد دلار از يارانه هاي پرداختي به بخش انرژي اصلاحاتي را در اقتصاد اين کشور آغاز کند ولي اجراي اين طرح موجب رشد حتي ٢٠ برابري قيمت برخي کالاها شده است. صندوق بين المللي پول بر اين باور است که ايران براي حفظ نرخ تورم در سطح کمتر از ١٤ درصد با مشکلات زيادي روبرو است... بیشتر:

٢ - جایگاه نامناسب ايران در رده‌بندی جهانی از حیث سهولت محیط کسب و کار
در اسفند ۱۳۹۱ معاون وزیر اقتصاد با تشریح تصمیمات هیات مقررات زدایی برای بهبود فضای کسب و کار برخی از دلایل جایگاه نامناسب ايران در رده‌بندی جهانی را از حیث سهولت محیط کسب و کار تشریح کرد... بیشتر:

٣ - جای دانشگاه های ایران در رتبه بندی جهانی
از نظر برخی از کارشناسان، برخلاف ادعای مسئولان، در بین فهرست‌های معتبر گوناگونی که در زمینه کیفیت دانشگاه‌ها منتشر می‌شوند، دانشگاه‌های ایران تا کنون جایگاه در خور توجهی نداشته‌اند. در بهترین حالت این فقط دانشگاه‌های تهران و صنعتی شریف بوده‌اند که با رتبه‌هایی بین ۳۵۰ تا ۵۰۰ در فهرست پانصد دانشگاه برتر دنیا جای داشته‌اند. خبر جایگاه دانشگاه شریف در بین دانشگاه‌های جوان دنیا نیز از جمله خبرهایی است که با وجود اینکه صحیح است ولی نشان دهنده تغییر وضعیت این دانشگاه در بین دانشگاه‌های بزرگ دنیا نیست. برای مثال در فهرست موسسه تایم جایگاه دانشگاه شریف بطور مشترک با پنجاه دانشگاه دیگر، مابین ۳۵۱ تا ۴۰۰ است. رتبه این دانشگاه در رتبه بندی لایدن ۳۷۰ است و جایگاهی نیز در بین پانصد دانشگاه برتر رتبه بندی‌های دیگر ندارد... بیشتر:

٤ - جایگاه تیم‌ ملی فوتبال ایران در رده بندی فیفا
در  تیر ماه ١٣٩٢ فیفا تازه‌ترین رده بندی تیم‌های ملی فوتبال جهان را اعلام کرد که در این رده بندی تیم ملی فوتبال ایران با ۱۵ پله صعود در رده ۵۲ جهان قرار گرفت... بیشتر:

۵ - سقوط جایگاه ایران در رده‌بندی کشورهای گازخیز
با دستیابی آمریکا به تکنولوژی استخراج ذخایر نامتعارف گاز و شیل گس، از ابتدای سال ٢٠١٣ میلادی جایگاه ایران به رتبه چهارم جهان در رده بندی کشورهای دارنده مجموع ذخایر متعارف و نامتعارف گاز کاهش یافت... بیشتر:

٦ - جایگاه ایران از نظر آزادی مطبوعات
"سازمان گزارشگران بدون مرز" در بهمن ١٣٩١ فهرست شاخص سالانه ی"آزادی مطبوعات در جهان" را برای سال ٢٠١٣ منتشر کرد که در آن رتبه های "آزادی مطبوعات" در ١٧٩ کشور جهان دیده می شد. در این فهرست، ایران از نظر "آزادی مطبوعات" در میان تعداد کشورهای یاد شده در رتبه ١٧٤  قرار گرفته است. بر پایه اطلاعات این جدول، تنها پنج کشور سومالی، سوریه، ترکمنستان، کره شمالی و اریتره در زمینه "آزادی مطبوعات" جایگاه بدتری نسبت به ایران دارند. در رأس این رده بندی ، برای سومین سال پی در پی، فنلاند جایگاه خود را به عنوان نخستین کشور حفظ کرده و هلند و نروژ در رده های دوم و سوم جدول برای رعایت آزادی مطبوعات قرار گرفته اند. لوکزامبورگ، آندورا، دانمارک، لیختن اشتاین، نیوزلند، ایسلند و سوئد در رتبه های بعدی قرار دارند... بیشتر:

٧ - جایگاه ایران از نظر سرعت دسترسی کاربران به اینترنت
ایران از نظر سرعت دسترسی کاربران به اینترنت در رتبه ١٨٧ جهان قرار دارد. در این رده بندی ایران پایین تر از کشورهایی مانند ونزوئلا، بارابادوس، پورتوریکو، جامائیکا، کاستاریکا و حتی عراق و افغانستان و برخی کشور های گمنام دیگر قرار گرفته است  ... بیشتر:

دکتر منوچهر سعا دت نوری

۱۳۹۲ تیر ۲, یکشنبه

یاد نامه ها : ٨ - یاد نامه ی دکتر سیف الله وحیدنیا


ماجرای زندگی او :
دكتر سيف الله وحيدنيا، در سال ١٣٠۵ در دستگرد اصفهان چشم به جهان گشود. زندگي او ، به روايت خودش داراي سه بخش اصلي است : دوران كودكي و تحصيلات - زندگي اداري، مطبوعاتي و فرهنگي - زندگي سياسي و اجتماعي.
پدرش عباس وحیددستگردی  از مالکین به نام دستگرد بود و امتیاز روزنامه ی "دیهیم هفتگی" را داشت که با سردبیری سیف الله وحیدنیا منتشر می شد. امتیاز این روزنامه درسال ۱۳۳۲ صادر شده بود. این روزنامه با مسافرت سیف الله وحیدنیا به تهران و سپس عزیمت وی به اروپا خود بخود تعطیل شد. عمويش، حسن وحيد دستگردي شاعري توانا و نويسنده بود. حسن وحيد دستگردي، مجلة ارمغان را از سال ١٢٩٨ در تهران منتشر مي كرد. انتشار اين مجله، ۵٧ سال ادامه داشت.
وحيدنيا، تحصيلات ابتدائي را در دستگرد و جلفاي اصفهان و تحصيلات متوسطه را در دبيرستان صارميه، در رشتة ادبي گذراند. او، سرودن شعر را با تخلص «بچه دهاتي»، از دوران دبيرستان آغاز كرد. تحصيلات عاليه خود را، در دانشكدة ی حقوق تهران و در رشتة حقوق سپري نمود. و ی براي ادامة تحصيل، در سال ١٣٣٧ به فرانسه رفت و دورة عالي بيمه و دكتراي تجارت را گذراند. در پاريس در ضمن تحصيل، به فعاليت هاي اجتماعي و مطبوعاتي نيز مشغول بود. پس از بازگشت ، در بيمة ی ايران مشغول به كار گردید. در سال ١٣٤٠ به سمت رياست بيمه ی ايران در اصفهان منصوب شد. در سال ۱۳۴۵ عضو شورای عالی بیمه و کارشناس رسمی دادگستری بیمه شد و بعد از دو سال ریاست شورای عالی بیمه را به عهده گرفت. يكي از فعاليت هاي اداري وي دراين سمت، سرپرستي احداث "هتل عباسي" در اصفهان بود.

دكتر سيف الله وحيدنيا در دوران نمایندگی مجلس
 
در انتخابات دورة بيست و يكم مجلس شوراي ملي، به عنوان نمايندة ی مردم لنجان انتخاب شد و از همان ابتدا به عضويت "شوراي عالي كتابخانة ی مجلس" درآمد كه محل تقويم نسخه هاي خطي بود. او، در تمام سه دورة ی نمايندگي اش درمجلس، عضو همين شورا بود. با کوشش نامبرده ، طرح بیمه شخص ثالث در مجلس به تصویب رسید.
دكتر وحيدنيا، در سال ١٣٤٢ كار انتشار "مجلة ی ماهانه وحيد" را آغاز كرد. همچنين از سال ١٣٤٨ علاوه بر  وحيد ماهانه، مجلة ی وحيد هفتگي را نيز منتشر مي كرد. در سال ١٣۵٠ با حفظ امتياز و چاپ مجلة ی وحيد، "نشرية ی خاطرات وحيد" را نيز منتشر مي ساخت. انتشار وحيد ماهانه ، تا سال ١٣۵٨ و انتشار  خاطرات وحيد، تا سال ١٣٦٨ ادامه داشت.
دكتر سيف الله وحيدنيا، چهره اي ادبي و مطبوعاتي بود و در طول حيات خود، دست به فعاليت هاي فرهنگي مؤثري زد كه از آن ميان است انتشار كتاب دو جلدي كاروانسراهاي ايران تأليف مهندس سيروس، خاطرات سردار فاخر حكمت، ديوان وحيد دستگردي، سفرنامة ی بلوچستان علاءالملك، خاطرات و سفرنامة ی ظهيرالدوله. وي، يكي از مؤثرترين افراد در جنبش خاطره نويسي در ايران است زيرا به واسطة ی انتشار "نشرية ی خاطرات وحيد" ، بسياري از رجال و دست اندرکاران را ، به نگارش خاطرات خود تشويق كرد و آن خاطرات  را در  نشرية ی وحيد به چاپ رساند. سازمان اسناد و كتابخانة ملي ايران، مصاحبة مفصلي با  او در سال هاي ١٣٧۵ و ١٣٨٤ طي يازده جلسه، انجام داد. در سال ١٣٩٠ به مناسبت روز اسناد ملی برای بزرگداشت یاد این چهره ی فرهنگی معاصر ایران ، نمایشگاهی از آثار او برگزار شد و به زنده یاد دکتر سيف الله وحیدنیا لقب "پدر خاطره نگاری ایران" داده شد

همسر و فرزندان او:
همسر دکتر وحیدنیا ، منیژه خرازی دختر محمدرضا خرازی است. بنا بر نوشته ی ماهرخ وحیدنیا فرزند گرامی و هنرمند دکتر وحیدنیا : "محمدرضا خرازی پدربزرگم فرزند عبدالحسین خان از رجال خیر و نیکونام بود . او دو دوره نماینده مجلس شورایملی و عضویت مجلس موسسان و سمت کارپردازی را به عهده داشت وی از تجار به نام و نایب رئیس اتاق بازرگانی و بنیانگذار شرکت ایران تکنو نیز بود همچنین در زمان وزارت گلشائیان نیابت انجمن شهر را بعهده داشت".
از دکتر وحیدنیا ، چهار فرزند (سه دختر و یک پسر) به یادگار مانده است. نام دختران او ، مهشید ومرجان و ماهرخ و نام پسر او مسیح است. ماهرخ وحیدنیا در تهران متولد شده است. تحصیلات ابتدايی را در مدرسه ایران و سویس و تحصیلات بالاتر را در هنرستان بهزاد به پایان برده و از این هنرستان با درجه ممتاز دیپلم فراغت از تحصیل در رشته گرافیک دریافت داشته است. آثار ماهرخ وحیدنیا در کتاب‌های شاهنامه، حافظ، داستان سیاوش، صائب، وحیددستگردی، مرگ ستارگان، در زیر تیغ، نورتون آنتولوژی چاپ شده است و مقاله‌هايی در زمینه تذهیب و مینیاتور در مجله کلک و دیگر جراید از وی منتشر گردیده است (برای آگاهی بیشتر ، نگاه کنید به تارنمای ماهرخ وحیدنیا).


آثار او:
بنا بر گزارش تارنمای انجمن آثار و مفاخر فرهنگی آثار متعددی از دكتر سيف الله وحيدنيا باقی مانده است که از آن جمله می توان به آثار زیر اشاره کرد:
١ - تاریخ عباسی، یا روزنامه ملاجلال: مشتمل بر وقایع دربار شاه عباس صفوی، تألیف جلال الدین محمد منجم یزدی، به کوشش وحیدنیا، ١٣٦٦، تهران. این کتاب تاریخ صفویان را در سالهای ٩٠٧ تا ١١٤٨ قمری به صورت سال شمار بررسی می کند و اوضاع دربار و درباریان ایران را بیان می دارد.
٢ - خاطرات سردار فاخر حکمت، به کوشش وحیدنیا، ١٣٧٩، تهران. در این کتاب ، دكتر سيف الله وحيدنيا خاطرات سردار فاخر حکمت (از رجال عصر پهلوی) را گرد آورده است.
٣ - خاطرات و اسناد، تهیه و تنظیم وحیدنیا، ١٣٦٤، تهران. این کتاب مصور و مشتمل بر نوشته ها، خاطرات مستند تاریخی، اسناد، مدارک و عکسهای معتبر مربوط به تاریخ ایران در دو قرن ١٣ و ١٤ قمری است.
٤ - خاطرات و اسناد، مجموعه ای از خاطرات خاطره نویسان نخبه و عکسها و اسناد معتبر و منحصر، به کوشش وحیدنیا، ١٣٦٧، تهران.
۵ - خاطرات وحید، شامل گوشه هایی از تاریخ معاصر ایران، ١٣٦٣، تهران.
٦ - در زیر تیغ، نوشته ی وحیدنیا، ١٣٧٨، تهران.
٧ - دیوان حسن وحید دستگردی، ١٣٧٦، تهران. در این کتاب ، دكتر سيف الله وحيدنيا اشعار عموی خود حسن وحید دستگردی را گرد آوری و تصحیح کرده است.
٨ - زندگی نامه مستوفی الممالک، مولف حمید نیری و وحیدنیا، ١٣٦٩، تهران. این کتاب ، زندگی حسن مستوفی الممالک از مردان سیاسی عصر قاجار را بررسی می کند.
٩ - سفرنامه ی بلوچستان علاءالملک، به کوشش وحیدنیا، ١٣٦٤، تهران. این سفرنامه نوشته ی محمود بن علی مشهور به علاءالملک است که در سالهای ١٢۵٨ تا ١٣٤٤ قمری می زیسته است.
١٠ - قرارها و قراردادهای دوران قاجاریه، به اهتمام وحیدنیا، ١٣٦٢، تهران. این کتاب ، بخشی از روابط خارجی ایران را در طول حکومت قاجار روشن می کند.
١١ - کارنامه ی لنجان، مختصری از تاریخ و اوضاع اجتماعی و اقتصادی شهرستان لنجان، نوشته ی وحیدنیا و محمدابراهیم نیکپور، ١٣۵٣، تهران.
١٢ - نظری تازه به عرفان و تصوف، نوشته ی عبدالله آزاده، تنظیم وحیدنیا، ١٣٦۵، تهران.
١٣ - یادداشتها و خاطرات سردار ظفر بختیاری، به کوشش وحیدنیا، ١٣٦٢، تهران. این کتاب ، مشتمل بر خاطرات و اسنادی از خسرو فرزند حسینقلی بختیاری مشهور به سردار ظفر است که از نقش آفرینان دوره قاجار بوده است.
١٤ -  انتشار "مجلة ی ماهانه وحيد" ،"مجلة ی وحيد هفتگي" و "نشرية ی خاطرات وحيد".
١۵ - دیگر کتاب های دکتر وحیدنیا ، "مرگ ستارگان" و "اسامی و القاب عجیب و غریب" است. مجموعه ی مقالات دکتر وحیدنیا در مورد "ناموران اصفهان" هم در دست چاپ و انتشار بود که متاسفانه اجل فرصت نداد و ناتمام ماند.

نوشتارهایی در باره ی او:
١ - سیمین ملک میر بهار، در فرهنگ نامه ی رجال سده اخیر می نویسد : "سیف الله وحیدنیا در ۱۳۰۵ش در اصغهان به دنیا آمد. پس از پایان تحصیلات متوسطه، به فرانسه رفت و در رشته حقوق تجارت و بیمه ادامه تحصیل داد. در بازگشت به تهران، دیپلم عالی جرم شناسی و روزنامه نگاری از دانشگاه تهران گرفت و سپس به کارهای مطبوعاتی پرداخت. از ۱۳۴۲ش، مجله وحید را منتشر کرد. وی در کنار کارهای مطبوعاتی، به خدمات اداری نیز اشتغال داشت و در استخدام بیمه ایران بود. وی در دانشگاه تهران نیز تدریس می کرد و مدتی هم رییس انجمن مطبوعات نوین ایران بود. در دوره های ۲۱، ۲۲ و ۲۳ مجلس شورای ملی از حوزه لنجان به نمایندگی برگزیده شد".
٢ - کورش نوروزمرادی مدیر اجرایی فصلنامه پیام بهارستان می نویسد : "چهارشنبه ی نهم دی‌ماه هشتاد و هشت دکتر سیف‌الله وحیدنیا دار فانی را وداع گفت. او که بیش از نیم قرن از عمر هشتاد و سه ساله‌اش را وقف فرهنگ و ادب و تاریخ و متون قدیمی کرده بود، به هنگام پالایش خون به طور ناگهانی با دنیا وداع گفت. وحیدنیا که در اصفهان زاده شد یکی از چند شخصیت مهم و برجسته خانواده وحید دستگردی است... عموی دکتر سیف‌الله وحیدنیا  حسن وحید دستگردی بیشترین تأثیر را در کشاندن او به عرصة روزنامه‌نگاری و مجله‌نویسی داشت.حسن وحید دستگردی که پایه‌گذار مجله ی وزین و با سابقه ارمغان بود، سال‌ها پیش از آن سردبیر تعدادی از نشریات اصفهان از جمله روزنامه ی مفتش ایران (١٢٨٨ خ)، زاینده رود (١٢٨٧ خ)، درفش کاویان و نویسنده چند نشریه ی دیگر بود. همو بود که با آثارش در دکتر وحیدنیا برای تأسیس مجلات وحید و خاطرات وحید انگیزه ایجاد کرد. دکتر وحیدنیا پیش از آنکه یک روزنامه‌نگار باشد نسخه‌شناس و سند گزین خوبی بود. تاریخ را به صورت کلاسیک نخوانده بود اما مطالب تاریخی نابی را در مجلات وحید، و خاطرات وحید و آثار کتاب‌های خود بر جای گذاشت. او همانطوری که در نمره ی چهارم فصلنامه پیام بهارستان اشاره می‌کند تحصیلات متوسطه را در مدرسه صارمیه اصفهان سپری می‌کند و به جز مرحوم وحید دستگردی از دو استاد خود در همین مدرسه نیز تأثیر می‌گیرد. یکی از آن‌ها دو استاد مرحوم محمد صدر هاشمی صاحب اثر ماندگار تاریخ جراید و مجلات ایران و دیگری اسدالله ایزدگشسب مدیر روزنامه عنقا است. وحیدنیا در سال‌های جوانی و پیش از راه یافتن به دانشکده حقوق دانشگاه تهران با روزنامه‌ های چهلستون، اصفهان، ستاره اصفهان، زاینده رود، کیوان و عرفان همکاری داشت. او در مقطع فوق لیسانس علاوه بر رشته حقوق، روزنامه‌نگاری و علوم اداری، خواند. دکترای بازرگانی را از پاریس گرفت و این فرصت خوبی برای او بود تا با آثار ایرانی در کتابخانه ملی فرانسه آشنا شود و پس از فارغ‌التحصیلی و بازگشت به ایران نیز دست از آن کتابخانه برنداشت. اما در میان آن همه آثار، همچنان مجله ارمغان که نزدیک به شصت سال (١٣۵٧-١٢٩٨) در ایران توسط عمو و عموزاده‌هایش اداره می‌شد، بر او اثر گذاشت... دکتر وحیدنیا تا چند روز پیش از مرگش نیز دست از نوشتن برنداشت. سبک نگارش خاصی داشت، باقلمی ساده و همه فهم می‌نوشت. در مورد اسناد و پاره‌های تاریخی که می‌یافت جامع و مانع می‌نگاشت. آثارش طوری بود که اگر کسی صفحات اولش را می‌خواند تا پایان آن را دنبال می‌کرد. وحیدنیا همانطوری که در شعر و ادبیات بی ‌ادعا بود در نسخه پژوهی نیز ادعایی نداشت؛ با این حال وی با تصحیح برخی از متون تاریخی دورة قاجار ثابت کرد گام‌های محکم و اثرگذاری در تصحیح متون برداشته است. او با انتشار مجله وحید (١٣٦٠-١٣٤٢) به صورت دوهفتگی و ماهانه، در ١٦٨ شماره و مجله خاطرات وحید (١٣۵٤-١٣۵٠) در چهل شماره، بخشی از اسناد مهم تاریخ معاصر را منتشر نمود. بنابراین مجله او در کنار مجله بررسی های تاریخی، دو مجله مهم قدیمی هستند که به انتشار نامه‌ های تاریخی، خاطرات مستند و عکس‌های منحصر به فرد و اسناد خام همت گمارده است. اضافه بر آن از جمله فعالیت‌های فرهنگی دکتر وحیدنیا عضویت در شورای عالی کتابخانه مجلس بود. او بیش از ده سال همراه با استاد عبدالحسین حائری، علی اصغر حکمت، دکتر علی اصغر مهدوی، مهندس جواد فروغی، دکتر حسین خطیبی این مسئولیت را بر عهده داشت... بخشی از آثار موزه‌ای مجلس نیز با کوشش او فراهم شد، گویا کلیه تابلوهای استاد آشتیانی (شاگرد کمال‌الملک) با وساطت او خریداری و به موزه مجلس واگذار شد... وحیدنیا یک ماه پیش از فوت‌ به دعوت دکتر رسول جعفریان پس از سال‌ها به کتابخانه مجلس آمد و گفتگویی بین ایشان و جمعی از اهالی کتاب و متون قدیمی انجام شد. از دکتر وحیدنیا جز چهار فرزندش (سه دختر و یک پسر) کتابخانه‌ای نفیس و غنی و نیز موزه‌ای از آثار برجسته هنرمندان ایرانی به یادگار مانده که حاصل نیم قرن تلاش او در فرهنگ و تاریخ ایران است. امید است فرزندانش با ایجاد کتابخانه‌ای به نام او، یادش را در میان نسل آینده زنده نگه‌دارند؛ هرچند که آثار ارزشمندش نیز به تنهایی از عهده این مهم بر می‌آید".
٣ - ماهرخ وحیدنیا فرزند گرامی و هنرمند دکتر سیف‌الله وحیدنیا می نویسد : "دکتر وحیدنیا پدرم سه دوره نماینده مجلس شورای ملی و سمت منشی را به عهده داشت او مدیر و سردبیر مجله وزین خاطرات وحید و خاطرات و اسناد بود. تحصیلات ایشان در رشته دکترای حقوق تجارت و همچنین دانشنامه دوره عالی بیمه بود ایشان طرح بیمه شخص ثالث را به تصویب مجلس رساند . وی به زبان های فرانسه . انگلیسی و عربی تسلط کامل داشت . وی شاعر و نویسنده ، ادیب ، مورخ و پژوهشگر کم نظیر ، روزنامه نویس توانا ، نسخه شناس ، سند شناس و عتیقه شناس بی همتا واز همه مهمتر انسانی والا و فرهیخته بود.دکتر وحیدنیا را میتوان از موثرترین افراد در خاطره نویسی ایران قلمداد کرد از این رو شاید بتوان او را پدر خاطره نگاری ایران لقب داد .از ایشان آثار بسیاری در زمینه های تاریخی ، ادبی و فرهنگی بجای مانده است".
٤ - گزارشگر تارنمای سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران می نویسد : "دكتر وحيدنيا در سال ١٣٤٢ مجله ادبي و تاريخي وحيد را بنياد نهاد و تا سال ١٣۵٨ به انتشار آن ادامه داد. تأسيس «سازمان انتشارات وحيد»، «چاپخانه وحيد» و «انجمن ادبي وحيد» از ديگر فعاليت‌هاي فرهنگي او بود. علاوه بر اينها او به تأسيس «سازمان بين‌المللي كتاب»، «آژانس بين‌المللي ايران»،« انجمن دوستداران كتاب و مطالعه» و «انجمن پاسداران زبان فارسي» نيز اقدام نمود. او به مدت ١٢ سال عضو شوراي عالي كتابخانه مجلس بود.
سیف الله وحیدنیا از جمله حاميان نسخه‌هاي خطي و سندهاي تاريخي بود. اين مجموعه شامل كتاب‌ هاي متعدد تاريخي و خاطرات است كه به‌همت انتشارات وحيد، چاپ و منتشر شده‌است. كتاب‌هائي چند با موضوع ادبيات كهن فرانسه و شماره‌هاي مختلف مجله‌ي هفتگي و ماهانه‌ي وحيد نيز، جزئي از اين مجموعه‌ي باارزش است. اين مجموعه‌ي اهدائي شامل ٣١٣ عنوان كتاب و ١٨٦ جلد مجله است.
در ارديبهشت سال ١٣٩٠ مجموعه‌اي از كتاب‌هاي شخصي دكتر وحيدنيا به‌وسيله‌ي منيژه خرازي همسر او و مهشيد وحيدنيا دختر او ، به سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران اهدا شد كه بخشي از آنها در نمايشگاه سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران مورد بازديد عموم قرار گرفت".

دكتر سيف الله وحيدنيا در اواخر عمر


پایان او:
زنده یاد دكتر سيف الله وحيدنيا، در نهم دي ماه سال ١٣٨٨، ديده از جهان فرو بست و در قطعه‏ی ناموران در بهشت زهرا ی تهران دفن شد.

یادداشت انتهایی
در زمینه ی "انجمن ادبی وحید" که برخی نویسندگان به آن اشاره کرده اند ، باید گفت که این انجمن در حقیقت، یک انجمن ادبی، فرهنگی، علمی و اجتماعی بود که معمولا بعد از ظهرهای یکشنبه ی هر هفته ، در منزل مسکونی یا اقامتگاه_ زنده یاد دكتر سيف الله وحيدنيا واقع در کوچه ی جنب سینما نیاگارای تهران_ آن زمان، تشکیل می شد و در آن بسیاری افراد و منجمله همین نگارنده شرکت می کردند. در جلسات این نشست های دوستانه، سرایندگان ، ادیبان و نویسندگانی مانند علامه محیط طباطبایی، نصرالله فلسفی، سیمین بهبهانی، دکتر سید جعفر سجادی، دکتر مظاهر مصفا ، دکتر سادات ناصری ، دکترعبدالرفیع حقیقت و... حضور می یافتند و گاهی یکی دو اثر و یا سروده ی خود را عرضه می کردند تا مورد نقد و بحث و تفسیر واقع شود. این آثار و سروده ها ، در یک هفته و یا چند ماه بعد در یکی از نشریات وحید چاپ و منتشر می شد.

روح و روانش شاد و یادش گرامی باد

دکتر منوچهر سعادت نوری
منابع و مآخذ
نخستین تصویر دکتر وحیدنیا در بالای این نوشتار : برگرفته از تارنمای ماهرخ وحیدنیا
سایر تصاویر دکتر وحیدنیا : بسیاری از تارنماها
دکتر وحیدنیا پدرم  و محمدرضا خرازی پدربزرگم ، نوشتاری از ماهرخ وحیدنیا : تارنمای ماهرخ وحیدنیا
دكتر سيف الله وحيدنيا، نوشتاری از سیمین ملک میر بهار: تارنمای دانشنامه
آثار دكتر سيف الله وحيدنيا : تارنمای انجمن آثار و مفاخر فرهنگی
دكتر سيف الله وحيدنيا، نوشتاری از کورش نوروز مرادی: تارنمای کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس
دکتر سیف الله وحیدنیا مردی که نیم قرن به تاریخ و فرهنگ ایران خدمت کرد : تارنمای انجمن آثار و مفاخر فرهنگی
درگذشت دكتر سيف الله وحيدنيا : تارنمای  سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران

بخش های پیشین یاد نامه ها : ١ - یادنامه ی ایرج افشار ٢- یاد نامه ی دکترمهدی حمیدی شیرازی ٣ - یاد نامه ی جلال الدین همایی ٤ - یاد نامه ی فريدون توللی ۵ - یاد نامه ی محمد مختاری ٦ - یاد نامه ی رهی معیری - ٧ - یاد نامه ی نصرت رحمانی


۱۳۹۲ خرداد ۲۵, شنبه

ایرانیان : درپهنه ی سرزمین نیاکان آریایی: ٤ - سرزمین های ایرانی نشین هندوستان



در بخش های نخست ، دوم  و سوم ، ضمن آگاهی از موقعیت جغرافیایی "سرزمین نیاکان آریایی" ، به پاره ای از نشانه های فرهنگی ، هنری و بویژه موسیقی ایرانی در برخی نقاط  این سرزمین اشاره شد. در این بخش و بخش بعدی ، این نشانه ها  را در مهمترین سرزمین های ایرانی نشین هندوستان یعنی "بمبئی" ، "حیدر آباد" و "پونه"   پیگیری می کنیم:
بمبئی ایالتی در هند در جزیره ای از بحر عمان ساحل غربی هند و وسعت آن ٤٩٦ هزارکیلومتر مربع است. مرکز آن شهر بمبیی و شهرهای عمده ٔ آن احمدآباد ، پونه و ناگپور است (از فرهنگ فارسی معین ) - نام قدیم بمبئی «تهانه» است (یادداشت مرحوم دهخدا) : لغت نامه دهخدا
تهانه : مأخوذ از هندی ، قلعه ٔ کوچک و توقفگاه عمده ٔ یک ناحیه است (ناظم الاطباء) : لغت نامه دهخدا
بمبئی بندری در هند، مرکز صنعت نساجی ، ساخت اتومبیل ، هواپیماسازی ، مصنوعات مکانیکی ، استخراج آهن ، آهن کاری و صنایع شیمیائی است (از فرهنگ فارسی معین ) : لغت نامه دهخدا
اشاره ای به "بمپور" : بَمپور یکی از شهرهای استان سیستان و بلوچستان ایران، در منطقه مکران است.
اشاره ای به "بم" : اطلاعات ساکنان نخستین "بم" بدرستی شناخته نیست اما از روی سکونت گاههای دسته جمعی بویژه ایجاد برج و بارو های مستحکم در اطراف آنها، می‌توان حدس زد که این شیوه ، یک فرهنگ آریائی باشد (زیرا بومیان ایران چنین استحکاماتی را لازم نمی دانستند) و با توجه به سکونت مداوم مردم در ارگ بم از هزاره های گذشته تا ١۵٠ سال پیش می توان حدس زد مردم کنونی "بم" از نژاد آریایی نسبتا اصیل باشند. تیره‌ای آریائی نژاد که بر بم تاختند با بومیان مقاوم روبرو شدند و چون بر آنان پیروز گشتند بساختن برج و بارو و استحکامات پرداختند.
ارتباط بنپور و بَمپور  و بمبئی : "بنپور" همان "بمپور" امروزی است که قدیم "بن فهل" هم نوشته‌اند و هم‌ریشه است با "بم" و "بمبئی" : دکتر محمد ابراهیم باستانی پاریزی
شهر بمبئی بزرگترین بندر هند در ساحل غربی این کشور است. این شهر در واقع مرکز بانکداری، تجارت، مبادلات مالی، بازرگانی و صنعت کشتی‌سازی هند به شمار می‌رود. تمرکز امور اقتصادی و تجاری در بمبئی پس از استقلال هند نیز ادامه یافته و بعنوان شاهراه ارتباطی هند با ایران و جهان عرب اهمیت راهبردی خود را حفظ کرده ‌است. بندر بمبئی، بزرگترین مرکز تولید پارچه‌های پنبه‌ای و فیلم‌های سینمائی شبه قاره هند است و از این رو به «بالیود» نیز شهرت دارد.
آثار تاریخی و اماکن برجای مانده از ایرانیان در بمبئی
١ - خسروباغ : یکی از محله‌های ویژه پارسیان هند است. به غیر اعضای جامعه پارسیان هند اجازه ورود به این مکان همچون سایر اماکن پارسیان داده نمی‌شود.
٢ - مغول مسجد : مسجد ایرانیان که به مغول مسجد مشهور است به‌وسیله شخصی بنام مرحوم حاج محمد شیرازی بیش از ۱۵۰ سال قبل بنا شده‌است. وی که از تجار ایرانی مقیم بمبئی بوده‌است، این مسجد را در محل امام باره رود نزدیک محله مسلمان نشین بندی بازار بنا نموده‌است. این مسجد یکی از مهمترین مراکز تشیع در بمبئی و حتی در هند محسوب می‌گردد. طبق وقف‌نامه موجود، متولیان این مسجد را اعضای خانواده نمازی شیرازی تشکیل می‌دهند و در گذشته پیوسته پیش نماز این مسجد نیز فردی ایرانی بوده‌است. اما در حال حاضر اشخاصی از شهرها و ایالت‌های مختلف هند این وظیفه را بعهده دارند.
ایرانیان در بمبئی
ایرانیان مقیم بمبئی به دو دستهٔ ایرانیان مهاجر یا مقیم و دانشجویان مشغول به تحصیل در این منطقه تقسیم می‌شوند:
١- ایرانیان مهاجر : اغلب ایرانیان مهاجر که اکنون مقیم کشور هندوستان هستند از اهالی پیشین شهرستانهای یزد، تفت و روستاهای مجاور و برخی از شهرهای استان فارس یا جنوب ایران هستند. محل سکونت اکثر ایرانیان مهاجر شهرهای بمبئی و پونه می‌باشد این عده در ۹۰ سال گذشته به مرور اقدام به مهاحرت به هندوستان نموده‌اند.
براساس شواهد تاریخی ، موثرترین عامل مهاجرت ایرانیان به هند وقوع دو دوره خشکسالی در اوایل قرن اخیر در مناطق مرکزی ایران بوده‌است. در ابتدای مهاجرت، اکثر ایرانیان در مشاغلی همچون چای فروشی که یکی از تولیدات عمده هند می‌باشد و نیز در مشاغل دیگری چون اغذیه فروشی و قهوه خانه‌داری فعال بوده‌اند. این مشاغل بطور سنتی از پدران به فرزندان به ارث رسیده‌است. لازم به ذکر است در حال حاضر درصد تعدادی از ایرانیان مقیم دارای تحصیلات عالی در مقاطع دکتری، فوق لیسانس و لیسانس می‌باشند. ایرانیان مقیم بمبئی از مشکلاتی که گریبانگیر مهاجرین ایرانی در دیگر کشورهای جهان است نیز مصون نیستند. به‌عنوان نمونه می‌توان از فاصله‌ای که بین نسل دوم و سوم ایرانیان مهاجر با زبان و فرهنگ ایرانی ایجاد شده‌است نام برد. اگرچه ۹۰ سال از مهاجرت ایرانیان به هند می‌گذرد، اما آنها عمدتا علاقه مند به حفظ هویت ایرانی خود هستند و در این راستا خود را قویا به اخلاق و فرهنگ ایرانی پای بند می‌دانند. البته داشتن شناسنامه ایرانی و گذرنامه هندی تقاضای روادید آنها را برای سفر به ایران با مشکل مواجه کرده‌است.
دو تشکل ایرانیان در شهرهای بمبئی و پونه از گذشته فعالیت داشته‌اند. انجمن شیعیان اثنی عشری یزدیان مقیم (فتوت) در شهر بمبئی (تاسیس در سال ۱۹۲۸) و نیز انجمن شیعیان اثنی عشری یزدیان مقیم پونه (حمیت) که با در دست داشتن موقوفات به جا مانده محل مناسبی جهت فعالیتهای مذهبی و اجتماعی ایرانیان مهاجر بوده‌اند. بخش دیگری از مهاجرین ایرانی که در طی دهه‌های اخیر به هند و بویژه منطقه غرب هند مهاجرت کرده‌اند زرتشتیان می‌باشند. این گروه نیز تشکلی به نام انجمن زرتشتیان ایرانی برای خود سامان داده‌اند و دارای روابط نزدیکی با پارسیان هند می‌باشند.
٢ - دانشجویان ایرانی : تعداد کل دانشجویانی که در حال حاضر در بمبئی و پونه تحصیل می‌کنند بیش از ۳۵۰۰ نفر تخمین زده می‌شود که بیشتر آنان در پونه مشغول به تحصیل هستند. شهر پونه در ۱۵۰ کیلومتری شهر بمبئی از مراکز مهم علمی کشور هند محسوب می‌شود. به دلیل آب و هوای معتدل و مطلوب و همچنین سابقه ی حضور ایرانیان در پونه اکثر دانشجویان ایرانی جذب دانشگاه های این شهر می‌شوند.
زرتشتیان بمبئی هند
زرتشتیان ایرانی پس از یورش اعراب تازی ، از ایران به هند کوچ کردند و نزدیک به ١٢٠ هزار نفر در شهر بمبئی زندگی می کنند و از نظر رفتار و کردار نیک میان هندیان مشهور هستند
سلاح هاي پادشاهان ايران درموزه ی بمبئي
"اکنون در هند ، حدود پنجاه موزه معروف وجود دارد که از اين پنجاه موزه دست کم در بيست موزه آن آثار و اشياء متعلق به ايران را مي­توان يافت. موزه ی بمبئي که در عصر ملکه ويکتوريا تأسيس شده است، در نوع خود از غني ترين موزه­هاي جهان است و با سبک ساختماني شرقي و گنبدي شبيه تاج محل در جوار مرکز هنري جهانگير بنيانگزاري شده است. اين موزه از لحاظ گنجينه­هاي ايراني هم قابل بررسي و مطالعه است، زيرا علاوه بر کتابهاي خطي مصور، نقاشيها، ظروف کنده­کاري شده فلزي و منسوجات، مجموعه­اي از سلاح هاي ايراني را با خود دارد که در کمتر موزه­اي از موزه­هاي بزرگ جهان نظيرش را مي توان يافت. درباره ی اينکه چگونه و کي اين سلاح هاي معروف از ايران به هند آمده­اند، نمي­توان دقيقاً اظهارنظر کرد، اما آنچه مسلم است اينست که با ارتباط نزديکي که ميان سلاطين مغولي هند و پادشاهان دکن با صفويان وجود داشته است، آمدن اين سلاح ها در زمان صلح امکان فراوان دارد و شايد لشکرکشي نادر به هند نيز يکي از علل اين انتقال بوده باشد. در بخشی از اين موزه ، سپرهاي شاه عباس و شاه سليمان و نادر در کنار سپر شاه جهان خود نمائي مي­کند و شمشيرهاي اصيل چه يک تيغه معمولي و چه دو تيغه ذوالفقار و خنجرها و تبرزين هاي ساخت ايران با کنده کاري ها و تزئينات طلائي و جواهر نشان نيز در کنار سلاح هاي گوناگون هندي نگهداري مي­شود" : آثار ايران در موزه هاي هند ، سلاح هاي پادشاهان ايران درموزه بمبئي : دكتر مهدي غروي
چاپ کامل شاهنامه ی فردوسی در بمبئي
طبع دوره  کامل شاهنامه، نخستين بار در سال ١٨٢٩ ميلادي و توسط ترنر ماکان انجام شد. ماکان يک صاحب منصب نظامي انگليسي بود که در هند خدمت مي کرد. چاپ ماکان، در چهار مجلد، با حروف سربي و به خط نسخ انتشار يافت. پس از چاپ ماکان که نخستين چاپ کامل شاهنامه است، چاپ هاي ديگري از شاهنامه در هند منتشر شد. بعضي از بازرگانان ايراني به چاپ شاهنامه در هند اهتمام کردند. در سال ١٨٤٩ ميلادي، شاهنامه اي به خط نستعليق و به صورت مصوّر به اهتمام آقا محمد باقر صاحب تاجر شيرازي در بمبئي انتشار يافت. يک سال پس از آن، شاهنامه بسيار معروف خط اوليا سميع (محمّدابراهيم شيرازي مشهور به آقا) در همان شهر و در کارخانه  عبدالغفور به چاپ رسيد. چاپ اوليا سميع، مصوّر و به قطع رحلي بزرگ بود. طبق نوشته اي که داراي رقم (امضا) کاتب است «حسب الفرمايش ... عمده الاعاظم والاعيان ... آقا محمدباقر صاحب تاجر شيرازي به خط و دقت اقل خلق ا... محمد ابراهيم الشهير، آقا خلف مرحمت و غفران پناه ـ محمدحسين خان اوليا سميع شيرازي در بندر معموره  بمبئي و در کارخانه  استادالمطبعين والمترسمين عبدالغفور مشهور به دادوميان ابن محمّد عبدا... دهايلي» در جمادي الثانيه  ١٢٧٢ به انجام رسيده است... ملک الشعرا بهار بر اين چاپ يادداشت هايي را افزوده است. او در طول ۵٠ سال، مطالعاتي بر روي اين نسخه انجام داد و يادداشت هايي بر آن نوشت. اين يادداشت ها مطالبي سودمند را پيرامون مباحث واژگاني، دستوري، بلاغي و ادبي شاهنامه دراختيار مي گذارد. در چاپي که به کوشش علي ميرانصاري منتشر شد، يادداشت هاي بهار با شاهنامه چاپ بمبئي همراه شده است. پس از آن در سال ١٢٧٦، چاپ ديگري از شاهنامه  منتشر شد. در اين چاپ آمده است که « شاهنامه فرمايش آقاميرزا محمدباقربن حاجي ميرزا کوچک تاجر شيرازي به خط ميرزا محمدرضا بن آقاميرزا محمدحسين خوش نويس شيرازي در کارخانه  جناب ميرزاي مذکور مرسوم به مطبع محمد در بمبئي منتشر شد».
يکي از چاپ هاي معروف، چاپي است که به تصحيح آقاميرزا فرصهًْ الدّوله متخلّص به فرصت در سال ١٣١۵ در بمبئي منتشر شد. «آيينه  خورشيد يا شاهنامه» نيز از ديگر چاپ هاي شاهنامه در هند است. آخرين چاپ هند، توسط آموزنده هاي شيرمرد ايراني در سال ١٩٢٤ ميلادي در بمبئي و از روي چاپ اوليا سميع به چاپ رسيده است. شاهنامه در هند، حدود شانزده بار به چاپ رسيد. بيشتر اين چاپ ها با فرهنگ لغات همراه است و چاپ ترنر ماکان را اساس قرار داده است.
سمينار سه روزه ی شاهنامه در بمبئي
در ديماه ۱۳۸۹ موسسه شرق شناسي كاما با همكاري خانه فرهنگ ايران سمينار سه روزه ی شاهنامه را در محل موسسه شرق شناسي كاما در بمبئي برگزار كرد. در اين سمينار سه روزه مهماناني از كشورهاي ايران، روسيه، انگلستان، لهستان، آمريكا، تاجيكستان و... مقالات خود را در خصوص شاهنامه و فردوسي ارائه دادند.
"بمبئی" و "پونه" در قصیده ای از قاآنی شیرازی
قاآنی شیرازی (مهر ١١٨٧ - اردیبهشت ١٢٣٣ خورشیدی): از سرایندگان دربار فتحعلی‌شاه و محمدشاه و اوایل سلطنت ناصرالدین شاه قاجار:
پیام ده‌ که ملک ‌گر گرفت ملک هری
عنان رخش نگیرد مگر به مُلک دکن
نه قندهار بماند به جای نه ‌کابل
نه بامیان نه لهاور نه غزنه نه پرون
ز صوبجات به گردون شود زفیر و نفیر
ز دیرجات به‌کیوان رود غریو غرن
نه ملک "پونه" بماند به جای نه سیلان
نه سومنات و نه ‌گجرات نه سرنگ و پتن
نه‌منگلوس و نه صدرس نه حجره نه دهلی
نه بنگلوس و نه مدرس نه تته نه ‌کوکن
نه رامپور و نه احمد نگر نه تانی سر
نه کانپور و نه ملتان نه دارویی نه فتن
همه بنادر هندوستان‌ کند ویران
چه "بمبئی" چه بنارس چه مجهلی چه و من ... : قاآنی
زرتشتیان هند در بمبئی و سایر شهر های هند
موسیقی ایرانی در بمبئی
گروهی از ایرانیان در بمبئی
رقص چند دختر ایرانی در دانشگاه "پونه" ی هند
رقص یک دختر ایرانی در "حیدر آباد" هند
یاد آوری
برخی دیگر از نشانه های تاریخی و فرهنگی ایران در"پونه"، "احمد آباد" و "حیدر آباد" هند، در بخش پنجم این نوشتارها، مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
دکتر منوچهر سعا دت نوری
منابع و مآخذ
بمبئی : تارنمای لغت نامه دهخدا
"بمپور" و "بم" : تارنمای دانشنامهٔ آزاد ویکی‌پدیا
ارتباط بنپور و بَمپور  و بمبئی : نوشتاری از دکتر محمد ابراهیم باستانی پاریزی نشریه ی فرهنگ و هنر " کلک" مهر و آبان ۱۳۷۳  - شماره   ۵۵  و ۵۶  (صفحات  ۶۴  تا ۷۰)
بمبئی : تارنمای دانشنامهٔ آزاد ویکی‌پدیا
آثار ايران در موزه هاي هند ، سلاح هاي پادشاهان ايران درموزه بمبئي - نوشتاری از دكتر مهدي غروي : تارنمای مدارک تاریخی ایران
چاپ کامل شاهنامه ی فردوسی در بمبئي : تارنمای موسسه فرهنگی و هنری خراسان 
سمينار سه روزه ی شاهنامه در بمبئي : تارنمای هندیران
"بمبئی" و "پونه" در قصیده ای از قاآنی شیرازی : تارنمای گنجور
زرتشتیان بمبئی هند  - زرتشتیان هند در بمبئی و سایر شهر های هند : تارنمای یوتیوب
موسیقی ایرانی در بمبئی - گروهی از ایرانیان در بمبئی : تارنمای یوتیوب
رقص دختر ایرانی در دانشگاه "پونه" و در "حیدر آباد" هند : تارنمای یوتیوب
ایرانیان درپهنه ی سرزمین نیاکان آریایی : بخش های نخست و  دوم و سوم - تارنمای ایرانیان

۱۳۹۲ خرداد ۱۸, شنبه

ایرانیان : درپهنه ی سرزمین نیاکان آریایی - بخش سوم



در بخش های نخست و  دوم ، ضمن آگاهی از موقعیت جغرافیایی "سرزمین نیاکان آریایی" ، به بعضی نشانه های فرهنگی ، هنری و موسیقی ایرانی در برخی نقاط  این سرزمین اشاره شد. در این بخش ، این نشانه ها  را در زنگبار پیگیری می کنیم:

١ - زنگبار ایران
زنگبار دهی از دهستان سهندآباد است که در بخش بستان آباد شهرستان تبریز واقع است (از فرهنگ جغرافیایی ایران) : لغت نامه دهخدا

زنگبار نام روستایی در استان اردبیل - شهرستان گرمی وبخش موران است که تاریخچه شکل گیری آن با توجه به نشانه های موجود به هزاز سال قبل از میلاد بر می گردد.

روستای زنگبار در ٢٠ کیلومتری شهرستان گرمی دربخش موران (اجارود شرقی) است و همانند مرکزدایره دربین روستاهای پرچین علیا - سیاوش - شلوه سفلی - یل دگرمانی - مهره و درویش گورنمز واقع شده است. روستای زنگبار در شمال شرقی شهرستان گرمی ، جنوب غربی دهستان آزادلو و شرق روستای زهرا و در ارتفاع ٦٠٠ متری از سطح دریای آزاد واقع شده است. این روستا در سرشماری سال ١٣٧۵ حدود ۵٢ خانوار جمعیت داشته است.
روستای زنگبار تحت مالکیت "یمن خانم" خواهر "نعمت بیگ" بود. نعمت بیگ در روستای تکله (یل دگرمانی) ساکن بوده و گویا "یمن خانم" قصد فروش زمین خود رامی نماید. اجدادان نسل فعلی با فروختن مقداری از اموال خویش ازجمله اسب وگاو وگوسفند اقدام به خرید شش دانگ حریم این روستای متروکه را می نمایند. پس زنگبارتنها اسم یک زمین که قبلا نام یک ده بوده و بکلی ویران گشته بود هست. دلایلی ازجمله وجود قبرستان در قسمت پایین ده کنار رودخانه تونقال نشان اززندگی مردمان دراین روستامی باشدکه  حتی یکی از ساکنین فعلی که هنگام آبادانی از روستای تکله به این روستا مهاجرت کرده ادعا دارد که قبر اجدادش در همین گورستانست. حال گویا این روستا همانند قرن های پیش یواش یواش آبادانی خویش را با مهاجرت به استان گیلان وشهرستان گرمی وشهرستان اردبیل وحتی به تهران ازدست می دهد.

وجه تسمیه ی روستای زنگبار به روایت نیاکان : ( محل استراحت کاروانیان تاجر که ازمرزایران به کشورهای اروپا جهت انجام معاملات تجاری مسافرت می کردند)
همانگونه که ازنامش معلوم است این روستا ازدونام متفاوت برگرفته است که بنام زنگ و بار. گویا معانی متعددی در فرهنگ دهخدا اشاره شده  که معانی ذیل  حاکی از آن است  البته نیاکان زنگبار را چنین تعریف می نمایند   بصدا درآوردن زنگ تاکاروان تجار جهت ادامه راه بارهای خویش راآماده نمایند ومسیر خود را ادامه دهند. ازجا لب ترین نعمت های خدادادی دراین روستا وجود سه تپه مشابه هم بنام اوچ تپه  میباشد درقسمت شرق این روستا که بلند تر از روستا میباشد محلی است بنام سنگر که گویا نگهبانان بار درآنجا سنگر می گرفتند

نوروزخوانی در روستای زنگبار : نوروز خوانی یا بهار خوانی یا نوروزی، گونه‌ای از آواز خوانی است که در گذشته   رواج داشته‌است. در حال حاضر رواج این گونه آواز خوانی در روستای زنگبار جایگاه خویش را ازدست داده است  در نوروز خوانی افرادی که به آن‌ها نوروز خوان گفته می‌شود پیش از آغاز فصل بهار به صورت دوره‌گردی به روستاهای مختلف می‌روند و اشعاری در مدح بهار یا با ذکر مفاهیم مذهبی به صورت بداهه یا از روی حافظه می‌خوانند. این اشعار اکثرأ به زبان‌های فارسی و ترکی است . این اشعار بیشتر بصورت ترجیع بند بوده و توسط یک یا چند شخص همزمان خوانده می‌شود. نمونه این اشعار برای مدیر دبستان روستای زنگبار بشرح ذیل بود:
نوروز نو باز آمده - کارجهان ساز آمده - بلبل به پرواز آمده - عیدی بده تا من برم - بهر مدیر محترم

٢- زنگبار افریقا
نام تانزانیا واژه‌ای مرکب از تانگانیکا و زنگبار است. این دو کشور در سال ۱۹۶۴ یا یکدیگر متحد شده و جمهوری متحد تانزانیا را تشکیل دادند. مردم تانزانیا از لحاظ فرهنگی با ایرانی ها و عمانی ها خویشاوندی دارند. وجود تعداد زیادی از کلمات فارسی همچون شاه و کاکا در زبان سواحیلی که یکی از زبانهای رسمی این کشور می‌باشد، نشان دهنده عمق روابط دو فرهنگ است. در خلال سال‌های پایانی قرن سوم هجری تا اوایل قرن چهارم، گروه ‌هایی از خانواده‌های شیرازی به زنگبار مهاجرت کردند. هنوز هم پس از گذشت قرن‌ها در زنگبار، اصل و نسب شیرازی نوعی نجیب زادگی محسوب می‌شود. آیین نوروز امروزه در زنگبار برگزار می‌شود. زبان‌ها انگلیسی و سواحیلی زبان‌های رسمی این کشور هستند. از آثار ایرانی در تانزانیا می‌توان به  چاه آب افشاری و مسجد جزیره دلفین اشاره نمود. همچنین دو توپ غنیمت گرفته شده در نبرد هرمز (شاه عباس اول) نیز در برابر خانه ی عجایب تانزانیا نگهداری می‌شود
جشن نوروز در زنگبار «نوروزی» نامیده می‌شود و هنوز جشنی شناخته شده است. زَنگِبار نام یکی از جزایر مهم تانزانیا و پایتخت منطقه نیمه‌خودمختار زنگبار است این سرزمین در سال ۱۹۶۳ با تانگانیکا متحد شد و دولت جدیدی بنام جمهوری فدرال تانزانیا را تأسیس کرد.
«زنگ» واژهٔ فارسی است به معنی تیره‌رنگ، قهوه‌ای و سیاه، «بار» به معنی ساحل، کناره و کرانه (مثل: جویبار، رودبار، ارسباران ...) و در مجموع «زنگبار» یعنی «ساحل سیاهان» و یا «سرزمین سیاهان». اعراب این کلمه را زنجبار تلفظ می‌کنند...ایرانی‌ها از دوره هخامنشی با این منطقه دادوستد تجاری داشته‌اند.

فرهنگ و تمدن سواحیلی : از مگادیشو تا سفالا و کیپ دلگادو موزامبیک ٣٦ شهر ساحلی و جزیره ای وجود دارد که مردمان ان دارای اداب ، رسوم ، فرهنگ ، مذهب و زبان مشترکی هستند که به ان فرهنگ و تمدن سواحیلی می گویند. این فرهنگ و تمدن به داخل قاره افریقا نیز نفوذ پیدا کرده و منطقه شرق افریقا را در برمی گیرد. بعدها بویژه در دوره بعد از اسلام مهاجران زیادی از شیراز، شوشتر و سیراف به زنگبار کوچیدند و در آن‌جا ساکن شدند. رهبر شیرازیهای کوچنده، حاکم ایالت شیراز علی بن سلطان حسن نام داشت. او در سال ۹۵۶، در زمان حکومت آل بویه، با پسرانش علی، محمد، باشت، سلیمان، حسین و داوود و حدود ۷۰۰ نفر از یارانش با چندین کشتی راهی آفریقا گردیدند و در زنگبار ساکن شدند. این گروه که بعدها به شیرازی معروف شدند و بعدها در قرن ١٩ به همراه اعراب و بلوش ها(بلوچ های) عمانی تاثیر زیادی در شکل‌گیری مدنییت و بازرگانی در زنگبار داشتند. شیرازی‌ها این سرزمین جدید را زنگی بار نامیدند که بعدها به زنگبار تغییر یافت. از زمان هخامنشیان میان ایران و ساحل شرق آفریقاحبشه و زنگبار ارتباطاتی بود و در دروه ساسانی بیشتر هم شد داستان معروف شهریار ابن هرمز از یک شاهزاده کیلوا که اسیر ایرانیان شده است معروف است.(بی بی سی آفریکا) ولی ایرانی شدن زنگبار را بیشتر به دوره ی آل بویه نسبت می دهند. گفته شده که یکی از پسران سلطان دیلمی در پی اختلافی خانوادگی با ٧ کشتی به کنیا مهاجرت کرد و به تدریج این خاندان توانستند امپراتوری کیلوا را ایجاد کنندکه تا موزامبیک و بیرا ادامه داشت. آورده اندچون مادر علی بن حسین شاهزاده ی دیلمی حبشی و سیاه پوست بود برادرش وی را مسخره می کرد و او مجبور به ترک ایران شد مقصد او هند بود اما از ساحل حبشه سر درآورد. به گفته ی گراپف و سی ولتن ٢٠ درصد واژگان زبان سواحیلی فارسی شد و سواحیلی یکی از با نفوذ ترین زبانهای آفریقایی است . به گفته ی اسکار یومان خود سواحیلی ها به زبانشان شیرازی می گویند.به گفته ی وان دردکن امروزه مردم سواحیلی لقب شیرازی دارند و این نام سواحیلی را که اعراب رویشان گذاشته اند به کار نمی برند. ورود شيرازي‌ها به جزاير شرق آفريقا و تشكيل "امپراطوري زنج" یکی از سازمان‌يافته‌ترين مهاجرت بيگانگان درسواحل شرق آفريقا و زنگبار است كه در بافت فرهنگي و اجتماعي مردم اين مناطق دگرگوني‌هاي عميقي پديد آورد و منجر به پيدايش "زبان سواحيلي" و نژاد موسوم به "افروشيرازي" گرديد.
در اواخر قرن پانزدهم میلادی «فضیل بن سلیمان» به حکومت می‌رسد و هم‌زمان «واسکودوگاما» پس از اقامت در موزامبیک و کسب اطلاعاتی نسبت به شیوه حکومت ایرانیان در سال ۱۵۰۲ میلادی در شهر «کیلوا» پایتخت امپراطوری زنج لنگر انداخته و با توپ و سایر سلاح‌های جنگی که به همراه داشت سلطان فضیل را خراج‌گزار پادشاهی پرتقال کرد و شیرازی‌ها سالیانه مبلغ یک هزار لیره به وی پرداخت می‌کردند و پرچم امپراطوری پرتقال بر فراز کاخ حکومتی کیلوا برافراشته شد.انگلیسی ها در قرن ١٩ با کمک امام مسقط پرتقالی ها را در ممباسا شکست داد و در نهایت انگلیسی ها به طور رسمی زنگبار را مستعمره ی خود ساختند: دانشنامهٔ آزاد ویکی ‌پدیا

زنگبار یکی ازبزرگترین مراکز کشت میخک و قرنفل در جهان است و دیگر محصولات آن نارگیل ، فلفل و برنج و عاج می باشد. مجاورت زنگبار بر ساحل شرقی افریقا در تاریخ این کشور اثری فراوان باقی گذاشته است . این کشور از دوران کهن با ایران و هند و نواحی اطراف خلیج فارس و بحر احمر ارتباط داشت و در اوایل دوره ٔ اسلامی سواحل شرقی افریقا مخصوصاً زنگبار مورد توجه دول مختلف قرار گرفت . درسال ١٥٥٣ میلادی پرتقالیها زنگبار را تصرف کرده و آنرا پایگاه تجاوزهای خود بطرف شرق قرار دادند. در سال ١٦٩٨ میلادی پادشاه عمان بر پرتقالیها غلبه کرد و زنگبار را به تصرف خویش درآورد و زنگبار مرکز تجارت طلا و عاج و بردگان افریقائی گردید. در حدود سال ١٨٦٥ زنگبار از عمان جدا شد و در سال ١٨٩٠ فرانسه و آلمان موافقت کردند که زنگبار تحت الحمایه ٔ بریتانیای کبیر شود.در سال ١٩٦٣ استقلال یافت و در ١٦ دسامبر همان سال به عضویت سازمان ملل متحد درآمد. (از لاروس ) (از فرهنگ فارسی معین ) (از دایرة المعارف فارسی ) : لغت نامه دهخدا

در طول یکصد و پنجاه سال اخیر ایرانیان همواره در جزیره زنگبار حضور داشته و با اختلاط با بومیان محلی به راحتی در کنار آن‌ها زندگی می‌کردند و این روند تا ۱۹۷۰ میلادی ادامه داشت که در این سال به بهانه بروز برخی نا آرامی‌ها ساکنان ایرانی تبار از زنگبار بیرون رانده شده و اموال آن‌ها ضبط گردید. دولت وقت ایران با اعتراض به تضییقات انجام شده بر علیه ایرانی‌ها به دولت کمونیستی تانزانیا اعتراض کرده که دولت تانزانیا و دولت انقلابی زنگبار این اقدام را دخالت در امور خود تلقی کردند و عنوان داشتند که این افراد جزء اتباع تانزانیا به‌شمار می‌آیند و می‌بایست بر اساس مقررات این کشور عمل نمایند. در همین راستا چهار تن از نوادگان دختری سید حسین شوشتری توسط نیروهای امنیتی به اجبار در جشن عمومی به عقد برخی از اعضاء شورای انقلابی زنگبار در آمدند و به‌تدریج اقلیت ایرانی ساکن تانزانیا این کشور را به مقصد ایران‌، امارات متحده عربی و بحرین ترک نمودند.
در اواسط دهه ۱۹۸۰ میلادی با تثبیت اوضاع سیاسی جزیره زنگبار بخشی از ایرانیان به‌تدریج به زنگبار بازگشتند و وارد اجتماع شدند. امروزه در شهرهای مختلف تانزانیا تعدادی از خانوارهای ایرانی‌الاصل زند گی می‌نمایند که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند:
١- ایرانیانی که در نیم قرن اخیر ساکن تانزانیا شده‌اند و به امور بازرگانی مشغول می‌باشند و عمدتا در شهر دارالسلام اقامت دارند و برخی از نوادگان خاندان شوشتری در میان آن‌ها می‌باشند.
۲- ایرانیان بلوچ تبار: در نقاط مختلف تانزانیا صدها خانواده بلوچی‌الاصل زندگی می‌کنند که پدران آن‌ها از بخش ‌های مختلف سیستان و بلوچستان از جمله شهرهای سرباز به این کشور مهاجرت کرده و در شهر های "ایرنگا ،تانگا و رجیو" در تانزانیا به کشاورزی و تجارت مشغول می‌باشند و اغلب با ساکنان بومی ازدواج کرده و نسلی دو رگه را به‌وجود آورده‌اند. ایرانیان بلوچ‌تبار در حال حاضر نیز در سراسر تانزانیا به‌صورت پراکنده به زندگی و تجارت مشغول می‌باشند و دارای نفوذ سیاسی و اقتصادی می‌باشند.
۳- ایرانیان شیرازی‌تبار‌: در زنگبار و دیگر مراکز تجمع قدیمی شیرازی‌ها افرادی وجود دارند که اگر چه سیاه چرده و تانزانیا‌یی‌تبار می‌باشند اما پیشینه‌ي خانوادگی خود را به خاندان شیرازی‌ها نسبت می‌دهند که برخی از آن‌ها در سالیان دور از طریق دریا به همراه پدران خود به جزایر شرق آفریقا پای گذارده و در آن کشورها اقامت گزیده‌اند.

آثار تاریخی و اماکن برجای مانده از ایرانیان در جزیره زنگبار
۱- حمام کیدیچی‌: در حومه شهر زنگبار قرار دارد و در اطراف آن منطقه گردشگری و مزرعه گیاهان بومی وجود دارد که مورد بازدید و توجه گردشگران خارجی  است.

٢ - در منطقه باستانی شهر زنگبار نیز حمام دیگری بنام «حمامنی‌» یا حمام فارس‌ها وجود دارد که توسط دولت زنگبار به‌عنوان اثر ملی ثبت شده است. این حمام در سال‌های ۱۸۷۰ تا ۱۸۸۱ مورد استفاده عمومی قرار داشته است.
٣- مسجد کیزیم‌کازی: این مسجد قدیمی‌ترین مسجد موجود در زنگبار می‌باشد که در سال ١١٨٤ هجری قمری به دستور یکی ازسلاطین شیرازی تبار به‌نام شیخ ابوموسی الحسن بن محمد احداث شده است و بر کاشی ‌کاری ‌های موجود نام مسجد فاطمه الزهراء حک شده است‌. کتبیه موجود در این مسجد به خط کوفی بوده و امروزه به عنوان مسجدی محلی مورد استفاده نمازگزاران بومی قرار دارد و در حاشیه مسجد قبرستانی قدیمی وجود دارد که از لحاظ باستان‌شناسی دارای اهمیت تاریخی می‌باشد.
٤- آثار موجود در شهر باگامایو و کیلوا: در این شهرهای تاریخی که حدود پانصد سال محل استقرار امپراطوری شیرازی‌ها بوده است ابنیه‌ها و مساجد و عمارت‌های متعددی از حکومت شیرازی‌ها وجود دارد که امروزه به مخروبه تبديل شده‌اند. در شهر باستانی باگامایو مقبره‌ای وجود دارد که آفریقایی‌ها معتقدند که متعلق به خانمی دارای فضیلت بوده است و مردم با مراجعه به آن و ریختن صدقه و روشن کردن شمع‌، حاجات خود را مطالبه می‌کنند.

از میان بناهای تاریخی حمام موسوم به «حمامنی» (به معنای محل حمام در زبان سواحیلی) که در مرکز اصلی شهر سنگی زنگبار قرار دارد و در سال ١٩٧٩میلادی توسط وزارت فرهنگ دولت زنگبار به عنوان اثر تاریخی، ثبت، بازسازی و در معرض دید گردش‌گران خارجی قرار گرفته است. این بنای تاریخی در حدود سال ١٩٢٠ میلادی توسط معمار یا تاجری ایرانی به‌نام «حاج غلام‌حسین بنا» و با هزینه «سلطان برغاش» حاکم وقت زنگبار با کارکرد عمومی در اختیار مردم زنگبار قرار داده شده است و به مرور زمان شامل قانون وقف در این کشور شد. بررسی اولیه نشان می‌دهد که حاجی غلام‌حسین از تجار با سابقه ایرانی بوده است که با توجه به حضور برخی از نظامیان و شاه‌زادگان ایرانی در جزیره زنگبار با سفر به زنگبار و آوردن معماران ایرانی نقش بسزایی در برپایی حمام‌های ایرانی داشته است و نام وی نیز بر روی کتیبه موجود بر سردر این حمام ثبت شده است. ساختار این حمام‌های ساخته شده به صورت مشابه و یکسان بوده است و از برخی از این حمام‌ها به صورت خصوصی برای خاندان سلطنتی عمان که زنگبار را پایتخت سلطنت خود انتخاب کرده بودند، استفاده می‌شده و یکی از این حمام‌ها در منطقه حکومتی  موسوم به «فروزانی» در مجاورت کاخ سلطان زنگبار و مقر کنونی حزب حاکم این کشور قرار دارد.
مطالعات انجام شده نشان می‌دهد که فرهنگ استفاده از حمام با توجه به حضور ایرانیان در میان مردم زنگبار رونق پیدا کرده است و در حافظه شفاهی مردم و سالمندان زنگباری از این حمام‌ها برای استحمام در مناسبت‌های مهم هم‌چون عید نوروز، جشن‌های عروسی و مسابقات ورزشی استفاده می‌شده است و حتا در ساعاتی خاص به بانوان اختصاص داشته است.
بنا بر اسناد موجود حمام سلطنتی «فروزانی» به شاه‌زاده ایرانی «شهرزاد»، دختربزرگ «محمدشاه قاجار» تعلق داشته است که حدود ١٧٠ سال پیش به عقد سلطان زنگبار، «سعید بن‌سلطان» درآمده بود و برای چندین سال در این جزیره اقامت داشته است.
دیگر حمام ایرانی در حومه جزیره زنگبار در منطقه «کیدچی» قرار دارد که به «حمام کیدچی» مشهور است. این حمام دارای معماری ایرانی و منقش به اشعار حک شده به زبان فارسی مثلن اشعار «سعدی» است. حمام کیدیچی که در ١٠ کیلومتری شهر زنگبار قرار دارد، شباهت زیادی به حمام‌های ایرانی قرون یازده و دوازده هجری قمری دارد و هم‌چون حمام «گنجعلی خان» کرمان، دارای چند خزینه است.
با توجه به حضور تاریخی ایرانیان و شیعان در جزایر شرق آفریقا متاسفانه با حضور استعمار انگلیس و دیگر کشورهای استعمارگر غربی در تاریخ سیاسی زنگبار و تحت‌الحمایه قرار داشتن این کشور تا ١٩٦٤ میلادی و از طرف دیگر حضور اعراب، دست پنهانی برای تخریب و محو آثار تمدن ایرانیان در مناطق مختلف جزایر شرق آفریقا به چشم می‌خورد که با این وجود هنوز مساجد، قبرستان‌ها، و حسینیه‌های متعلق یه شیعیان در سراسر این کشورها به چشم می‌خورد و تاریخ و فرهنگ ایران را بدون متولی به رخ گردش گ‌ران و محققان می‌کشاند. بخشی مهمی از اماکن و بناهای متعلق به شیعیان و ایرانیان در سال‌های ٦٠ میلادی به بهانه عقاید حکام وقت زنگبار و روحیه انقلابی آنان تخریب شد.
در تاریخ شفاهی مردم و سالمندان زنگباری از سرداری ایرانی به‌نام «خان» یا «کلبعلی خان» نام برده می‌شود که در ثبیت مذهب تشیع در زنگبار امروزی سهم بسزایی داشته است. وی که از سپاهیان ایران بوده است بعد از حضور در ارتش عمان با خاندان سلطان وقت عمان به زنگبار نقل پایتخت می‌کند و به عنوان سپه‌سالار سلاطین عمانی به خدمت مشغول می‌شود و با حفر چندین چاه آبیاری در کشاورزی و رونق اقتصادی بومیان آفریقایی همت گذاشت. به پاس خدمات ارزنده وی محله موسوم به «عجمو» (فارس) در زنگبار کماکان وجود دارد و مردم به نیکی از وی یاد می‌کنند.

فیلم مستند از شیراز تا زنگبار
رقص ایرانی در زنگبار
رقص سواحیلی

زنگبار در سروده های برخی سرایندگان ایرانی

گر ز جود تو نسیمی بگذرد بر زنگبار
ور ز خشم تو سمومی بروزد بر هندسان
هندوان را آتش رخشنده روید شاخ رمح
زنگیان را شوشهٔ زرین برآید خیزران
تا ز روی بیدلان باشد نشان بر شنبلید
تا ز روی دلبران باشد نشان بر ارغوان
شاد باش و دیر باش و دیر مان و دیر زی
کام جوی و کام یاب و کام خواه و کام ران
ترک مه دیدار دار و زلف عنبربوی بوی
جام مالامال گیر و تحفهٔ بستان ستان : فرخی سیستانی

چه ده دهی که بد و نیک وقف بود بدو
به زنگبار و به هند و به سند و چالندر : عنصری

خسرو چین از افق آینه ٔ چین نمود
زآینه ٔ چرخ رفت رنگ شه زنگبار : خاقانی

شب از ناف خود عطرسائی گشاد
جهان زیور روشنائی نهاد
برون شد یزک دار دشمن شناس
یتاقی کمر بست بر جای پاس
ستاره درآمد به تابندگی
برآسود خلق از شتابندگی
به یکجای هم روم و هم زنگبار
فرومانده زنگی و رومی ز کار : نظامی

فتاد آتش صبح در سوخته
به یک دم جهانی شد افروخته
تو گفتی که در خطه ٔ زنگبار
ز یک گوشه ناگه برآید تتار : سعدی

از اول_ زنگبار تا آخر_ روم
با دوست مبارکیم و با دشمن شوم
یا سخت چو سنگ باش یا نرم چو موم
یا زنگی_ زنگ باش یا رومی_ روم : انصاف

یاد آوری
در این زمان و در این زمانه نیز ایرانیان نه"از اول_ زنگبار تا آخر_ روم" و نه در"پهنه ی سرزمین نیاکان آریایی" ، بلکه در سراسر دنیا پراکنده اند و همچنان مشعلدار هنر و فرهنگ غنی و تمدن پر پیشینه می باشند.

دکتر منوچهر سعا دت نوری

منابع و مآخذ

زنگبار افریقا : تارنمای دانشنامهٔ آزاد ویکی‌پدیا - تارنمای لغت نامه دهخدا و بسیاری از تارنماها
زنگبار ایران : تارنمای لغت نامه دهخدا
روستای زنگبار - وجه تسمیه ی روستای زنگبار - نوروزخوانی در روستای زنگبار : تارنمای "زنگبار - پارسی بلاگ"
ایرانیان در جزیره زنگبار : تارنمای شور (همه چیز از همه جا)
آثار تاریخی و اماکن برجای مانده از ایرانیان در جزیره زنگبار : تارنمای شریف ابادی - تارنمای "زنگبار - پارسی بلاگ" و بسیاری از تارنماها
بناهای تاریخی  زنگبار : تارنمای رادیو کوچه
فیلم مستند از شیراز تا زنگبار - رقص ایرانی در زنگبار - رقص سواحیلی : تارنمای یوتیوب
سروده های زنگبار : تارنمای گنجور و تارنمای لغت نامه دهخدا
ایرانیان درپهنه ی سرزمین نیاکان آریایی : بخش های نخست و  دوم - تارنمای ایرانیان